Πράσινη μετάβαση ψηφίζει και το ΚΕΒΕ

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκονται οι εργασίες στο Υπουργείο Οικονομικών για τον καταρτισμό του εθνικού σχεδίου-πλάνου που γίνεται προσπάθεια να κατατεθεί εντός Οκτωβρίου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ώστε να αξιολογηθεί στο πλαίσιο της τελικής έγκρισης της χρηματοδότησης της Κύπρου, όπως και των άλλων κρατών-μελών από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, τη δημιουργία του οποίου αποφάσισε εκτάκτως η ΕΕ τον περασμένο Ιούλιο, για να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα χρηματοδότησης των κρατών, με χορηγίες και δάνεια, στην προσπάθειά τους να αντιμετωπίσουν τις τεράστιες ανάγκες που δημιουργεί η μάχη κατά του Covid-19 και των συνεπειών του.

Με βάση την κατανομή ανά χώρα, που ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Κύπρος θα λάβει 764 εκ.ευρώ στην πρώτη φάση της κατανομής (70% το 2021 και 2022) και 204 εκ. ευρώ στη δεύτερη φάση (30%, το 2023). 

Πέραν της συνδρομής των υπουργείων, με προτάσεις για ώριμα έργα που μπορούν να χρηματοδοτηθούν τάχιστα, κόμματα, εργοδοτικοί σύνδεσμοι, συνδικαλιστικές οργανώσεις και φορείς της οικονομικής και κοινωνικής ζωής ενισχύουν το υπουργείο στην προσπάθεια να ετοιμάσει το εθνικό σχέδιο, υποβάλλοντας προτάσεις επί των επτά αξόνων πολιτικής που καθόρισε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως προτεραιότητες για τη διάθεση των κεφαλαίων που θα παραχωρηθούν.

Το ΚΕΒΕ απέστειλε μέσα στην εβδομάδα που διανύσαμε σημείωμα με πλήθος προτάσεων για κάθε ένα από τους επτά άξονες πολιτικής, αλλά και για τους επί μέρους στόχους που έθεσε το Υπουργείο Οικονομικών. Όπως το ίδιο το Επιμελητήριο αναφέρει στο σημείωμα, δίνεται έμφαση στις προτάσεις που σχετίζονται με την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, καθώς και η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επικεντρώνει σε αυτές τις δύο προτεραιότητες και κάλεσε τις κυβερνήσεις να πράξουν το ίδιο, ώστε αυτό το μεγαλεπήβολο σχέδιο στήριξης των τοπικών οικονομιών να ανοίξει τον δρόμο για ένα νέο περιβάλλον ανάπτυξης.

Κατά συνέπεια, στο κείμενο που ακολουθεί επιλέξαμε και παρουσιάζουμε τις προτάσεις του ΚΕΒΕ που αφορούν κυρίως την προώθηση πολιτικών και αποφάσεων που αφορούν την πράσινη μετάλλαξη της οικονομίας και την εντατική ψηφιοποίηση.

Απεξάρτηση από κάποιους τομείς

Αναφορικά με τον τρίτο άξονα πολιτικής, με τίτλο «Νέο μοντέλο ανάπτυξης και οικονομική διαφοροποίηση» και κάτω από τον ειδικό στόχο «Μείωση της εξάρτησης από περιορισμένους και ευάλωτους τομείς οικονομικής», το ΚΕΒΕ αναφέρει ότι συμφωνεί πλήρως με τον στόχο της μείωσης της εξάρτησης από κάποιους τομείς, σημειώνοντας ότι ο τουρισμός αποτελεί ένα τρανό παράδειγμα. Και εισηγείται τα εξής:

·    Πρέπει να προωθηθεί και να στηριχθεί έμπρακτα η πράσινη και η γαλάζια οικονομία, όπως επίσης και η ψηφιακή οικονομία.

·    Ο ψηφιακός μετασχηματισμός της χώρας αποτελεί αδήριτη ανάγκη και θα πρέπει να προωθηθεί τάχιστα από το Υφυπουργείο Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής.

·    Αναντίλεκτα πρέπει να στηριχθεί έμπρακτα η βιομηχανία και ιδιαίτερα η παραγωγή προϊόντων ψηλής προστιθέμενης αξίας, ως επίσης και η παραγωγή τεχνολογικά αναβαθμισμένων και καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών.

·      Πιστή εφαρμογή της Εθνικής Βιομηχανικής Στρατηγικής 2019-2030.

·    Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στην ενθάρρυνση της δημιουργίας νεοφυών επιχειρήσεων και την έμπρακτη στήριξη τουλάχιστον των υποσχόμενων νέων επιχειρήσεων που έχουν αυξημένες προοπτικές επιτυχίας.

