Σήμερα το Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας: Ζυμώσεις Ελλάδας, Ισπανίας για κοινό μέτωπο - Πρόταση για τα υπερέσοδα στη χονδρική στην σκιά του πρόσφατου ράλι τιμών

Η σημερινή συνεδρίαση των υπουργών Ενέργειας στο Λουξεμβούργο, με τη συμμετοχή του υπηρεσιακού υπουργού Παντελή Κάπρου, γίνεται στον απόηχο της πρόσφατης απότομης αύξησης της τιμής στο φυσικό αέριο έπειτα από πολλούς μήνες εφησυχασμού.

Η αύξηση κατά 40% από τις αρχές Ιουνίου της τιμής στο ολλανδικό χρηματιστήριο έχει πυροδοτήσει ανησυχία σε αρκετές ευρωπαικές κυβερνήσεις, καθώς ανέδειξε πόσο νευρική παραμένει ακόμη η αγορά. Η προσωρινή διακοπή λειτουργίας κάποιων κοιτασμάτων στην Νορβηγία και η απόφαση της Ολλανδίας να σταματήσει την παραγωγή στο Γκρόνιγκεν, το μεγαλύτερο κοίτασμα της Ευρώπης, εκτίναξε απότομα τις τιμές, γεγονός που ταρακούνησε το αίσθημα ασφάλειας των Ευρωπαίων εξαιτίας των γεμάτων αποθηκών.

Οι αγορές παραμένουν ευαίσθητες, σε μια συγκυρία μάλιστα που η Κομισιόν προκρίνει τη κατάργηση των μέτρων στήριξης και αυτό ακριβώς είναι το θέμα που θα θέσουν στους ομολόγους τους κατά τις συναντήσεις που θα έχουν σήμερα στο Λουξεμβούργο, η ισπανίδα υπουργός Ενέργειας Τερέσα Ριμπέρα και ο έλληνας ομολόγός της.

Οι δύο χώρες έχουν συμφωνήσει στην δημιουργία ενός μέτωπου με στόχο να κατεβάσουν μια κοινή πρόταση: Την ένταξη στην νέα αρχιτεκτονική της αγοράς την οποία και πρόκειται να συζητήσουν σήμερα οι «27», ενός μηχανισμού άντλησης των υπερεσόδων από την χονδρική, ο οποίος και θα ενεργοποιείται σε περίπτωση εμφάνισης νέων ενεργειακών κρίσεων. Ενός μοντέλου αντίστοιχου με εκείνο που είχε υιοθετήσει πέρυσι η Κομισιόν, κατ' εφαρμογή του ελληνικού και το οποίο στην πορεία εφάρμοσαν με παραλλαγές μια σειρά από χώρες.

Στόχος των δύο πλευρών είναι να συσπειρώσουν γύρω από την πρόταση όσο περισσότερες χώρες γίνεται, εξ ου και η σημερινή αναμένεται να είναι μια μέρα έντονων ζυμώσεων.

Στο ερώτημα, κατά πόσο μπορεί ο υπηρεσιακός υπ. Ενέργειας να δεσμεύσει με τόσο σοβαρές αποφάσεις τον επόμενο υπουργό, η απάντηση προφανώς είναι αρνητική. Γι’ αυτό και στο σημερινό συμβούλιο υπουργών, θα επιχειρηθεί να υπάρξει μια καταγραφή των όποιων συγκλινουσών απόψεων, προκειμένου αυτό να αποτελέσει ένα σημαντικό εφόδιο για τον επόμενο έλληνα υπουργό.

Αγνωστο παραμένει ποιο μπορεί να είναι το εύρος των συμμαχιών, ποια η ισχύς τους και κατά πόσο θα πειστούν τελικά οι Βρυξέλλες να συμπεριλάβουν τον μηχανισμό στο κείμενο της νέας αγοράς ή η όποια απόφαση θα παραπεμφθεί σε κάποιο επόμενο συμβούλιο υπουργών.

