Α. Παπαλεξόπουλος: Η πρόταση του ΥΠΕΝ για διχοτόμηση της DAM είναι κοντόφθαλμη, λανθασμένη, αντιπαραγωγική και χωρίς οικονομικό νόημα

Ο “αρχιτέκτονας” του Target Model στην Ελλάδα, Δρ Άλεξ Παπαλεξόπουλος, αρθρογραφεί στο energypress, σχολιάζοντας την πρόταση που έχει καταθέσει το ΥΠΕΝ στην Κομισιόν, για μεταρρύθμιση του target model. Ακολουθεί το άρθρο του κ. Παπαλεξόπουλου:

Ως αποτέλεσμα της βιασύνης για απαλλαγή από τις εκπομπές CΟ2, οι επενδύσεις σε σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής από άνθρακα και φυσικό αέριο στις περισσότερες περιοχές έπεσαν κατακόρυφα, όμως σε αντιδιαστολή, οι επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν επαρκούν για να καλύψουν το κενό. Η έντονη ζήτηση και η αδύναμη προσφορά υποδαύλισαν την παγκόσμια ενεργειακή κρίση, η οποία  άρχισε να εκδηλώνεται το περασμένο φθινόπωρο.

Οι τιμές του φυσικού αερίου, του άνθρακα και του πετρελαίου εκτοξεύτηκαν. Εκτός από την κλιματική πρόκληση και την αναδυόμενη ενεργειακή κρίση, ο πόλεμος στην Ουκρανία και η εργαλειοποίηση του εφοδιασμού με φυσικό αέριο έχει επιδεινώσει περαιτέρω τη χαοτική κατάσταση στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας. Συνοπτικά, οι πολιτικές απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές θα πρέπει να επιδιωχθούν χωρίς καθυστέρηση και με ταχύτερο ρυθμό, αλλά η Δύση χρειάζεται να υιοθετήσει μια συμπεριληπτική “all in” τεχνολογική πολιτική όπου θα πρέπει να επιδιώκεται η παράλληλη ανάπτυξη όλων των τεχνολογιών.

Σε αυτό το χαοτικό ενεργειακό τοπίο, ο ρόλος των χονδρεμπορικών ενεργειακών αγορών είναι ακόμη πιο σημαντικός από ποτέ. Ο πειρασμός για μεγάλες βιαστικές κυβερνητικές παρεμβάσεις στην χονδρεμπορία  χωρίς τη συμβολή σοβαρών ειδικών είναι συνταγή καταστροφής.

Οι προσπάθειες που βρίσκονται σε εξέλιξη για την αποσύνδεση των τιμών του φυσικού αερίου από τις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας είναι στην σωστή κατεύθυνση αλλά οι προτεινόμενες λύσεις είναι αντιπαραγωγικές και με μακροπρόθεσμες επιζήμιες επιπτώσεις στην ενεργειακή μετάβαση.

Μια τέτοια πρόταση επιδιώκει τη διχοτόμηση (σαλαμοποίηση) των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας της επόμενης ημέρας (Day-Ahead Μarket), βάζοντας τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την πυρηνική και την υδροηλεκτρική ενέργεια σε ένα καλάθι και την παραγωγή ορυκτών καυσίμων μαζί με την αποθηκευμένη υδροηλεκτρική ενέργεια σε ένα άλλο.

Αυτή η ιδέα δεν είναι καινούργια και εμφανίζεται κάθε φορά που υπάρχει κρίση. Η πρόταση είναι εντελώς ασυνεπής με τη μεγιστοποίηση της κοινωνικής ευημερίας (welfare maximization), μια πολύ σημαντική αρχή στο σχεδιασμό των αγορών. Η μεγιστοποίηση της ευημερίας επιτρέπει στους παραγωγούς ενέργειας που παράγουν ενέργεια από πηγές με κόστος κάτω από το οριακό κόστος να καλύπτουν τα πάγια κόστη και τα κόστη διαθεσιμότητας ενώ ταυτόχρονα παρέχονται κίνητρα για επενδύσεις.

Η διχοτόμηση των αγορών δεν έχει κανένα απολύτως οικονομικό νόημα. Θα καταστρέψει τα σήματα τιμών για τους πόρους που απαιτούνται από την πλευρά της ζήτησης και της ενεργειακής αποδοτικότητας για την παροχή ευελιξίας στο σύστημα. Επιπλέον, θα μειώσει τη ρευστότητα της αγοράς της επόμενης ημέρας. Η «στρεβλή τιμή της DAM» θα δημιουργήσει επίσης σοβαρές ασυνέπειες στις Προθεσμιακές Αγορές.

Όλοι μπορούμε να φανταστούμε τις επενδυτικές και ρυθμιστικές αβεβαιότητες που θα δημιουργήσει ένας τέτοιος σχεδιασμός σε ολόκληρη την ΕΕ τη στιγμή που το σύστημα χρειάζεται τεράστιες ιδιωτικές επενδύσεις για την ενεργειακή μετάβαση.

Τέλος, ένας τέτοιος σχεδιασμός θα θέσει σε σοβαρή δοκιμασία την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ, η οποία, κατά τη γνώμη μου, αποτελεί θεμελιώδες επίτευγμα και τεράστιο πλεονέκτημα για την Ευρώπη.

Υπάρχουν μέθοδοι και κανόνες αγοράς, που βασίζονται σε στέρεες οικονομικές θεωρίες για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών χωρίς να καταστρέφεται η θεμελιώδης φύση της αγοράς. Για παράδειγμα, μια καλά δοκιμασμένη στην πάροδο του χρόνου προσέγγιση, είναι η εισαγωγή ανώτατων ορίων προσφοράς ενέργειας για την εκκαθάριση της DAM. Οι παραγωγοί που υποβάλλουν προσφορές πάνω από το ανώτατο όριο θα πληρωθούν με βάση την προσφορά τους (pay as bid) και δεν θα επιτρέπεται να  καθορίζουν την οριακή τιμή της αγοράς. Αυτές τις προσεγγίσεις τις ονομάζουμε διακοπτικούς μηχανισμούς της αγοράς (circuit breaker) ή μεθόδους soft cap. Έχουμε εφαρμόσει τέτοιες μεθόδους εκτενώς σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης σε πολλές αγορές με επιτυχία.

Συνοπτικά, ο προτεινόμενος σχεδιασμός διχοτόμησης της αγοράς είναι κοντόφθαλμος, λανθασμένος, αντιπαραγωγικός και δεν έχει κανένα απολύτως οικονομικό νόημα. Υπάρχουν πολλές εναλλακτικές καλά δοκιμασμένες προσεγγίσεις έκτακτης ανάγκης που έχουν εφαρμοστεί διεθνώς και οι οποίες δεν θα έχουν ως τελικό αποτέλεσμα την καταστροφή της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ.

-------------

Ο Δρ. Αλέξης Παπαλεξόπουλος είναι:

·      Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, ECCO International, Inc., San Francisco, USA

·      Διευθύνων Σύμβουλος & Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου, ZOME Energy Networks, Boston, USA

·      Διευθύνων Σύμβουλος & Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου, World Energy Consortium, Estonia