Ηλεκτρονική διακυβέρνηση

Για τον 5ο άξονα πολιτικής, υπό τον τίτλο «Προς μια ψηφιακή εποχή αποδοτικότητας και παραγωγικότητας» και για τον ειδικό στόχο «Αναβάθμιση της τεχνικής υποδομής και της τηλεπικοινωνιακής υποδομής», το ΚΕΒΕ εισηγείται μεταξύ άλλων:

·    Περαιτέρω ανάπτυξη της ευρυζωνικής υποδομής ψηλών ταχυτήτων.

·    Η ευρυζωνική υποδομή θα πρέπει να καλύψει και τις απομακρυσμένες περιοχές. Παροχή σχετικών κινήτρων στους παρόχους

·    Παροχή κινήτρων στα επιχειρήσεις (και τους πολίτες) για σύνδεση με ευρυζωνικά δίκτυα ψηλών ταχυτήτων.

·    Εισαγωγή της νέας τεχνολογίας δικτύων επικοινωνιών 5G.

·    Ιδιωτικοποίηση/μετοχοποίηση της ΑΤΗΚ.

Σε ό,τι αφορά τον ειδικό στόχο «Προώθηση της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης», το Επιμελητήριο επισημαίνει:

·    Η κεκτημένη ταχύτητα που έχει αποκτηθεί λόγω της πανδημίας δεν πρέπει να χαθεί και θα πρέπει να εφαρμοστεί η ηλεκτρονική διακυβέρνηση σε όλους σχεδόν τους τομείς. Αυτό θα μας επιτρέψει να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις των καιρών, να μειώσουμε τον υπερμεγέθη δημόσιο τομέα και τη γραφειοκρατία και να αυξήσουμε την παραγωγικότητα και την εξυπηρέτηση των επιχειρήσεων και των πολιτών.

·    Εξίσου σημαντική είναι η υιοθέτηση των ηλεκτρονικών υπογραφών και γενικότερα των υπηρεσιών εμπιστοσύνης (ηλεκτρονικές σφραγίδες, ηλεκτρονικές χρονοσφραγίδες, ηλεκτρονικά έγγραφα και ηλεκτρονική υπηρεσία συστημένης παράδοσης).

·    Διασφάλιση της διασύνδεσης και διαλειτουργικότητας των συστημάτων.

·    Ενίσχυση των δυνατοτήτων και προώθηση της ηλεκτρονικής εκπαίδευσης και τηλεργασίας.

·    Το κράτος πρέπει να διαθέσει άμεσα σημαντικούς πόρους μέσω του υφυπουργείου, στηρίζοντας έμμεσα και τον ιδιωτικό τομέα ο οποίος θα κληθεί να υλοποιήσει σημαντικό μέρος αυτής της εθνικής επένδυσης.

·    Θα πρέπει να υπάρξει και η αναγκαία επιμόρφωση των δημόσιων λειτουργών, για να δύνανται να χειρίζονται τα ηλεκτρονικά συστήματα.

Για την «Αναβάθμιση των ψηφιακών δεξιοτήτων του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα», το ΚΕΒΕ θεωρεί σημαντική την:

·    Ενίσχυση και προώθηση σχετικών επιμορφωτικών προγραμμάτων με τη συνδρομή της Αρχής Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού

·    Εισαγωγή προγραμμάτων που να απευθύνονται σε εργαζόμενους στον δημόσιο τομέα, αφού τα επιμορφωτικά προγράμματα μέσω της ΑνΑΔ απευθύνονται στον ιδιωτικό τομέα.

·    Αναβάθμιση και ενίσχυση των σχετικών μαθημάτων στα σχολεία.

·    Κίνητρα για χρήση τεχνολογιών όπως blockchain, artificial intelligence, κλπ, από τις επιχειρήσεις.

·    Προτεραιότητα του Υφυπουργείου Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής πρέπει να είναι η ετοιμασία μιας Ολοκληρωμένης Εθνικής Ψηφιακής Στρατηγικής, που θα πρέπει να περιλαμβάνει και τις προηγμένες ψηφιακές τεχνολογίες.

ΑΠΕ και ενεργειακή απόδοση

Για τον 6ο άξονα πολιτικής (« Επιτάχυνση της μετάβασης σε μια πράσινη οικονομία») το ΚΕΒΕ ζητά:

·    Προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ). Ενθάρρυνση της χρήσης ΑΠΕ στις επιχειρήσεις, κυρίως του τομέα της βιομηχανίας.

