Skip to main content
Menu
English edition Live Blog Weekly Issues

Τα πέντε κλειδιά που θα καθορίσουν ποιοί θα παίρνουν ΑΔΙ από τους μηχανισμούς επάρκειας ισχύος στην Ε.Ε.

Μιχάλης Μαστοράκης

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέλει να περιορίσει τις κρατικές ενισχύσεις που δίνονται υπέρ μονάδων ηλεκτροπαραγωγής ως αποζημίωση για την εφεδρική λειτουργία αυτών προκειμένου να εξασφαλίζεται η ασφάλεια εφοδιασμού σε περιπτώσεις αιχμιακής ζήτησης.

Ενώ η κουβέντα έχει ανοίξει για τα καλά, το Euractiv απαριθμεί τα βασικά ζητήματα που θα απασχολήσουν την σχετική συζήτηση, οδεύοντας προς την διευθέτηση του ζητήματος.

500g/KWh: Με ερωτηματικά η εφαρμογή του

Σε πρώτο πλάνο είναι ο περιορισμός των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και τα δικαιώματα ρύπων. Στο σχέδιο Οδηγίας για τον σχεδιασμό της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, η Επιτροπή προσπάθησε να απαντήσει στις ανησυχίες σχετικά με την χρηματοδότηση των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο τον άνθρακα.

Αν και το προτεινόμενο όριο στις εκπομπές άνθρακα – 550g/KWh – γνώρισε σημαντικές αντιδράσεις από μια σειρά χώρες, με προεξάρχουσα την Πολωνία, εν τέλει διατηρήθηκε στις τροπολογίες που εγκρίθηκαν τόσο από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσο και από το Συμβούλιο της ΕΕ.

Μια ιδέα που κερδίζει διαρκώς έδαφος, είναι να επιτραπει σε όλες τις μορφές ηλεκτροπαραγωγής να συμμετέχουν στους μηχανισμούς ισχύος, συμπεριλβανομένου των εργοστασίων άνθρακα. Όμως, αντί να μπαίνει περιορισμός στον αριθμό ωρών που θα μπορούν οι μονάδες να λειτουργήσουν, οι ρυθμιστικές αρχές να θέτουν όρια στην ποσότητα CO2 που μπορούν να εκπέμπουν στην ατμόσφαιρα για μια δοσμένη χρονική περίοδο, που συνήθως μιλάμε για ένα χρόνο. Η πρόταση αφήνει, λοιπόν, ένα περιθώριο για τις μονάδες που ξεπερνούν το όριο των 550γρ., αρκεί να ενταχθούν στο συγκεκριμένο καθεστώς και να λειτουργούν σπάνια ώστε να τηρούν το ετήσιο όριο εκπομπών.

Στο τέλος της ημέρας, “αυτό που μετράει είναι οι τόνοι CO2 που εκλύονται στην ατμόσφαιρα”, σημειώνει χαρακτηριστικά η Virginie Schwarz, διευθύντρια ενέργειας στο Υπουργείο οικολογίας της Γαλλίας.

Νομοθεσία, εξαιρέσεις και το κατάλληλο timing

Σύμφωνα με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι περιορισμοί στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα πρέπει να εφαρμόζονται κατευθείαν στις νέες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής και από το 2025 να επεκταθούν στις ήδη υφιστάμενες μονάδες.

Να σημειώσουμε ότι η εν λόγω πρόταση είναι υπό συζήτηση κυρίως όσον αφορά τον τρόπο που θα επιλεγεί για την εφαρμογή της. Οι εθνικές κυβερνήσεις εκφράζουν την συμφωνία τους από θέση αρχής, ότι δηλαδή πρέπει να ληφθούν μέτρα για τον περιορισμό των εκπομπών CO2, δεδομένης και της Συμφωνίας του Παρισιού. Όμως, ταυτόχρονα, επισημαίνουν πως στο νομοθετικό πλαίσιο πρέπει να ληφθούν υπόψη τυχόν δεσμεύσεις και συμβόλαια που καταλήχθηκαν προγενέστερα της έγκρισης και κύρωσης της νέας νομοθετικής πρωτοβουλίας περί εκπομπών.

Στην πραγματικότητα αυτό που συμβαίνει με τα υπάρχοντα συμβόλαια και τις κρατικές ενισχύσεις είναι υπό συζήτηση σε επίπεδο ΕΕ, με πολλές χώρες – βλέπε Πολωνία, Ελλάδα για παράδειγμα – να έχουν ζητήσει εξαιρέσεις προκειμένου να μπορέσουν να ευθυγραμμιστούν ομαλά με την νέα ενεργειακή πραγματικότητα.

Σε έκθεση του, πριν ένα χρόνο, το Συμβούλιο των Ευρωπαίων Ρυθμιστών Ενέργειας (CEER) επανέλαβε τις εθνικές ανησυχίες σχετικά με το υφιστάμενο καθεστώς για τις συμβάσεις. Ειδικότερα, προειδοποίησε ότι, αν και κατ'αρχήν είναι αξιέπαινη η πρόταση της Επιτροπής, ωστόσο “δεν παρέχει ένα σαφές πλαίσιο (βλ. οδικό χάρτη) για την διασφάλιση της συμμόρφωσης των υφιστάμενων μηχανισμών με το μελλοντικό ρυθμιστικό πλαίσιο”.

