Ο ανεξάρτητος μετατροπέας και το κενό που δεν υπάρχει λόγος να υπάρχει

Υπάρχει στη φιλοσοφία μια έννοια για εκείνη την ακατάπαυστη ορμή που κινεί τα πράγματα ανεξάρτητα από τη συνείδηση — την αποκαλούν βούληση. Στον τομέα της ενεργειακής αποθήκευσης, αυτή η βούληση δεν βρίσκεται στα γραφεία των ρυθμιστικών αρχών. Βρίσκεται στην αγορά: σε εκατοντάδες επενδυτές που βλέπουν τις περικοπές να διπλασιάζονται χρόνο με τον χρόνο, σε χρηματοδότες που ξανακοιτάζουν τα business plans, σε μηχανικούς που ψάχνουν τεχνική λύση σε ένα πρόβλημα που δεν είναι τεχνικό αλλά διαδικαστικό. Η αγορά θέλει να προσθέσει αποθήκευση — και το θέλει τώρα.

Ο ΔΕΔΔΗΕ προσπαθεί να συμπορευθεί με αυτή την ορμή — και το λέω χωρίς ειρωνεία. Οι ανακοινώσεις του 2025 και του Ιανουαρίου 2026 για την προσθήκη μονάδων αποθήκευσης σε υφιστάμενους σταθμούς ΑΠΕ αντικατοπτρίζουν πραγματική θεσμική προσπάθεια — και αξίζει να το αναγνωρίζω, δεδομένης της νομοτεχνικής πολυπλοκότητας του άρθρου 11Γ του ν. 4685/2020, που δεν είναι εύκολη υπόθεση. Αλλά η αγορά τρέχει με ρυθμό που ασθμαίνει ακόμα και ο πιο καλόπιστος ρυθμιστής. Και σε αυτό το χάσμα ανάμεσα στη βούληση της αγοράς και στην ταχύτητα της διαδικασίας, κρύβεται το πρόβλημα που θα περιγράψω.

Δύο ανακοινώσεις, δύο κόσμοι

Η ανακοίνωση ΔΕΔΔΗΕ της 19ης Ιανουαρίου 2026 για τον κοινό μετατροπέα κάνει κάτι που θαυμάζει κανείς για την απλότητά του: ορίζει έναν μόνο έλεγχο.

1,1 × Ονομαστική φαινόμενη ισχύς νέου κοινού μετατροπέα ≤ Συνολική ισχύς ΟΠΣ → Περίπτωση (β): χωρίς νέα ΟΠΣ.

Αν ο έλεγχος περνά — δηλαδή αν η νέα μονάδα αποθήκευσης δεν αυξάνει τη συμβολή του σταθμού στο βραχυκύκλωμα — δεν απαιτείται νέα Οριστική Προσφορά Σύνδεσης. Η αίτηση υποβάλλεται ηλεκτρονικά, ως ενέργεια ενεργού παραγωγού, χωρίς να δεσμεύεται επιπλέον ηλεκτρικός χώρος. Γρήγορα, καθαρά, χωρίς αναμονή μηνών.

Η ανακοίνωση της 17ης Απριλίου 2025 για τον ανεξάρτητο μετατροπέα — επικαιροποιηθείσα επίσης τον Ιανουάριο του 2026 — δεν κάνει την ίδια διάκριση. Δεν προβλέπει περίπτωση (β). Δεν προβλέπει εξαίρεση για σενάρια που δεν αυξάνουν το βραχυκύκλωμα. Απαιτεί, κατ' αρχήν, πάντα νέα διαδικασία σύνδεσης.

Και ώς εδώ δεν θα υπήρχε πρόβλημα, αν δεν υπήρχε και το εξής ερώτημα: αλλά αν ο επενδυτής που θέλει ανεξάρτητο μετατροπέα μπορεί να φέρει τη σύνδεσή του σε τεχνικά ισοδύναμο αποτέλεσμα με αυτό της περίπτωσης (β) — γιατί δεν υπάρχει αντίστοιχη πρόβλεψη;

Γιατί η επιτάχυνση δεν είναι πολυτέλεια — είναι βιωσιμότητα

Υπάρχει και η άλλη πλευρά του νομίσματος — και αυτή δεν απαιτεί φιλοσοφία για να γίνει κατανοητή, απαιτεί μόνο αριθμούς.