·    Προώθηση μέτρων ενεργειακής απόδοσης (κτήρια, φωτισμός, κλπ)

·    Προώθηση των ενεργειακών επενδύσεων.

·    Προώθηση των πράσινων προϊόντων, υπηρεσιών και τεχνολογιών.

·    Προώθηση των πράσινων χρηματοδοτήσεων/χρηματοοικονομικών προϊόντων.

·    Εκπόνηση και εφαρμογή ολοκληρωμένου σχεδίου για αποφυγή της απερήμωσης της Κύπρου.

Για τον ειδικό στόχο αυτού του άξονα, με τίτλο «Αποτελεσματική διαχείριση αποβλήτων και υδάτινων πόρων», το Επιμελητήριο εισηγείται:

·    Κατασκευή αποχετευτικών συστημάτων και υποδομών για επεξεργασία λυμάτων, κυρίως υγρών.

·    Χρήση ανακυκλωμένου νερού.

·    Αναβάθμιση υποδομών αφαλάτωσης.

·    Αντικατάσταση αγωγών μεταφοράς πόσιμου νερού.

Για την «προώθηση της κυκλικής οικονομίας» εισηγείται:

·    Περαιτέρω ενθάρρυνση ης μείωσης και διαχωρισμού αποβλήτων.

·    Ενθάρρυνση της μείωσης αποβλήτων στην παραγωγή και κατανάλωση,  περιλαμβανομένων των απορριμμάτων τροφίμων.

·    Αύξηση του αριθμού των πράσινων σημείων και καλύτερη διαχείριση τους.

Μη εξυπηρετούμενα και κρατικό μισθολόγιο

Για τον επιμέρους στόχο «Διασφάλιση χρηματοοικονομικής σταθερότητας», το ΚΕΒΕ επισημαίνει στο σημείωμά του προς το Υπουργείο Οικονομικών, ημερομηνίας 5/10/2020, ότι «το πρόβλημα των μη εξυπηρετούμενων δανείων δυστυχώς παραμένει (28% του συνόλου των δανείων), ενώ αναμένεται να αυξηθεί λόγω των δυσμενών επιπτώσεων της πανδημίας. Και προσθέτει ειδικότερα:

·    Οι τράπεζες θα πρέπει να προβαίνουν όπου ενδείκνυται σε βιώσιμες αναδιαρθρώσεις υφιστάμενων δανειακών συμβάσεων.

·    Το σχέδιο ΕΣΤΙΑ δεν είχε τα αναμενόμενα αποτελέσματα, γι’ αυτό και χρειάζεται να εξεταστούν οι λόγοι και να δούμε τι περαιτέρω ενέργειες χρειάζονται.

·    Οι σχετικά πρόσφατες τροποποιήσεις στο πλαίσιο εκποιήσεων έχει δυσκολέψει περισσότερο την κατάσταση, καθιστώντας την ανάκτηση των δανείων ακόμα πιο δύσκολη. Επιβάλλεται να γίνουν οι αναγκαίες βελτιώσεις.

·    Το ψηλό ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων δανείων επηρεάζει την κερδοφορία και  την σταθερότητα του τραπεζικού τομέα. Επηρεάζει επίσης την πολιτική δανεισμού, με αποτέλεσμα να υπάρχει αυξημένη ρευστότητα και χαμηλή κερδοφορία. Είναι ως εκ τούτου επάναγκες όπως οι τράπεζες καταστούν πιο αποδοτικές και αποτελεσματικές, μειώσουν τα λειτουργικά τους έξοδα και διαφοροποιήσουν το κράμα των υπηρεσιών τους.

·    Το ΚΕΒΕ τονίζει ακόμα ότι θα πρέπει να συγκρατηθούν οι μη αναγκαίες δημόσιες δαπάνες, ενώ η συνεχής αύξηση του κρατικού μισθολογίου πρέπει να αναχαιτισθεί.

·    Θα πρέπει να εξευρεθεί και εφαρμοστεί ένας μόνιμος μηχανισμός για έλεγχο του κρατικού μισθολογίου, αφού ο μηχανισμός του 2016 δεν έχει επιφέρει τα αναμενόμενα αποτελέσματα.

·    Θα πρέπει να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα του ΓΕΣΥ, χωρίς να χρειαστούν επιπρόσθετες δαπάνες ή αύξηση των εισφορών, που θα επιβαρύνουν τόσο τις επιχειρήσεις όσο και τους εργαζόμενους. Στην κατεύθυνση αυτή θα πρέπει να ληφθούν μέτρα για τη μη εκμετάλλευση του συστήματος. 

(του Χρύσανθου Μανώλη, Φιλελεύθερος)