Η απουσία ενός Plan B

Ενα είναι βέβαιο. Η ΕΕ δεν δείχνει να διαθέτει κάποιο έτοιμο Plan B απέναντι σε μια νέα κρίση, μετά και την πρόσφατη πρόταση να μπει τέλος στα έκτακτα μέτρα στήριξης, καθώς εφόσον αυτή λάβει δεσμευτικό χαρακτήρα θα φέρει σε δύσκολη θέση πολλές κυβερνήσεις, ειδικά του Νότου, οι οποίες δεν διαθέτουν πολλές εναλλακτικές στις εργαλειοθήκες τους.

Είναι εύλογη επομένως η κινητικότητα σε αρκετές ευρωπαικές πρωτεύουσες και η απουσία εφησυχασμού, παρά την πληρότητα άνω του 60% στις ευρωπαικές αποθήκες και τις συνεχιζόμενες ροές LNG στα ευρωπαικά λιμάνια. Κάποιες κυβερνήσεις δεν ασπάζονται την σιγουριά των Βρυξελλών ότι η ενεργειακή κρίση πέρασε, ότι τον προσεχή χειμώνα δεν συντρέχει κανείς λόγος ανησυχίας και πώς δεν πρόκειται να ξαναδούμε υψηλές τιμές. Ούτε αρκεί η νέα αρχιτεκτονική της αγοράς ηλεκτρισμού, έτσι όπως έχει μέχρι τώρα σχεδιαστεί, ώστε να απαντήσει στην εμφάνιση μιας νέας ενεργειακής κρίσης.

Στο ερώτημα τι θα συμβεί σε περίπτωση που ένα πολύ θερμό καλοκαίρι εξαφανίσει μεγάλο μέρος των αποθεμάτων φυσικού αερίου στις ευρωπαικές αποθήκες, απάντηση αυτή την στιγμή δεν υπάρχει. Ούτε ως προς το τι θα συμβεί αν μετά από ένα θερμό καλοκαίρι ακολουθήσει ένας ψυχρός χειμώνας και μια αυξημένη ζήτηση από την Κίνα, οδηγώντας σε ένα νέο ανοδικό κύκλο τιμών.

«Εχουμε δει μόνο τα χαμηλά του φυσικού αερίου», είχε πει πρόσφατα ο Ευ.Μυτιληναίος. Ουδείς επίσης μπορεί να απαντήσει αν το πρόσφατο ράλι τιμών είναι απλώς συγκυριακό ή βρισκόμαστε στην αρχή ενός νέου γύρου αυξητικής πορείας. 

Η ζήτηση από Ασία καθώς λήγουν συμβόλαια μακράς διαρκείας

Στην παρούσα φάση παρατηρείται ότι αυξάνονται οι παραγγελίες από την Ασία επειδή λήγουν μια σειρά από μακροχρόνια συμβόλαια και οι μεγάλοι εισαγωγείς LNG, δηλαδή Ιαπωνία, Κορέα και φυσικά η Κίνα, θέλουν να τα αντικαταστήσουν. Η ζήτηση για νέα, μεγάλης διάρκειας συμβόλαια, συμπίπτει με τη μάχη που δίνει η Κίνα για να ανακάμψει, έπειτα από μια μακρά υποτονική περίοδο λόγω των lockdown. 

Ενδείξεις πάντως ανόδου των τιμών δεν έρχονται μόνο από την Ασία. Ενώ η τιμή στο φυσικό αέριο κινείται στα 30- 35 ευρώ / MWh, ένα φορτίο στη ευρωπαική αγορά για το Δεκέμβριο κοστίζει 50 ευρώ / MWh. Κι αυτό, καθώς αρκετοί «κλείνουν» από τώρα την ενέργεια που θα χρειαστούν για το χειμώνα, ώστε να έχουν το κεφάλι τους ήσυχο απέναντι σε δυσάρεστες εκπλήξεις.