Πόσο μειώνουν τη χονδρεμπορική τιμή οι ΑΠΕ

Η χώρα μας, όπως άλλωστε και όλη η Ευρώπη, παραμένει ευάλωτη στην αστάθεια των τιμών των ορυκτών καυσίμων (ιδιαίτερα του αερίου) και στις αρνητικές επιπτώσεις της στην ενεργειακή ασφάλεια, τον πληθωρισμό και την ανταγωνιστικότητα. Καθώς διάγουμε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αστάθειας, η ταχεία επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ιδίως της ηλιακής και της αιολικής, βοηθά στο να συγκρατήσει τις τιμές της χονδρεμπορικής αγοράς και συνακόλουθα τις τιμές των τιμολογίων για τους τελικούς καταναλωτές.

Η αγορά  του Χρηματιστηρίου Ενέργειας λειτουργεί ως γνωστόν με το σύστημα της οριακής τιμολόγησης. Κάθε παραγωγός δηλώνει κάθε μέρα ποια ποσότητα ρεύματος μπορεί να προσφέρει και σε ποια τιμή. Το σύστημα ικανοποιεί πρώτα τις φθηνότερες προσφορές (ΑΠΕ, υδροηλεκτρικά), και συνεχίζει προς τις ακριβότερες (λιγνίτης, φυσικό αέριο). Η τιμή που τελικά πληρώνεται σε όλους τους παραγωγούς είναι η τιμή της τελευταίας και ακριβότερης μονάδας που χρειάστηκε για να καλυφθεί η ζήτηση. Στις περισσότερες ευρωπαϊκές αγορές, αυτή η οριακή μονάδα είναι συνήθως μονάδα φυσικού αερίου. Για τον λόγο αυτό, όταν αυξάνεται η τιμή του φυσικού αερίου, αυξάνεται και το κόστος παραγωγής αυτών των μονάδων, οι οποίες ανεβάζουν τις προσφορές τους στη χονδρεμπορική αγορά. Έτσι, η αύξηση μεταφέρεται σχεδόν άμεσα στην τιμή ηλεκτρικής ενέργειας.

Τα τελευταία χρόνια πολλές χώρες που έχουν υψηλή διείσδυση ΑΠΕ αρχίζουν να παρατηρούν μια αποσύνδεση των χονδρικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας από τις τιμές του φυσικού αερίου κατά τις ώρες υψηλής παραγωγής ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ασκώντας καθοδική πίεση στις τιμές. Σε πρόσφατη έκθεσή της η οργάνωση posi+ivemoney, εκτιμά ότι, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ανάπτυξη της αιολικής και της ηλιακής ενέργειας μείωσε τις χονδρικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας κατά μέσο όρο 24,2% κατά την περίοδο 2023-2025 στις χώρες που αναλύθηκαν. Αυτές οι επιπτώσεις είναι μη γραμμικές και αυξάνονται με τη διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αντανακλώντας ισχυρότερες επιπτώσεις στις τιμές σε υψηλότερα επίπεδα ανάπτυξης της αιολικής και της ηλιακής ενέργειας.

Ωστόσο, η αποσύνδεση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας από το κόστος των ορυκτών καυσίμων παραμένει ατελής στις περισσότερες ευρωπαϊκές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς το φυσικό αέριο συνεχίζει να λειτουργεί ως ο οριακός παράγοντας καθορισμού των τιμών τις περισσότερες φορές. Ως αποτέλεσμα, οι τιμές χονδρικής της ηλεκτρικής ενέργειας παραμένουν ευαίσθητες στις κρίσεις των ορυκτών καυσίμων, ιδιαίτερα σε περιόδους χαμηλής διείσδυσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Τα τελευταία δύο χρόνια, οι τεχνολογίες των φωτοβολταϊκών και αιολικών συνεισέφεραν στην Ελλάδα πάνω από 20% εκάστη στην εγχώρια ηλεκτροπαραγωγή. Αυτό είχε ως συνέπεια να μειωθεί η χονδρεμπορική τιμή κατά περίπου 25% σε σχέση με αυτή που θα ήταν χωρίς αυτή τη διείσδυση ΑΠΕ.

Όπως φαίνεται στο διάγραμμα που ακολουθεί, η μείωση είναι μεγαλύτερη όσο αυξάνει η διείσδυση των ΑΠΕ. Στη χώρα μας, για παράδειγμα, ήταν περίπου 5% δέκα χρόνια πριν, όταν η διείσδυση των ΑΠΕ ήταν μικρότερη και η συμβολή των αιολικών στη μείωση αυτή ήταν μεγαλύτερη. Όσο είχαμε όμως μεγαλύτερη διείσδυση φωτοβολταϊκών, αφενός είχαμε μεγαλύτερη μείωση της χονδρεμπορικής τιμής, αφετέρου μεγάλωνε το μερίδιο των φωτοβολταϊκών στη συνολική μείωση.