Πουλάνε ...τρελά τα μετεωρολογικά δεδομένα - Όλοι αναζητούν πρόσβαση στα στοιχεία των αλγορίθμων που διαμορφώνουν το trading στην ενέργεια

Σε ιστορικά υψηλά έχει εκτιναχθεί η ζήτηση για μετεωρολογικά δεδομένα στην Ευρώπη, καθώς traders ενέργειας, ασφαλιστές, ναυτιλιακές εταιρείες και εταιρείες τεχνολογίας σπεύδουν να βελτιώσουν την ακρίβεια των μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης τους.

Όπως αναφέρει το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων, το 2024 ο αριθμός των εμπορικών εταιρειών που αγόρασαν άδειες πρόσβασης σε δεδομένα αυξήθηκε σχεδόν κατά 20% σε πάνω από 800. Σχεδόν οι μισές από αυτές ανήκουν σε εταιρείες ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων εμπόρων και παραγωγών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Τροφοδοτώντας με στοιχεία την ΑΙ

Οι επιστήμονες και οι αξιωματούχοι του ECMWF λένε ότι η τεχνητή νοημοσύνη τροφοδοτεί την άνθηση, καθώς οι πελάτες τροφοδοτούν με τα δεδομένα αυτά τα νέα εργαλεία μηχανικής μάθησης. Αυτά τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης παρέχουν πιο ακριβείς προβλέψεις, δίνοντας στους εμπόρους και σε άλλες εταιρείες ένα κρίσιμο πλεονέκτημα, ακριβώς τη στιγμή που η κλιματική αλλαγή αυξάνει τα ρίσκα ενισχύοντας την ένταση και τη συχνότητα των ακραίων καιρικών φαινομένων.

Στο πλαίσιο της αναζήτησης κερδοφόρων επενδύσεων σε μια ευρωπαϊκή αγορά που κυριαρχείται όλο και περισσότερο από την αιολική και την ηλιακή ενέργεια, οι traders ενέργειας ήταν από τους πρώτους και πιο επιθετικούς χρήστες εργαλείων καιρού τεχνητής νοημοσύνης. 

Υπολογιστικά μοντέλα

Όπως αναφέρει το Bloomberg, η DXT Commodities SA, μια ελβετική εμπορική εταιρεία, χρησιμοποιεί εκατοντάδες υπολογιστικά μοντέλα για να προβλέψει τις μεταβολές της προσφοράς και της ζήτησης ενέργειας που οφείλονται στις καιρικές συνθήκες.

«Τα κλειδιά της μηχανικής μάθησης, στην πραγματικότητα, ανοίγουν πόρτες που πριν ήταν απλώς κλειστές», σχολιάζει στο Bloomberg, ο Λορέντζο Ραμέλα Πραλούνγκο, αναλυτής καιρού στην DXT Commodities.

Επέκταση και σε άλλους κλάδους

Ωστόσο, η τεχνολογία αποκτά ολοένα και μεγαλύτερο ρόλο και σε άλλους κλάδους, με τους κατόχους αδειών από τις ασφάλειες, τη γεωργία και τα μέσα ενημέρωσης να πληρώνουν κατά μέσο όρο περίπου 36.000 ευρώ ετησίως για πρόσβαση σε δεδομένα. Αυτό συμπληρώνει τη χρηματοδότηση που παρέχεται από τα 23 κράτη μέλη του ECMWF.

Αυτά τα δεδομένα χρησιμοποιούνται ολοένα και περισσότερο για την εκπαίδευση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης που έχουν προγραμματιστεί να προβλέπουν πώς θα μοιάζουν η ατμόσφαιρα και οι ωκεανοί στο μέλλον, βρίσκοντας μοτίβα σε ένα τεράστιο αρχείο που φυλάσσεται από την ευρωπαϊκή μετεωρολογική αρχή. Αυτή η βιβλιοθήκη περιλαμβάνει το μεγαλύτερο ηλεκτρονικό αρχείο παρατηρήσεων καιρού στον κόσμο — που καταγράφονται από επίγειους αισθητήρες, αερόστατα, σημαδούρες ωκεανών, αεροσκάφη και δορυφόρους — και τις δικές του προβλέψεις σε πραγματικό χρόνο του κέντρου.
 

