Πώς θα μοιράσει η Αθήνα την ενεργειακή ρήτρα 1,5 δισ. ευρώ

Στον «αστερισμό» της ρήτρας διαφυγής για την ενεργειακή κρίση, η οποία ανοίγει νέους δρόμους για πράσινες επενδύσεις και ενεργειακές υποδομές, κινούνται οι ευρωπαϊκές χώρες, καθώς την ερχόμενη εβδομάδα, σε Eurogroup και Ecofin, αναμένεται να «κλειδώσει» η οροφή των κονδυλίων που θα μπορούν να διατεθούν, αλλά και το γενικότερο πλαίσιο των μέτρων και των δράσεων που θα τύχουν χρηματοδότησης.

Με βάση και την εμπειρία του παρελθόντος, με την αντίστοιχη ρήτρα για τις αμυντικές δαπάνες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα ρήτρα διαφυγής και για την ενεργειακή κρίση, με το πλαίσιο ωστόσο να χαρακτηρίζεται στενό, σύμφωνα με το αρχικό περίγραμμα της απόφασης για τον χαρακτήρα των έργων που μπορούν να χρηματοδοτηθούν.

Όπως εξηγούν στελέχη του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (ΥΠΕΘΟ), η νέα ευρωπαϊκή ευελιξία δεν μεταφράζεται σε νέο πακέτο μέτρων στήριξης για νοικοκυριά, όπως επιδοτήσεις ρεύματος, καυσίμων ή άλλες έκτακτες οικονομικές ενισχύσεις. Αντίθετα, αφορά κυρίως τη δυνατότητα επιτάχυνσης στρατηγικών επενδύσεων που συνδέονται με την ενεργειακή ασφάλεια, την ανταγωνιστικότητα και την ανθεκτικότητα της οικονομίας.

Στην πράξη, η νέα ρήτρα θα επιτρέπει στα κράτη-μέλη να χρηματοδοτούν κρίσιμες ενεργειακές παρεμβάσεις χωρίς οι σχετικές δαπάνες να επιβαρύνουν στον ίδιο βαθμό τους δημοσιονομικούς στόχους, όπως συνέβαινε μέχρι σήμερα.

Για τις σχετικές δαπάνες προβλέπεται ετήσια οροφή 0,3% του ΑΕΠ για την περίοδο 2026-2028, ενώ τίθεται και σωρευτικό όριο 0,6% του ΑΕΠ για το σύνολο της τριετίας.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, τα όρια αυτά λειτουργούν εντός του συνολικού δημοσιονομικού περιθωρίου 1,5% του ΑΕΠ που προβλέπεται ήδη από την εθνική ρήτρα διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες.

Με βάση τα έως τώρα δεδομένα, τα πρόσθετα δημοσιονομικά περιθώρια που αποκτά η Ελλάδα για επενδύσεις στον τομέα της ενέργειας εκτιμώνται έως και σε 1,5 δισ. ευρώ σε ορίζοντα τριετίας.

Επιλέξιμα έργα

Η επέκταση της εθνικής ρήτρας διαφυγής ώστε να καλύπτει επενδύσεις που ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια και περιορίζουν την εξάρτηση από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα δημιουργεί πρόσθετα περιθώρια για τη χρηματοδότηση κρίσιμων έργων.

Στην κατεύθυνση αυτή εξετάζεται να ενταχθούν συστήματα αποθήκευσης ενέργειας και μπαταρίες στα νησιά, έργα σταθεροποίησης και ενίσχυσης του ηλεκτρικού δικτύου, ενεργειακές διασυνδέσεις, προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας για νοικοκυριά, επιδοτήσεις για ηλιακούς θερμοσίφωνες και αντλίες θερμότητας, καθώς και «πράσινες» αντικαταστάσεις οικιακού εξοπλισμού.

Στόχος των παρεμβάσεων είναι η έμμεση μείωση του ενεργειακού κόστους για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, μέσω χαμηλότερης κατανάλωσης και αποτελεσματικότερης λειτουργίας του ενεργειακού συστήματος.

Οι διαφορές με την άμυνα

Σε αντίθεση με τη ρήτρα διαφυγής για την άμυνα, όπου η Ελλάδα διέθετε ήδη υψηλές εθνικές δαπάνες και μπορούσε να αξιοποιήσει πιο εύκολα το σχετικό δημοσιονομικό περιθώριο, στην ενέργεια η εικόνα είναι διαφορετική.

Μεγάλο μέρος των έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ), των ηλεκτρικών διασυνδέσεων και της ενεργειακής μετάβασης χρηματοδοτείται ήδη μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων, με περιορισμένη εθνική συμμετοχή. Αυτό σημαίνει ότι, παρότι δημιουργείται πρόσθετη δημοσιονομική ευελιξία και για τη χώρα μας, το τελικό όφελος ενδέχεται να αποδειχθεί μικρότερο από τις αρχικές εκτιμήσεις.

(Αναδημοσίευση από το euro2day.gr)