Οι εγγυήσεις προέλευσης για τις ΑΠΕ πρόκειται να ελεγχθούν (καθυστερημένα)

Οι εγγυήσεις προέλευσης (GO) εισήχθηκαν με την πρώτη οδηγία για τις ΑΠΕ με τον καλό στόχο να επιταχύνουν την παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας στην Ευρώπη. Μέσω της δεύτερης οδηγίας, η υποχρεωτική στήριξη των ΑΠΕ με ταρίφες και πράσινα πιστοποιητικά ανέλαβαν το ρόλο των εργαλείων πολιτικών για την προώθηση των επενδύσεων στις ΑΠΕ. Προκειμένου να έχουν μια θέση οι GO στην ενεργειακή νομοθεσία, έπρεπε να βαπτιστούν ως κάτι διαφορετικό: Ένα εργαλείο παρακολούθησης – ένα εμπόρευμα πολύ πιο περίπλοκο με σαφώς μικρότερη σύνδεση προς την προώθηση των ΑΠΕ.

Οι GO είναι οικονομικά τεκμήρια που χρησιμοποιούνται από τους προμηθευτές και τους καταναλωτές ενέργειας ως απόδειξη ότι ο ηλεκτρισμός που πωλούν ή αγοράζουν προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές. Αν θέλεις η ενέργειά σου να είναι 100% ΑΠΕ, τότε απλά επιλέγεις έναν προμηθευτή που προσφέρει GO με τις πωλήσεις του. Εύκολο.

Έλα, όμως, που δεν είναι. Δεν υπάρχει σύνδεση μεταξύ του φυσικού ηλεκτρισμού και των GO. Ένας προμηθευτής που προσφέρει 100% ανανεώσιμου ηλεκτρισμού μπορεί απλά να αγοράσει GO στην αγορά για να το αποδείξει, αλλά ο πραγματικός ηλεκτρισμός που θα παραδοθεί θα συνεχίσει να προέρχεται από τις ηλεκτροπαραγωγικές μονάδες της χώρας όπου ζει ο καταναλωτής. Αν οι μονάδες αυτές λειτουργούν με άνθρακα, τότε ο καταναλωτής θα έχει ενέργεια από άνθρακα, είτε υπάρχουν οι GO, είτε όχι.

Οι πωλητές των GO συμφωνούν ότι αυτό αληθεύει, αλλά είναι άσχετο διότι τα ηλεκτρόνια δεν μπορούν να ανιχνευθούν. Το επιχείρημά τους είναι ότι όταν αγοράζεις GO, μια αντίστοιχη ποσότητα ηλεκτρισμού ΑΠΕ παράγεται κάπου αλλού στην Ευρώπη και με την αγορά των GO «δεσμεύεις» την ποσότητα αυτή για εσένα. Επίσης, ισχυρίζονται ότι μέσω της αγοράς GO, οι καταναλωτές κάνουν μια σημαντική συμβολή για την κατασκευή νέας ισχύος ΑΠΕ.

Οι ισχυρισμοί αυτοί κυμαίνονται από την υπεραπλούστευση μέχρι το εντελώς λάθος. Ας ρίξουμε μια πιο προσεκτική ματιά: Πρώτον, τα ηλεκτρόνια μπορούν να ανιχνευθούν. Ξέρουμε ακριβώς πόση ενέργεια ρέει στα δίκτυα μέσα και διαμέσω των κρατών. Πάρτε για παράδειγμα την Ισλανδία. Ξέρουμε ότι η Ισλανδία δεν διαθέτει διασύνδεση με την ηπειρωτική Ευρώπη, αλλά οι ισλανδικές GO μπορούν να αγοραστούν στη Γερμανία, την Ολλανδία, την Αυστρία κτλ. Ελπίζουμε πως κανένας καταναλωτής στην ήπειρο δεν πιστεύει ότι αγοράζει πραγματικό ισλανδικό ηλεκτρισμό.

Δεύτερον, οι GO δεν κάνουν καμία διαφορά στην ηλεκτροπαραγωγή των ΑΠΕ. Η παραγωγή τους έχει μηδενικό κόστος ευκαιρίας και παράγουν όταν είναι διαθέσιμη η ενέργεια. Οι GO δεν το επηρεάζουν αυτό.

Τρίτον, οι GO εκδίδονται για όλα τα είδη ανανεώσιμης παραγωγής, τόσο την «παλιά», όσο και τη «νέα» και είναι δύσκολο για τους καταναλωτές να διαχωρίσουν ποια είναι ποια. Καθώς οι περισσότερες GO προέρχονται από παλιές μονάδες ΑΠΕ, οι καταναλωτές δίνουν τα περισσότερα λεφτά τους σε μονάδες που λειτουργούν εδώ και αρκετά χρόνια. Και οι GO δεν συμβάλουν στην κατασκευή νέων έργων.

Κι όμως, τα προβλήματα με τις GO είναι ακόμα πιο εκτενή. Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι το «πράσινο ξέπλυμα». Οι GO είναι ένα σχετικά φθηνό εργαλείο που επιτρέπει στην ενέργεια των συμβατικών μονάδων να μεταμφιέζεται ως πράσινη. Εναλλακτικά, η πραγματική πράσινη ενέργεια μεταμφιέζεται ως βρόμικη. Αυτό σημαίνει ότι οι καταναλωτές που θα χρησιμοποιήσουν στην πραγματικότητα ενέργεια ΑΠΕ, εμφανίζονται στα χαρτιά να συνεισφέρουν περισσότερο στις εκπομπές ρύπων από ότι εκείνοι που χρησιμοποιούν βρόμικη ενέργεια.

Συνοψίζοντας, οι GO είναι ένα περίπλοκο προϊόν που παραποιείται όταν παρουσιάζεται στους καταναλωτές και επιβραδύνει τη μετάβαση προς μια Ευρώπη με πλήρη χρήση ΑΠΕ. Υπάρχει, λοιπόν, η αυξανόμενη αίσθηση ότι το σύστημα των GO χρειάζεται εκσυγχρονισμό.

Το Κέντρο Σπουδών Ευρωπαϊκής Πολιτικής (CEPS) δημοσίευσε πρόσφατα μελέτη με τίτλο «Χρειάζεται ακόμα ο ευρωπαϊκός κλάδος ΑΠΕ την αγορά εγγυήσεων προέλευσης;». Αυτή είναι μια σημαντική και καθυστερημένη ερώτηση. Είναι ενθαρρυντικό που θα τεθεί σε σεμινάριο με τον ίδιο τίτλο στις Βρυξέλλες στις 27 Σεπτεμβρίου.

Η οδηγία για τις ΑΠΕ υπόκειται σε αλλαγή στα πλαίσια του πακέτου καθαρής ενέργειας. Το τωρινό κείμενο με τις προτάσεις φαίνεται ότι επισημοποιεί αλλά δεν διορθώνει το σύστημα των GO. Θεωρούμε ότι η επιδιόρθωσή του είναι αναγκαία. Οι GO μπορούν να γίνουν ένα σοβαρό εργαλείο, αλλά όχι με τη σημερινή τους μορφή.

- Ο Όλε Λόφσναες είναι αναπ. διευθυντής στην Ομοσπονδία Νορβηγικών Βιομηχανιών.

(Euractiv.com)