Δωρεάν πρόσβαση

Στο πλαίσιο αυτό το ECMWF έθεσε χθες (1 Οκτωβρίου 2025) ολόκληρο τον Κατάλογο Πραγματικού Χρόνου ανοιχτό σε όλους, σηματοδοτώντας το τελικό στάδιο του πολυετούς σχεδίου για την παροχή ανοιχτών δεδομένων.

Όπως τονίζει στη σχετική ανακοίνωση η πρωτοβουλία αυτή σηματοδοτεί μια σημαντική στιγμή στη στρατηγική του ECMWF και στη δέσμευσή του να ανοίξει στον κόσμο ένα από τα μεγαλύτερα μετεωρολογικά σύνολα δεδομένω, προωθώντας την ανοιχτή επιστήμη, τη διεθνή συνεργασία και την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή.

Διαθέτοντας τα δεδομένα ανοιχτά, το ECMWF υποστηρίζει την πρωτοβουλία «Πρώιμες Προειδοποιήσεις για Όλους» του ΟΗΕ και επιτρέπει στις κοινωνίες παγκοσμίως να προβλέπουν καλύτερα τα ακραία καιρικά φαινόμενα, να προστατεύουν ζωές και μέσα διαβίωσης και να οικοδομούν ανθεκτικότητα απέναντι σε ένα μεταβαλλόμενο κλίμα.

Σχολιάζοντας, η Florence Rabier, Γενική Διευθύντρια του ECMWF, δήλωσε: «Σήμερα, αποκαλύπτουμε το σχέδιό μας για την επίτευξη πλήρους κατάστασης ανοιχτών δεδομένων, νωρίτερα από το αναμενόμενο, παρέχοντας τον πλήρη Κατάλογο ECMWF σε πραγματικό χρόνο, ανοιχτό σε όλους».

«Από το 2019, μαζί με την υποστήριξη των 23 κρατών μελών μας και των 12 συνεργαζόμενων κρατών, η ομάδα έχει εργαστεί πολύ σκληρά για να μετατρέψει τα δεδομένα πιο ανοιχτά, με περισσότερα σύνολα δεδομένων να γίνονται FAIR (Εύρεση, Προσβασιμότητα, Διαλειτουργικότητα και Επαναχρησιμοποίηση) και δίκαια.»

Νέα εργαλεία

Μέχρι το τέλος του έτους, το κέντρο θα διαθέσει επίσης δεδομένα υψηλότερης ανάλυσης, αν και με καθυστέρηση δύο ωρών.

Αυτές οι δημοσιεύσεις δεδομένων πιθανότατα θα δώσουν ώθηση σε νέα εργαλεία για τον καιρό, δήλωσε ο Ντένις Σουλτσε, πρόεδρος της PRIMET, της ευρωπαϊκής εμπορικής ένωσης ιδιωτικών μετεωρολογικών εταιρειών, και ιδρυτής της εταιρείας ανάλυσης καιρού MeteoIQ του Βερολίνου.

«Τα δεδομένα αποτελούν καύσιμο για αυτές τις επιχειρήσεις», είπε.

Η άδεια ανοιχτών δεδομένων θα επιλύσει επίσης ζητήματα που προηγουμένως εμπόδιζαν τους πελάτες να διανέμουν πληροφορίες, σύμφωνα με τον Σούλτσε. Αυτό είχε κάποιες ακούσιες συνέπειες, όπως η απαγόρευση στις ναυτιλιακές εταιρείες να αποστέλλουν μετεωρολογικές προβλέψεις στους στόλους τους.

Οι δωρεάν προσφορές από το ECMWF συνήθως ενθαρρύνουν τις εμπορικές εγγραφές, καθώς οι εταιρείες επιδιώκουν να εξασφαλίσουν τεχνική υποστήριξη και τη δυνατότητα προσαρμογής του τρόπου μορφοποίησης και ηλεκτρονικής παράδοσης των δεδομένων, δήλωσαν αξιωματούχοι του κέντρου.

Σημείο καμπής

Ενώ τροφοδοτεί τα μοντέλα μηχανικής μάθησης των πελατών του, το ECMWF υιοθέτησε επίσης την Τεχνητή Νοημοσύνη πιο γρήγορα από άλλα κυβερνητικά ιδρύματα καιρού, δήλωσε η Χάνα Κρίστενσεν, ατμοσφαιρική επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.

