Σήμερα τα κρίσιμα θέματα για την αρχιτεκτονική της αγοράς ενέργειας και την επάρκεια ενόψει χειμώνα στο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας - Ζυμώσεις για το Κλίμα ενόψει COP28

Η ανάγκη ακόμη πιο φιλόδοξων στόχων για τη μείωση της θερμοκρασίας ενόψει της COP28 στο Ντουμπάι, έδωσε τον τόνο στην χθεσινή πρώτη μέρα του άτυπου Συμβουλίου Υπουργών Ενέργειας στο Βαγιαδολίδ, που από σήμερα μπαίνουν στα δύσκολα της μεταρρύθμισης της αγοράς ενέργειας και των χρονοβόρων ζυμώσεων για την επίτευξη ενός συμβιβασμού.

Εκεί όπου το μεγάλο πρόβλημα αφορά την κόντρα ενός μπλοκ χωρών με επικεφαλής την Γαλλία και το μπλοκ Ιταλίας-Γερμανίας. Η γαλλική πρόταση που αναμένεται να συζητηθεί και στο σημερινό συμβούλιο, όπου συμμετέχει όλη η ηγεσία του ΥΠΕΝ, υπό τον Θ.Σκυλακάκη, προβλέπει να χρησιμοποιείται ο μηχανισμός «οικονομικών διαφορών» (CfDs), για κρατική στήριξη σε 56 πυρηνικούς αντιδραστήρες, προκειμένου να εκσυγχρονιστούν και να παραταθεί η διάρκεια ζωής τους.

Το αντίπαλο μπλοκ θεωρεί ότι μια τέτοια συμφωνία θα προσέδιδε στις ούτως ή άλλως φθηνές πυρηνικές μονάδες που καλύπτουν το 25% της ευρωπαϊκής παραγωγής ρεύματος και εν πολλοίς είναι γαλλικές, ένα τεράστιο πλεονέκτημα έναντι του ανταγωνισμού, γι' αυτό και είναι κατηγορηματικά αντίθετο, όπως είχε φανεί και στο συμβούλιο υπουργών του Ιουνίου.

Το γαλλικό μπλοκ επικαλείται ως επιχείρημα την συμβολή των πυρηνικών μονάδων στην επίτευξη των κλιματικών στόχων, ισχυριζόμενο ότι η συγκεκριμένη τεχνολογία είχε συμπεριληφθεί στην ταξινόμηση της ΕΕ ως πράσινη, όμως ουδέποτε μέχρι σήμερα είχε και ανάλογη αντιμετώπιση. Και πληροφορίες που επικαλείται το Reuters, αναφέρουν ότι  ομάδα χωρών υπό την Γαλλία, παρουσίασαν χθες έγγραφο στην Κομισιόν, σύμφωνα με το οποίο ο στόχος για επίτευξη μηδενικών εκπομπών CO2 το 2030, περνά αναγκαστικά μέσα από τη στήριξη με τον μηχανισμό «οικονομικών διαφορών» (CfDs) των ευρωπαικών πυρηνικών μονάδων.

Ο μηχανισμός καλύπτει την διαφορά της χονδρεμπορικής τιμής ηλεκτρικής ενέργειας όταν αυτή πέφτει κάτω από ένα συγκεκριμένο όριο. Οταν πάλι συμβαίνει το αντίθετο, τότε η διαφορά, δηλαδή τα όποια υπερβάλλοντα έσοδα των παραγωγών, παρακρατούνται. Και σ’ αυτή την περίπτωση, τα κράτη διανέμουν υποχρεωτικά την όποια διαφορά σε όλες τις κατηγορίες καταναλωτών (νοικοκυριά, ΜμΕ, βιομηχανίες). Η διανομή θα γίνεται με βάση το μερίδιο κάθε κατηγορίας στην τελική κατανάλωση ενέργειας. Το νέο σύστημα προορίζεται να αντικαταστήσει τα πολλά και διαφορετικά προγράμματα κρατικής στήριξης που υπάρχουν χρόνια τώρα στην ΕΕ, φέρνοντας μεγαλύτερη διαφάνεια στον χώρο των ενισχύσεων.