Ευρωπαϊκός μηχανισμός ή Εθνικός μηχανισμός ή και τα δύο;

Ένα άλλο ζήτημα που ανακύπτει είναι το ποιος αποφασίζει εν τέλει για τον τρόπο λειτουργίας της ενεργειακής αγοράς, τα ευρωπαϊκά όργανα για το σύνολο της ευρωπαϊκής επικράτειας ή το κάθε κράτος μέλος, ξεχωριστά, "τα του οίκου του";

Οι μηχανισμοί ισχύος είναι ουσιαστικά εθνικές παρεμβάσεις που έρχονται σε αντίθεση με τους κανόνες ελεύθερης αγοράς της ΕΕ. Επιτρέπονται μόνο βάσει κατευθυντήριων γραμμών της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις σε περιπτώσεις που υπάρχει ο κίνδυνος να σβήσει το φως λόγω έλλειψης διαθέσιμης ηλεκτρικής ενέργειας.

Όμως το ποιος θα αποφασίσει σχετικά με τα παραπάνω σε ένα συγκεκριμένο κράτος μέλος παραμένει θέμα έντονης συζήτησης, όπως αναφέρει στο δημοσίευμα του το euractiv. Βασικά, η απόφαση καθορίζεται από την “αξιολόγηση της επάρκειας”, κατά πόσο δηλαδή υπάρχει επαρκής προσφορά ενέργειας για την κάλυψη της ζήτησης ανά πάσα στιγμή, συμπεριλαμβανομένων των ωρών αιχμής.

Φτάνοντας στο δια ταύτα, από την πλευρά της η Επιτροπή προωθεί τον ENTSO-E να επιτελέσει τον συγκεκριμένο ρόλο, υπό την επίβλεψη του Ευρωπαίου Ρυθμιστή Ενέργειας (ACER).

Από την άλλη, τα κράτη μέλη το βλέπουν διαφορετικά το όλο θέμα, προκρίνοντας μια λύση σε εθνική βάση που θα λειτουργεί παράλληλα με την ευρωπαϊκό σύστημα αξιολόγησης επάρκειας.

Να σημειώσουμε ότι ο ENTSO-E εκτιμάει ότι η ευρωπαϊκή αξιολόγηση δεν πρέπει να αντικαταστήσει τα εθνικά συστήματα αξιολογήσεων, υποστηρίζοντας ότι τα “θα συνεχίσουν έχοντας καλύτερη ανάλυση”. Από την πλευρά του ο Florent Marcellesi, επικεφαλής διαπραγματευτής του Green/EFA group στην μεταρρύθμιση της αγοράς, υποστηρίζει ότι “το πρόβλημα με την επιλογή του "εθνικού συστήματος" είναι ότι ενέχεται ο κίνδυνος να μην υπάρχει η απαιτούμενη διαφάνεια”. Συνεπώς, προσθέτει ότι "η αξιολόγηση θα μπορούσε εύκολα να χειραγωγηθεί ώστε να δημιουργήσει την ανάγκη ενός μηχανισμού ισχύος”.

Ο ρόλος των διασυνοριακών ηλεκτρικών διασυνδέσεων

Σε συνάρτηση με τα παραπάνω, είναι οι διασυνοριακές συναλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας και το κατά πόσο θα πρέπει να συνυπολογίζονται όταν ένα κράτος μέλος αποφασίζει να θεσμοθετήσει έναν εθνικό μηχανισμό ισχύος.

Αρχικά, όπως αναφέρουν παράγοντες της αγοράς, πρόκειται για μια εύκολη και φθηνή λύση για την κάλυψη τυχόν ελλείψεων που μπορεί να προκύψουν στην προσφορά ηλεκτρικής ενέργειας. Η πλεονάζουσα ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας σε μια χώρα μπορεί κάλλιστα να καλύψει τις ελλείψεις μιας άλλης χώρας σε πραγματικό χρόνο, δίχως να προκαλείται αναταραχή στην αγορά με ότι αυτό συνεπάγεται για τις τιμές και συνολικότερα για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού.  Να συμπληρώσουμε, ακόμη, ότι οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις και η σύζευξη των αγορών ιεραρχούνται στην ενεργειακή ατζέντα της Επιτροπής - τρίτο ενεργειακό πακέτο - τόσο στον ηλεκτρισμό όσο και στο φυσικό αέριο.

Οι ΑΠΕ κουβαλούν μαζί τους και τους μηχανισμούς ισχύος

Τέλος, ένα ακόμη ζήτημα που απασχολεί είναι η διακοψιμότητα των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, γεγονός που αποκτά ιδιαίτερη σημασία όσο το μερίδιο των ΑΠΕ αυξάνει στο ενεργειακό μίγμα. Οι εθνικές κυβερνήσεις ισχυρίζονται ότι οι μηχανισμοί ισχύος παρέχουν ενα back-up, απαραίτητο στη διαδικασία της ενεργειακής μετάβασης σε πιο καθαρές μορφές ενέργειας.

Υπό την έννοια αυτή, οι μηχανισμοί ισχύος “ίσως είναι το τίμημα” για τις ΑΠΕ, σημειώνει ο Michael Pollitt, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Cambridge, λέγοντας πως θα καταργούνται σταδιακά, μέχρι να αποσυρθούν τελείως οι μονάδες ηλεκτροπαραγωγής άνθρακα και το μερίδιο των ΑΠΕ να αυξηθεί.



ΑΦΗΣΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ

-A +A

Σχετικά άρθρα