«Είναι οι μόνοι άνθρωποι που μπορούν να κάνουν ολόκληρη τη ροή εργασίας», είπε.

Το σημείο καμπής για το κέντρο ήρθε το 2023, όταν επιστήμονες στο Google DeepMind της Alphabet Inc. δημοσίευσαν έρευνα που έδειξε ότι το μοντέλο GraphCast ξεπερνούσε την συμβατική πρόγνωση καιρού δύο εβδομάδων του ECMWF, η οποία χρησιμοποιείται από μετεωρολογικά γραφεία σε όλο τον κόσμο και παρακολουθείται στενά από τους εμπόρους ενέργειας.

«Έκπληξε πολλούς ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένων και εμάς, το γεγονός ότι λειτούργησε τόσο καλά», δήλωσε ο Ρεμί Λαμ, ερευνητής της DeepMind που ανέπτυξε το μοντέλο.

Η νέα στρατηγική 

Έκτοτε, η μετεωρολογική αρχή έχει ξαναγράψει τη μακροπρόθεσμη στρατηγική του για να υιοθετήσει την Τεχνητή Νοημοσύνη: Τον Μάρτιο του 2025, έγινε ο πρώτος κυβερνητικός μετεωρολόγος που κυκλοφόρησε ένα λειτουργικό μοντέλο πρόγνωσης καιρού με τεχνητή νοημοσύνη και ακολούθησε τον Ιούλιο με την πρώτη ολοκληρωμένη πρόγνωση με τεχνητή νοημοσύνη , χρησιμοποιώντας 50 προσομοιώσεις καιρού για να προβλέψει πώς πιθανότατα θα συμπεριφερθεί η ατμόσφαιρα στο μέλλον.

Για τους επιστήμονες στο ECMWF, η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί τη μεγαλύτερη επανάσταση στην πρόγνωση του καιρού από τη δεκαετία του 1990.

«Τότε ήταν που οι δορυφόροι τέθηκαν σε λειτουργία», δήλωσε ο Φλόριαν Παπενμπέργκερ, αναπληρωτής γενικός διευθυντής του κέντρου, ο οποίος είναι επίσης επικεφαλής του τμήματος πρόγνωσης. «Αυτή ήταν η τελευταία φορά που είχαμε τόσο μεγάλη βελτίωση στις δεξιότητες».

Τι είναι το ECMWF

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων (ECMWF) είναι ένας ανεξάρτητος διακυβερνητικός οργανισμός που υποστηρίζεται από 35 κράτη, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα.

Το ECMWF είναι τόσο ερευνητικό ίδρυμα όσο και λειτουργική υπηρεσία 24/7, που παράγει και διαδίδει αριθμητικές μετεωρολογικές προβλέψεις στα κράτη μέλη του. Αυτά τα δεδομένα είναι πλήρως διαθέσιμα στις εθνικές μετεωρολογικές υπηρεσίες των κρατών μελών. Το Κέντρο προσφέρει επίσης έναν κατάλογο δεδομένων πρόγνωσης που μπορούν να αγοραστούν από επιχειρήσεις παγκοσμίως και άλλους εμπορικούς πελάτες, καθώς και ένα αυξανόμενο φάσμα ανοιχτών δεδομένων και χαρτών. Η εγκατάσταση υπερυπολογιστών (και το σχετικό αρχείο δεδομένων) στο ECMWF είναι μία από τις μεγαλύτερες του είδους της στην Ευρώπη και τα κράτη μέλη μπορούν να χρησιμοποιήσουν το 25% της χωρητικότητάς της για δικούς τους σκοπούς.

Ο οργανισμός ιδρύθηκε το 1975 και σήμερα απασχολεί περίπου 500 υπαλλήλους από περισσότερες από 30 χώρες. Το ECMWF είναι ένα από τα έξι μέλη των Συντονισμένων Οργανισμών , στους οποίους περιλαμβάνονται επίσης ο Οργανισμός Βορειοατλαντικού Συμφώνου (ΝΑΤΟ), το Συμβούλιο της Ευρώπης (CoE), ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA), ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Εκμετάλλευση Μετεωρολογικών Δορυφόρων (EUMETSAT).

Το ECMWF έχει την έδρα του στο Ρέντινγκ του Ηνωμένου Βασιλείου, με επιπλέον εγκαταστάσεις στην Μπολόνια της Ιταλίας και στη Βόννη της Γερμανίας.