Τοίχο πάντως στο γάλλικο αίτημα έχουν υψώσει πολλές χώρες, από τη Γερμανία, την Ιταλία, την Αυστρία, το Βέλγιο και το Λουξεμβούργο έως την Ισπανία. Οπως και να έχει, το θέμα είναι ότι πρέπει να επιτευχθεί συμφωνία εντός του έτους, καθώς το 2024 είναι χρονιά ευρωεκλογών. Και πολύ δύσκολα θα δεχθούν σε μια εκλογική χρονιά οι Γερμανοί, οι Ισπανοί, οι Αυστριακοί και όσοι διαφωνούν με το γαλλικό αίτημα να βάλουν νερό στο κρασί τους και να είναι πιο διαλλακτικοί.

Ετερο θέμα το οποίο θα συζητηθεί, άγνωστο σε ποια έκταση, αφορά την ενεργειακή επάρκεια ενόψει χειμώνα, όπου διαφαίνεται πως με τόσο χαμηλές τιμές στο φυσικό αέριο (29 ευρώ/ MWh, η χθεσινή) και αυξημένη πληρότητα στις ευρωπαικές αποθήκες, οι ευρωπαίοι υπουργοί δεν ανησυχούν.

Συζήτηση για το Κλίμα ενόψει COP28 στο Ντουμπάι

Ενα θέμα που πέρασε στα ψιλά, αλλά απασχόλησε σχεδόν όλη την πρώτη χθεσινή μέρα του συμβουλίου, αφορά την προετοιμασία ενόψει της COP 28, δηλαδή της Συνόδου για το Κλίμα, που φιλοξενείται τον Νοέμβριο στο Ντουμπάι.

Εκτός από τις γενικόλογες αναφορές ότι πρέπει να τρέξουμε ταχύτερα και οι στόχοι για το κλίμα να γίνουν ακόμη πιο αυστηροί, το ενδιαφέρον προσέλκυσαν δύο παρουσίες. Του επικεφαλής της διάσκεψης του Ντουμπάι, Dr Sultan Al Jaber, πρόεδρος του μεγαλύτερου fund των ΗΑΕ, ο οποίος έκανε μια ομιλία επικαλούμενος όχι θεωρίες, αλλά τα όσα γίνονται αυτή τη στιγμή στην χώρα του Κόλπου, δηλαδή την εφαρμοσμένη πολιτική. Τα νούμερα είναι δραματικά, καθώς η κλιματική αλλαγή απειλεί και το δικαίωμα στην σίτηση, με τους ειδικούς να εκτιμούν ότι 80 εκατομμύρια άνθρωποι θα φτάσουν στα όρια του λιμού μέχρι το 2050.

Ο δεύτερος ομιλητής ήταν ο Μπερτραντ Πικάρντ, ο πρώτος άνθρωπος που έκανε το γύρο του κόσμου με ένα ηλιακό αεροπλάνο, το οποίο μέρα νύχτα μπορεί να πετάει χωρίς κηροζίνη, αλλά μόνο με ηλιακή ενέργεια. Ενα project που αντιμετωπίστηκε με δυσπιστία από την πλειονότητα των ειδικών, ωστόσο η ίδια η ζωή απέδειξε ότι το ακατόρθωτο μπορεί να γίνει, όπως είπε ο Πικάρντ. 

Και εξήγησε ότι το πρόβλημα σήμερα είναι πως όλο το ενεργειακό μας σύστημα έχει κτιστεί με όρους από το παρελθόν και ότι κυβερνήσεις, ρυθμιστικές αρχές, επενδυτές και τράπεζες, πρέπει να συνταχθούν πίσω από τη δύσκολη άσκηση της ριζικής αλλαγής του μοντέλου της Ευρώπης, το οποίο επί 30 χρόνια ήταν στραμμένο προς μια συγκεκριμένη κατεύθυνση, αυτή των ορυκτών καυσίμων.

Ενα πάντως από τα βασικά ερωτήματα που τίθενται από ανθρώπους που ασχολούνται με τη μάχη κατά της κλιματικής κρίσης, λόγω της επιλογής του Ντουμπάι να φιλοξενήσει την Σύνοδο για το Κλίμα, είναι κατά πόσο μπορούν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να καταργήσουν σταδιακά τα ορυκτά καύσιμα, από τα έσοδα των οποίων εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό η οικονομία τους.