«Wind Power Package»: «Ρετουσάρισμα» εκ βάθρων σε διαγωνισμούς, αδειοδότηση και πρόσβαση στη χρηματοδότηση – Την Τρίτη οι επίσημες ανακοινώσεις της Κομισιόν

Αλλαγές στο μοντέλο των διαγωνισμών για τα αιολικά με την εισαγωγή πρόσθετων «non-price» κριτηρίων και με την προοπτική ενός περισσότερο ενιαίου σχεδιασμού σε επίπεδο ευρωπαϊκής αγοράς περιλαμβάνει μεταξύ άλλων, το νέο «πακέτο» αιολικής ενέργειας που πρόκειται να παρουσιάσει η Κομισιόν αύριο Τρίτη 24 Οκτωβρίου.

Αντίστοιχα, σημαντικές δράσεις προβλέπονται και για το κομμάτι της αδειοδότησης των έργων με σαφή στόχευση την απλοποίηση και την επιτάχυνση της σχετικής διαδικασίας όπως και για το κομμάτι της χρηματοδότησης με έμφαση στην αξιοποίηση πρόσθετων χρηματοδοτικών «εργαλείων» προς αντιστάθμιση του κινδύνου επένδυσης.

Σύμφωνα με το προσχέδιο που έχει στα χέρια του το energypress, το νέο «πακέτο» περιλαμβάνει έξι βασικές δράσεις που στόχο έχουν την ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας αιολικής ενέργειας απέναντι στις προκλήσεις που καταγράφονται σήμερα. Αυτές είναι οι εξής: α) επιτάχυνση της ανάπτυξης έργων μέσω αυξημένης προβλεψιμότητας και ταχύτερης αδειοδότησης, β) βελτίωση στο μοντέλο των διαγωνισμών, γ) πρόσβαση σε χρηματοδότηση, δ)δημιουργία ενός δίκαιου και ανταγωνιστικού διεθνούς περιβάλλοντος, ε) δεξιότητες και στ) δεσμεύσεις από την βιομηχανία και τα κράτη-μέλη.

Διαγωνισμοί για αιολικά

Οι βασικές παρεμβάσεις που εισηγείται η Κομισιόν μέσω του wind package σχετικά με το μοντέλο των διαγωνισμών αφορούν την εισαγωγή ποιοτικών κριτηρίων και μέτρων που θα μεγιστοποιήσουν τον βαθμό εκτέλεσης των έργων. Επιπρόσθετα, προβλέπονται δράσεις για την αντιμετώπιση των κινδύνων κυβερνοασφάλειας και για την ασφάλεια δεδομένων ενώ μία ακόμη δράση την ενίσχυση της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας «Global Gateway».

Η ενσωμάτωση πρόσθετων «non-price criteria» στο σχεδιασμό των δημοπρασιών θα προκύψει κατόπιν διαβούλευσης της Κομισιόν με τα Κράτη-μέλη και τους συναφείς «stakeholders» και θα αποτυπωθεί σε σχετικές συστάσεις και κατευθύνσεις που θα παρουσιαστούν μέχρι το τέλος Μαρτίου του 2024.

Στόχος της Κομισιόν είναι να βελτιώσει, να απλοποιήσει και να προσφέρει και να ενισχύσει την συνοχή των διαγωνισμών ΑΠΕ για την αντιμετώπιση των ελλείψεων που προκύπτουν και καταλήγουν στην καθυστέρηση υλοποίησης των έργων ή ακόμη και στην οριστική εγκατάλειψή τους. Αξίζει ακόμη να σημειωθεί ότι προοπτικά η Κομισιόν εξετάζει να επανέλθει εκ νέο στο ζήτημα της «αρχιτεκτονικής» των δημοπρασιών ΑΠΕ προκειμένου να «ενιαιοποιήσει» περαιτέρω την διαδικασία σε επίπεδο Ευρώπης με συγκεκριμένες νομοθετικές προβλέψεις μέσω ενός εκτελεστικού νόμου για το Net Zero Industry Act.

Ενδεικτικά να αναφέρουμε ότι τα πρόσθετα κριτήρια αφορούν σε ζητήματα κυβερνοασφάλειας, διαχείρισης δεδομένων, βιωσιμότητας, περιβαλλοντικής προστασίας όπως και πλευρές σχετικά με την καινοτομία, την ποιότητα του εξοπλισμού και την συμβολή στην διαμόρφωση μιας ανθεκτικής εφοδιαστικής αλυσίδας.

Επιπρόσθετα, σχεδιάζει την εισαγωγή κατάλληλων κινήτρων που θα συμβάλουν στη πλήρη και έγκαιρη υλοποίηση των έργων. Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει ποινικές ρήτρες για τη μη εκτέλεση των έργων ή προσαρμογή τιμών για να βοηθήσει καλύτερα την βιομηχανία να αντιμετωπίσει  καλύτερα το αυξημένο κόστος λόγω πληθωρισμού.

Αδειοδότηση

Εξίσου πολυάριθμες παρεμβάσεις, δράσεις και μέτρα περιλαμβάνει ο σχεδιασμός της Κομισιόν για την διευκόλυνση της αδειοδοτικής διαδικασίας των έργων, ζήτημα που αποτελεί έναν από τους έξι βασικούς πυλώνες του νέου ενεργειακού πακέτου. Σημειώνεται ότι το ζήτημα της αδειοδότησης καταγράφεται ως μείζον σε μια σειρά χώρες της Ευρώπης όπου αλλού περισσότερο κι αλλού λιγότερο, πλήθος έργων συνωστίζονται στη σειρά για χρόνια προκειμένου να ολοκληρώσουν τα απαιτούμενα βήματα.

