«Σπάει» τα κοντέρ με 4,6 GW η πρόσκληση του ΥΠΕΝ για τις μπαταρίες - Πιο ελαστικό το χρονοδιάγραμμα, 18 μήνες για τη δήλωση ετοιμότητας - Τι αλλάζει στο τελικό κείμενο

Τη «μπάνκα στον αέρα» τινάζει το ΥΠΕΝ ανεβάζοντας τον πήχη της πρόσκλησης για τις μπαταρίες στα 4,6 GW, μπροστά στα όλο και πιο ισχυρά σήματα της αγοράς, αλλά και την αυξανόμενη πίεση να βρει μια απάντηση στις ολοένα και μεγαλύτερες περικοπές ενέργειας τα επόμενα χρόνια.

Στο τελικό κείμενο που αναμένεται να δημοσιευτεί άμεσα, η «δημοπρατούμενη ισχύς» αυξάνεται κατά 1,1 GW, έναντι των 3,5 GW που προέβλεπε το σχέδιο που είχε βγει σε διαβούλευση, μπροστά στο πολύ ισχυρό επενδυτικό ενδιαφέρον, αλλά και την ανησυχία για τους όλο και μεγαλύτερους όγκους ενέργειας που θα καταλήγουν μελλοντικά στο κάλαθο των αχρήστων.

Σαν νούμερο είναι τεράστιο, μεταφράζεται σε ένα κύμα επενδύσεων γύρω στα 2 δισ ευρώ, όπως λένε άνθρωποι της αγοράς και προφανώς μέσω αυτού το ΥΠΕΝ στέλνει άτυπα το μήνυμα στην ενεργειακή κοινότητα ότι η ανάγκη για μπαταρίες είχε υποτιμηθεί (το ΕΣΕΚ μιλά για 4,3 GW) και ότι πρέπει να μπουν πολύ περισσότερες για να υποστηριχθούν οι ανάγκες των ΑΠΕ. Συνυπολογίζοντας στα 4,6 GW και τα 900 MW που έχουν ήδη δοθεί μέσω διαγωνισμών της ΡΑΕΕΥ, ο επίσημος στόχος για το τέλος της δεκαετίας υπερκαλύπτεται κατά πολύ.

Κρίσιμο ρόλο για τη κατανομή παίζουν τα γεωγραφικά κριτήρια, με τη μερίδα του λέοντος από τα 4,6 GW, να αφορά μπαταρίες που θα «κουμπώσουν» στο δίκτυο του ΑΔΜΗΕ (3,7 GW) και τα υπόλοιπα να προορίζονται για το δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ (900 MW).

Τα γεωγραφικά κριτήρια έχουν τη λογική ότι συνυπολογίζουν το κορεσμό των δικτύων και την ανάγκη να δοθεί προτεραιότητα σε μπαταρίες που αφορούν περιοχές με υπερπροσφορά πράσινης παραγωγής και που πραγματικά τις έχει ανάγκη το σύστημα.

Συνυπολογίζοντας τον υφιστάμενο πανελλαδικό «χάρτη» των φωτοβολταϊκών, τόσο όσων λειτουργούν όσο και τη μεγάλη μάζα όλων εκείνων με όρους σύνδεσης, ο μεγάλος όγκος των μπαταριών πάνω στο δίκτυο του ΑΔΜΗΕ, δηλαδή τα 2,5 GW, κατανέμεται με πλαφόν ανά γεωγραφική περιφέρεια, όπως δείχνει και ο σχετικός πίνακας.

Πιο ελαστικά τα χρονοδιαγράμματα

Την ίδια στιγμή το υπουργείο, έχοντας αφουγκραστεί προφανώς τα αιτήματα της αγοράς κατά τη διαβούλευση που προηγήθηκε τις περασμένες εβδομάδες, ελαστικοποιεί τόσο τον απαιτούμενο χρόνο μέχρι τη δήλωση ετοιμότητας, όσο και το διάστημα υποβολής των αιτήσεων.

Το όριο των 14 μηνών εντός των οποίων έπρεπε να υποβάλουν δήλωση ετοιμότητας τα έργα των merchant μπαταριών, αυξάνεται στους 18 μήνες. Και ο χρόνος υποβολής των αιτημάτων από 60 ημέρες μετά τη δημοσίευση της πρόσκλησης που προέβλεπε το σχέδιο της διαβούλευσης, γίνεται 90 - 150 ημέρες ανάλογα με την ισχύ έγχυσης της μπαταρίας. Το υπουργείο άκουσε ως ένα βαθμό τα μηνύματα της αγοράς ότι οι χρόνοι ήταν υπερβολικά περιοριστικοί.

