Κλιματική αλλαγή, ανανεώσιμες πηγές και οικονομία εν μέσω πανδημίας

H υιοθέτηση από την ΕΕ του Green Deal στις αρχές του έτους 2020 όσο και το πακέτο στήριξης των €750 δισ. λίγους μήνες μετά, εν μέσω πανδημίας του  κορωνοϊού, έχουν δημιουργήσει την εσφαλμένη εντύπωση ότι η Ευρωπαϊκή οικονομία μαζί με αυτήν και της Ελλάδας, πρόκειται να ανακάμψει και μάλιστα τάχιστα λόγω μαζικών επενδύσεων στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ),στην ηλεκτροκίνηση, στην κυκλική οικονομία και σε ότι άλλο γενικά διαθέτει η γκάμα της "πράσινης" οικονομίας. Και ενώ δύσκολα αμφισβητείται η ανάγκη για την "ενεργειακή μετάβαση" μέσω της υιοθέτησης τεχνολογιών καθαρής ενέργειας και ΑΠΕ, σε τι βαθμό αυτές συμβάλλουν στην οικονομική ανάπτυξη χωράει πολύ συζήτηση.

Η πραγματική επίδραση του lockdown στο κλίμα είναι μικρή. Η μείωση των εκπομπών «αερίων του θερμοκηπίου» και άλλων ρυπαντών της ατμόσφαιρας, λόγω των περιοριστικών μέτρων για την καταπολέμηση της πανδημίας παγκοσμίως, αναμένεται να έχει σχεδόν αμελητέα επίπτωση στην κλιματική αλλαγή μακροπρόθεσμα.

Ακόμη κι αν κάποια περιοριστικά μέτρα παραμείνουν έως το τέλος του 2021, εκτιμάται ότι θα οδηγήσουν σε μείωση της θερμοκρασίας μόνο κατά 0,005 έως 0,01 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με αυτή που αναμενόταν το 2030, σύμφωνα με νέες εκτιμήσεις επιστημόνων, οι οποίοι θεωρούν ότι μεγαλύτερη σημασία θα έχει τελικά κατά πόσο θα υιοθετηθούν «πράσινες» πολιτικές στη μετά-lockdown εποχή.

Οι εκπομπές των οξειδίων του αζώτου στην ατμόσφαιρα από τα ορυκτά καύσιμα και από την καύση της βιομάζας και οι εκπομπές του διοξειδίου του θείου από τη βιομηχανία ξεπέρασαν τις εκπομπές από φυσικές πηγές αυξάνοντας δευτερογενώς τις συγκεντρώσεις του όζοντος και των αιωρούμενων σωματιδίων με συνέπειες στην υγεία. Τα τελευταία σαράντα (40) χρόνια καταστρέψαμε όσο όζον παρήγαγε η φύση μέσα σε 1.5 δισεκατομμύρια χρόνια.Επίσης,τον τελευταίο αιώνα απελευθερώσαμε στην ατμόσφαιρα τόσο διοξείδιο του άνθρακα όσο χρειάστηκε η φύση να απομακρύνει μέσα σε 1 δισεκατομμύριο χρόνια στα πρώτα στάδια της φωτοσύνθεσης.
Μέχρι το 2030, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει ως στόχους οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) να αποτελούν κατ' ελάχιστον το 32% του ενεργειακού μίγματος, και η εξοικονόμηση ενέργειας να φτάσει στο 32,5% σε Ευρωπαϊκό επίπεδο. Σε αυτό το πλαίσιο η Ελλάδα καλείται να επιλέξει και να εφαρμόσει πολιτικές και μέτρα για την αντιμετώπιση της Κλιματικής Αλλαγής.

Οι ΑΠΕ μπορούν και πρέπει να αποτελέσουν βασικό μοχλό ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας εφόσον η προστασία του κλίματος είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το θέμα της ενέργειας και της οικονομίας για τους παρακάτω λογους.

•Τα έργα ΑΠΕ, ιδίως τα αιολικά, τα υδροηλεκτρικά και τα  αντλησοταμιευτικά, έχουν υψηλή εγχώρια προστιθέμενη αξία: της τάξης του 50% τα αιολικά, του 70% τα υδροηλεκτρικά  και του 75% τα αποθηκευτικά – αντλησοταμίευσης

• Τα έργα ΑΠΕ έχουν μεγάλο πολλαπλασιαστή για την εθνική οικονομία και απασχόληση. Σύμφωνα με εμπεριστατωμένη μελέτη του διεθνούς οργανισμού IRENA που μόλις κυκλοφόρησε ("Global Renewables Outlook 2020"), οι επενδύσεις σε ΑΠΕ επιστρέφουν στην οικονομία €3-8 (ανάλογα με την τεχνολογία και τις τοπικές συνθήκες) για κάθε 1 ευρώ που επενδύεται σε αυτές, ενώ μπορούν να τετραπλασιάσουν τον αριθμό απασχολούμενων στον τομέα, σε ένα μεσο-μακροπρόθεσμο ορίζοντα.

• Τα έργα ΑΠΕ έχουν σημαντικά πρόσθετα οφέλη, είτε περιβαλλοντικά/οικονομικά, όπως τα έργα ενεργειακής αξιοποίησης υπολειμματικής βιομάζας/βιοαερίου, είτε τουριστικής αναβάθμισης/σταθεροποίησης του τοπικού ηλεκτρικού δικτύου, όπως είναι τα υδροηλεκτρικά και αποθηκευτικά έργα.

•Άρρηκτα συνδεδεμένο με τις επενδύσεις ΑΠΕ είναι και το επενδυτικό πρόγραμμα του ΑΔΜΗΕ (σε συνεργασία με ιδιώτες επενδυτές), για τη σταδιακή υλοποίηση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων των νησιών του Αιγαίου (Κυκλάδες, Κρήτη, Δωδεκάνησα, νησιά Β. Αιγαίου), συνολικού ύψους 2 - 2,5 δισ. ευρώ, με άμεση προοπτική τη μεγάλη διασύνδεση της Κρήτης

• Υπάρχουν έτοιμες πλήρως αδειοδοτημένες με άδεια εγκατάστασης επενδύσεις ΑΠΕ συνολικής ισχύος  περίπου 2.400 MW, ενώ άλλα περίπου 5.800 MW έργων ΑΠΕ έχουν πλήρη περιβαλλοντική αδειοδότηση (ΑΕΠΟ). Δηλαδή, συνολικά  περίπου 8.200 MW έργων ΑΠΕ, επενδυτικού ύψους της τάξης των 8,5 - 9 δισ. ευρώ, μπορούν να προχωρήσουν άμεσα σε υλοποίηση, έστω σε βάθος της επόμενης 3ετίας με μείωση ανεργίας και αύξηση του ΑΕΠ σε μεγάλο ποσοστό.

•Στις επενδύσεις αυτές μπορούν να προστεθούν επιπλέον τουλάχιστον 1.000 MW έργων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας (αντλησιοταμιευτικά, υβριδικά), επενδυτικού ύψους 1,5 - 2 δισ. ευρώ, τα οποία επίσης είναι αδειοδοτικά ώριμα για υλοποίηση