Όπως αναφέρεται σχετικά, η εφαρμογή του «Έκτακτου Κανονισμού για την αδειοδότηση» που τέθηκε σε ισχύ στα τέλη του 2022, έχει φέρει ορισμένα πρώτα θετικά αποτελέσματα, με το 2023 να σημειώνεται ρεκόρ νέων αδειοδοτήσεων και ο ρυθμός repowering να αυξάνει στο 34%, το υψηλότερο ποσοστό των τελευταίων εννέα χρόνων. Υπό το πρίσμα αυτό, η Κομισιόν εξετάζει την παράταση ισχύος του Κανονισμού που κανονικά παύει να ισχύει από τα μέσα του 2024.

Υπενθυμίζεται, όπως έχει γράψει το energypress, ότι ο κανονισμός προσδιορίζει τα έργα ΑΠΕ ως υπέρτατου δημοσίου συμφέροντος, γεγονός που επιταχύνει σημαντικά τις διαδικασίες εγκατάστασής τους. Η σχετική απόφαση θα προκύψει με την υιοθέτηση του ενεργειακού πακέτου για την αιολική ενέργεια. Επιπρόσθετα, τα κράτη μέλη καλούνται να αναλάβουν συγκεκριμένες δράσεις προκειμένου να διασφαλίσουν μεγαλύτερη ορατότητα για τον κλάδο. Αυτό μπορεί να γίνει, όπως αναφέρεται στο προσχέδιο, μέσα από υιοθέτηση δεσμευτικών στόχων ανάπτυξης αιολικών έργων ΑΠΕ, την δημοσίευση του προγράμματος διαγωνισμών τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μεσοπρόθεσμα όπως επίσης και από την δημοσίευση των στόχων ΑΠΕ σε βάθος χρόνου.

Υπό την σκέπη μιας νέας πρωτοβουλίας με την ονομασία «Accele-RES» που θα έρθει να επικαιροποιήσει εν συνόλω τις προβλέψεις της προηγούμενης ευρωπαϊκής οδηγίας για τις ΑΠΕ του 2018, η Κομισιόν ιεραρχεί την περαιτέρω ψηφιοποίηση της αδειοδοτικής διαδικασίας, εισάγοντας μεταξύ άλλων, πριν το τέλος του χρόνου ένα «online» εργαλείο που στόχο θα έχει την υποστήριξη των κρατών μελών. Ειδικότερα, το εργαλείο θα προσφέρει, μεταξύ άλλων, απαντήσεις σε συχνές ερωτήσεις πρακτικού χαρακτήρα που υποβάλλουν τα κράτη μέλη και αφορούν την εφαρμογή των αναθεωρημένων νομοθετικών προβλέψεων για την αδειοδοτική διαδικασία.

Επιπρόσθετα, η Κομισιόν σχεδιάζει την εγκαθίδρυση μιας διαδραστικής ψηφιακής πλατφόρμας όπου τα κράτη μέλη θα δημοσιεύουν το πρόγραμμα διαγωνισμών ΑΠΕ που έχουν υιοθετήσει, ώστε να προκύπτει ενιαία «εικόνα» για το σύνολο της ευρωπαϊκής αγοράς. Αναφέρει χαρακτηριστικά ότι «Αυτό θα εξασφαλίσει μεγαλύτερη ορατότητα για τις επερχόμενες δημοπρασίες και την αναμενόμενη ανάπτυξη ποσοτήτων και θα επιτρέψει στις εταιρείες να έχουν ένα μοναδικό σημείο πληροφορίες για όλους τους διαγωνισμούς σε επίπεδο ΕΕ».

Πρόσβαση σε χρηματοδότηση

Σε ότι αφορά το κομμάτι της χρηματοδότησης, το προσχέδιο προβλέπει τέσσερις δράσεις που αφορούν σε μέτρα διευκόλυνσης σε χρηματοδοτικά εργαλεία της ΕΕ, στην παροχή από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων εργαλείων αντιστάθμισης και εγγυήσεων για τις ευρωπαϊκές εταιρείες αιολικής ενέργειας, την παρότρυνση των κρατών-μελών να αξιοποιήσουν πλήρως την ευελιξία που προσφέρουν οι κανονισμοί περί κρατικών ενισχύσεων της ΕΕ στο σύνολο της εφοδιαστικής αλυσίδας της οικείας βιομηχανίας και την πρόθεση της Κομισιόν να ενισχύσει τον διάλογο με τους επενδυτές προκειμένου καλλιεργήσει την ελκυστικότητα των επενδύσεων στο κλάδο.

Πρόκειται για παρεμβάσεις που σχεδιάζεται να προχωρήσουν μέχρι το τέλος του χρόνου, αναγνωρίζοντας το «επείγον» του θέματος, καθώς οι πληθωριστικές πιέσεις, η αύξηση των επιτοκίων και η συχνή ανάγκη για εγγυήσεις στη σύναψη συμβολαίων δυσκολεύουν ήδη σημαντικά την πρόσβαση του κλάδου σε χρηματοδότηση και κατά συνέπεια την «ωρίμανση» και ανάπτυξη των έργων.