Εν προκειμένω, στα μεγάλα έργα, με ισχύ έγχυσης μεγαλύτερη των 10 MW που εγκαθίστανται σε περιφέρειες του παραπάνω πίνακα, εκτός των Κρήτης, Κυκλάδων και Ιονίων, οι επενδυτές έχουν δυνατότητα υποβολής αιτήσεων εντός 3 μηνών από τη δημοσίευση της πρόσκλησης. Στα μικρότερα έργα, με ισχύ έγχυσης μικρότερη ή ίση των 10 MW που εγκαθίστανται στις περιφέρειες Κρήτης, Κυκλάδων και Ιονίων, το περιθώριο μεγαλώνει και φτάνει έως τους 5 μήνες.

Αυξάνεται το όριο της αντισυγκέντρωσης

Στον αντίποδα, αυξάνεται το όριο της αντισυγκέντρωσης, ώστε να μη καταλήξει το δημοπρατούμενο portfolio αποκλειστικά στα χέρια λίγων. Και ανεβαίνει στα 250 MW ανά επενδυτή (από 200 MW), ενώ παραμένει στα 500 MW για το σύνολο των έργων που μπορεί να αναπτύξει κάποιος στην 5ετία, δηλαδή μέχρι το 2030. Ενα ακόμη δείγμα ότι η πρόσκληση έχει συνταχθεί με ορίζοντα να καλύψει το σύνολο του εθνικού στόχου, στέλνοντας το μήνυμα ότι για όσους δεν ανταποκριθούν σε αυτή, μπορεί το «παράθυρο» να κλείσει οριστικά.

Το κάδρο των αλλαγών συμπληρώνουν τα ειδικά κριτήρια για το κορεσμένο σύστημα της Πελοποννήσου, η προσθήκη ξεχωριστής κατηγορίας αποκλειστικά για έργα ΦοΣΕ πάνω στο δίκτυο του ΑΔΜΗΕ και η νέα κατανομή ισχύος για τα έργα στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ για τα οποία μοναδικό κριτήριο επιλογής θα είναι η ημερομηνία υποβολής του αιτήματος.

Καμία αλλαγή δεν υπάρχει ως προς το ύψος των εγγυητικών που παραμένουν στα ίδια επίπεδα, με μέγιστα ποσά τα 200.000 ευρώ / MW για μπαταρίες που θα συνδεθούν στο δίκτυο του ΑΔΜΗΕ και τα 50.000 ευρώ/ MW για εκείνες στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ. Εννοείται ότι αυτές καταπίπτουν αν δεν τηρηθούν το 18μηνο και η ρήτρα αντισυγκέντρωσης.

Ίδια κεφάλαια

Στην ίδια λογική με τις υψηλές εγγυητικές, δηλαδή για να μείνουν εκτός όσοι έχουν ως μοναδικό στόχο να μεταπωλήσουν τις άδειες, όπως συνέβαινε παλαιότερα στην αγορά των ΑΠΕ, μπαίνει όριο στα κεφάλαια που πρέπει να διαθέτουν οι επενδυτές. Και για τον προσδιορισμό του αναγκαίου κόστους κατασκευής και του ύψους του απαιτούμενου δανείου ή των αναγκαίων ιδίων κεφαλαίων, ορίζεται ένα μίνιμουμ κόστος ανάπτυξης ίσο με 200 €/kWh. Προφανώς στη πραγματικότητα τα κόστη είναι αρκετά μεγαλύτερα.

Ταυτοχρονισμός με την έκρηξη των φωτοβολταϊκών

Στη μεγάλη εικόνα, είναι προφανές ότι το υπουργείο επιχειρεί με τη πρόσκληση - μαμούθ ένα ταυτοχρονισμό των επενδύσεων σε μπαταρίες με την αλματώδη ανάπτυξη των φωτοβολταικών - πέρυσι συνδέθηκαν στο σύστημα περί τα 2 νέα GW - και την εκρηκτική πράσινη διείσδυση που πιθανώς να «πιάσει» το 80% πολύ πριν το 2030.

Εάν η επέλαση των μπαταριών συμβαδίσει με την εξίσου αλματώδη πράσινη επέλαση που «τρέχει» με πιο γρήγορους ρυθμούς από τους υπολογισμούς προκαλώντας πάμπολλες αρρυθμίες, μπορεί να αποφευχθούν τα χειρότερα.

Και να καταστεί εφικτό να μεταφέρεται η πλεονάζουσα πράσινη ενέργεια από τα μεσημέρια στις βραδινές ώρες, ρίχνοντας έτσι τις τιμές του ρεύματος, με ταυτόχρονη μείωση της λειτουργίας των ακριβών μονάδων αερίου. Τουλάχιστον αυτή είναι η προσδοκία της πολιτικής ηγεσίας του ΥΠΕΝ.

Σε κάθε περίπτωση, εφόσον υπάρξει ανταπόκριση και τηρηθούν οι χρόνοι, ο εθνικός στόχος του ΕΣΕΚ θα έρθει τρία ή και περισσότερα χρόνια νωρίτερα από το τέλος της δεκαετίας.

