Ράλι στη χονδρική ρεύματος: Άλμα σχεδόν 40% μέσα σε δύο ημέρες λόγω κρίσης στη Μέση Ανατολή

Η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή και η άνοδος των διεθνών τιμών του φυσικού αερίου αρχίζουν να αφήνουν ισχυρό αποτύπωμα στις ευρωπαϊκές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας, επηρεάζοντας και τη χονδρική αγορά ρεύματος στην Ελλάδα.

Συγκεκριμένα, η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας στο ελληνικό χρηματιστήριο ενέργειας καταγράφει σημαντική άνοδο μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Από τα 83,39 ευρώ ανά μεγαβατώρα την περασμένη Κυριακή, η τιμή διαμορφώνεται για την Τρίτη 17 Μαρτίου στα 116,2 ευρώ/MWh, σημειώνοντας αύξηση σχεδόν 40% σε δύο ημέρες.

Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται αφενός στην επιδείνωση των καιρικών συνθηκών που αυξάνει τη ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια, αφετέρου όμως –και κυρίως– στην έντονη άνοδο της τιμής του φυσικού αερίου στις διεθνείς αγορές, η οποία μεταφέρεται άμεσα στο κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του ενεργειακού think tank Ember, το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από μονάδες φυσικού αερίου στην Ευρώπη αυξήθηκε πάνω από 50% μέσα στις πρώτες δέκα ημέρες από την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.

Η αύξηση αυτή συνδέεται με το άλμα που καταγράφεται στις τιμές του φυσικού αερίου στον ευρωπαϊκό κόμβο TTF. Τα συμβόλαια επόμενου μήνα διαμορφώθηκαν στις αρχές Μαρτίου κοντά στα 45 ευρώ/MWh, αυξημένα σχεδόν κατά 50% σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα, ενώ στη συνέχεια έφτασαν τα 50,87 ευρώ/MWh.

Η άνοδος αυτή συνδέεται με την αυξημένη αβεβαιότητα γύρω από τις θαλάσσιες μεταφορές ενέργειας, καθώς η κρίση στην περιοχή έχει ουσιαστικά επηρεάσει τη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και LNG.

Οι εξελίξεις αυτές μεταφέρονται σχεδόν άμεσα στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας λόγω του ευρωπαϊκού μοντέλου οριακής τιμολόγησης. Στο σύστημα αυτό, η τιμή της αγοράς καθορίζεται από την ακριβότερη μονάδα παραγωγής που απαιτείται για να καλυφθεί η ζήτηση – και στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για μονάδες φυσικού αερίου.

Έτσι, κάθε αύξηση της τιμής του φυσικού αερίου οδηγεί αυτομάτως σε άνοδο της χονδρικής τιμής ηλεκτρικής ενέργειας.

Η επίδραση αυτή δεν είναι ίδια σε όλες τις χώρες της Ευρώπης. Σε αγορές με υψηλή εξάρτηση από το φυσικό αέριο, όπως η Ιταλία, οι μονάδες αερίου καθορίζουν την τιμή της αγοράς στο 89% των ωρών λειτουργίας του συστήματος. Αντίθετα, σε χώρες με μεγαλύτερη διείσδυση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η εξάρτηση είναι μικρότερη.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ισπανία, όπου η μεγάλη ανάπτυξη της αιολικής και της ηλιακής ενέργειας έχει περιορίσει σημαντικά τον ρόλο του φυσικού αερίου στη διαμόρφωση των τιμών. Εκεί το φυσικό αέριο καθορίζει την τιμή της αγοράς μόλις στο 15% των ωρών μέσα στο 2026.

Για την ελληνική αγορά, η άνοδος της χονδρικής τιμής αποτελεί σαφή ένδειξη της ευαισθησίας του συστήματος στις διακυμάνσεις του φυσικού αερίου, καθώς οι μονάδες αερίου συνεχίζουν να έχουν καθοριστικό ρόλο στην κάλυψη της ζήτησης και στη λειτουργία του συστήματος ηλεκτρισμού.

Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν πάντως ότι η αύξηση της χονδρικής δεν μεταφέρεται άμεσα στα τιμολόγια λιανικής, καθώς αυτά καθορίζονται σε μηνιαία βάση ή διαθέτουν μηχανισμούς εξομάλυνσης των διακυμάνσεων.

Ωστόσο, εάν η γεωπολιτική κρίση παραταθεί και οι τιμές του φυσικού αερίου παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα, τότε δεν αποκλείεται να εμφανιστούν νέες ανοδικές πιέσεις και στη λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας τους επόμενους μήνες.