Το δείχνει και ένας απλός υπολογισμός των χρονοδιαγραμμάτων. Συνυπολογίζοντας ότι τα μεγάλα έργα μπαταριών, πρέπει να υποβάλουν αιτήσεις εντός 90 ημερών, δηλαδή έως τα μέσα Ιουνίου, και προσθέτοντας το 18μηνο μετά τη fast track αδειοδότηση, προκύπτει ότι το πρώτο κύμα επενδύσεων θα είναι έτοιμο στα τέλη του 2026, αρχές 2027.

Κατανομή σε 9 κατηγορίες

Σχετικά με την κατανομή κατά κατηγορίες, η δημοπρατούμενη ισχύς έχει αλλάξει σε σχέση με τα νούμερα που είχαν βγει στο κείμενο της διαβούλευσης και τα έργα των 4,6 GW «σπάνε» σε συνολικά 9 διακριτές κατηγορίες.

Στη περίπτωση αυτών που θα συνδεθούν στο δίκτυο του ΑΔΜΗΕ, το μέγιστο όριο των 3,7 GW κατανέμεται ως εξής: 

• Τα πρώτα 500 MW (κατηγορία Α1) αφορούν μπαταρίες που έχουν συνάψει διμερή συμβόλαια (PPAs) διάρκειας τουλάχιστον 8 ετών με ενεργοβόρες βιομηχανίες.
• Έπονται μπαταρίες 100 MW (κατηγορία Α2) που έχουν διμερή συμβόλαια παρόμοιας διάρκειας αλλά με επιχειρήσεις.
• Ακολουθούν 300 MW (νέα κατηγορία Α3) για μπαταρίες που αφορά αποκλειστικά έργα Φορέων Συλλογικής Εκπροσώπησης ΑΠΕ (ΦοΣΕ). Εδώ, η ισχύς τους θα πρέπει να ισούται κατά μέγιστο με το 10% της ισχύος των έργων ΑΠΕ που εκπροσωπεί ο κάθε ΦοΣΕ κατά την υποβολή της αίτησης συμμετοχής στη πρόσκληση. Η ισχύς των μπαταριών αυτών δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερη των 100 MW και μικρότερη των 10 MW. 
• Η επόμενη ομάδα περιλαμβάνει 250 MW (κατηγορία Β) για μπαταρίες που θα εγκατασταθούν αποκλειστικά σε πρώην λιγνιτικές περιοχές (Δ. Μακεδονία, Μεγαλόπολη, κ.λπ.).
• Και ο κύκλος των έργων πάνω στο δίκτυο του ΑΔΜΗΕ κλείνει με τον μεγάλο όγκο των 2,55 GW (κατηγορία Γ) που αφορά όλες τις μπαταρίες που δεν ανήκουν στις παραπάνω κατηγορίες.

Στη περίπτωση των μπαταριών που αφορούν το δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ, το μέγιστο όριο των 900 MW επιμερίζεται ως εξής:

• Τα πρώτα 350 MW (κατηγορία Α) είναι όσα έχουν μέγιστη ισχύ έγχυσης μεγαλύτερη των 5 MW.
• Τα επόμενα 150 MW (κατηγορία Β) όσα έχουν μέγιστη ισχύ έγχυσης από 1 - 5 MW.
• Τα 150 MW (κατηγορία Γ), αυτά με μέγιστη ισχύ έγχυσης μικρότερη του 1 MW.
• Ο κύκλος κλείνει με ακόμη 250 MW (κατηγορία Δ) για μπαταρίες που έχουν συνάψει διμερή συμβόλαια (PPAs), διάρκειας τουλάχιστον 8 ετών με επιχειρήσεις.

Ειδικά μέτρα για τη Πελοπόννησο

Ακριβώς λόγω του κορεσμένου δικτύου της Πελοποννήσου, και ειδικά για έργα πάνω στο δίκτυο του ΑΔΜΗΕ (κατηγορία Γ), μέχρι ενός ορίου 200 MW, προτεραιοποιούνται τα αιτήματα που έχουν λάβει άδεια αποθήκευσης και έχουν υποβάλει πλήρες αίτημα για χωρητικότητα μπαταρίας διάρκειας τουλάχιστον 4 ωρών. Τα έργα αυτά θα πρέπει να βρίσκονται σε ακτινική απόσταση μεταξύ των κεντροβαρικών συντεταγμένων του πολυγώνου εγκατάστασης της μπαταρίας και υφιστάμενου ή υπό κατασκευή γηπέδου του ΚΥΤ μικρότερη ή ίση των 15 χιλιομέτρων. Σε περίπτωση περισσότερων του ενός αιτημάτων που ικανοποιούν τον όρο αυτό, τα αιτήματα θα κατατάσσονται  με βάση τη μέγιστη εγγυημένη (ωφέλιμη) χωρητικότητά τους από τη μεγαλύτερη στη μικρότερη, μέχρι τη πλήρη κάλυψη ισχύος της Πελοποννήσου.