Τα νούμερα είναι πλέον αδιαμφισβήτητα. Το 2025, οι συνολικές περικοπές ΑΠΕ έφτασαν τις 1.867 GWh — υπερδιπλάσιες σε σχέση με το 2024, και αυτό ακόμη και με τον καύσωνα του Ιουλίου να δίνει μια σύντομη ανάσα. Τον Φεβρουάριο 2026, τα φωτοβολταϊκά έχασαν το 40% της μηνιαίας παραγωγής τους. Για το σύνολο του 2026, η ΠΟΣΠΗΕΦ εκτιμά ότι οι περικοπές θα ξεπεράσουν τις 3.350 GWh — αύξηση 75% σε έναν χρόνο. Για το 2027, οι εκτιμήσεις αγγίζουν το 49–50% απώλειας παραγωγής. Σε ορίζοντα εξαετίας, ο μέσος όρος απωλειών εσόδων υπολογίζεται σταθερά πάνω από το 40%.

Αυτά τα νούμερα δεν είναι στατιστικά. Είναι χρηματοοικονομικά θανατηφόρα για συγκεκριμένες επενδύσεις. Το όριο βιωσιμότητας για τέτοια έργα εκτιμάται γύρω στο 21% απώλειας εσόδων — το «κενό» ανάμεσα στο 21% και στο 40%+ δεν κλείνει με αναπροσαρμογή παραδοχών στο Excel. Κλείνει με αποθήκευση. Τα μεγάλα πάρκα ΕΣΜΗΕ φέρουν τον υψηλότερο δανεισμό και τις υψηλότερες περικοπές — έως τριπλάσιες σε σχέση με τα μικρότερα έργα. Παραγωγοί με συμβάσεις ΣΕΔΠ, εκπρόσωποι 20.000+ οικογενειών επενδυτών, έχουν ξεκινήσει ήδη τη διαδικασία για μαζική αγωγή κατά του Ελληνικού Δημοσίου. Το πρόβλημα έχει βγει από τα spreadsheets.

Η αποθήκευση είναι η μόνη τεχνικά ώριμη απάντηση. Ένα σύστημα αποθήκευσης δεν επιστρέφει απλώς χαμένα έσοδα· αλλάζει τον χρόνο έγχυσης, μετατοπίζει παραγωγή από τις ώρες κορεσμού (10:00–15:00 την άνοιξη και το καλοκαίρι, ακριβώς όταν το 80% της ημερήσιας απώλειας συμβαίνει) σε ώρες ζήτησης, και βελτιώνει δραστικά το προφίλ ρίσκου απέναντι στους χρηματοδότες. Για έναν επενδυτή που βλέπει τις περικοπές του να διπλασιάζονται κάθε χρόνο, η δυνατότητα να προσθέσει αποθήκευση γρήγορα δεν είναι επιθυμητή — είναι η μόνη επιλογή που δεν καταλήγει στα δικαστήρια.

Αυτό είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο η ρυθμιστική ασυμμετρία που περιγράφω παύει να είναι τεχνική λεπτομέρεια και γίνεται εμπόδιο με πρακτικό αντίκτυπο στη βιωσιμότητα υφιστάμενων επενδύσεων.

Η λύση που ζητά απλώς να αναγνωριστεί

Η απάντηση που προτείνω είναι τόσο απλή που αρχικά φαίνεται σαν παγίδα: αν ο φορέας εκμετάλλευσης, πριν ή ταυτόχρονα με την εγκατάσταση του ανεξάρτητου αντιστροφέα μπαταρίας, αφαιρέσει ΦΒ αντιστροφείς ισοδύναμης ισχύος — μεταφέροντας τα πλαίσια στους εναπομένοντες — τότε ο έλεγχος βραχυκύκλωμα παράγει ακριβώς το ίδιο αποτέλεσμα.

Ο πίνακας που ακολουθεί το αποδεικνύει αριθμητικά, χρησιμοποιώντας τον ίδιο σταθμό και την ίδια ισχύ που αναφέρει η ίδια η ανακοίνωση ΔΕΔΔΗΕ:

Η τελευταία γραμμή του πίνακα είναι η μόνη που διαφέρει — και αυτό είναι ακριβώς το πρόβλημα. Οι παράμετροι που έχουν τεχνική σημασία για το δίκτυο — η συμβολή βραχυκύκλωμα, η μέγιστη έγχυση, η δέσμευση ηλεκτρικού χώρου — είναι πανομοιότυπες. Η μόνη διαφορά είναι η τεχνολογική επιλογή του μετατροπέα, η οποία επηρεάζει μόνο το εσωτερικό του σταθμού, όχι το αποτύπωμά του στο δίκτυο.

Η διάκριση κοινού/ανεξάρτητου μετατροπέα δεν είναι ακαδημαϊκή. Εμπεριέχει μια ασύμμετρη και μάλλον οριστική επιλογή: ο ανεξάρτητος μετατροπέας έχει τη δυνατότητα να κρατήσει το σταθμό στην κατηγορία 11Α του ν. 4685/2020 — Λειτουργική Ενίσχυση, σταθερό τιμολόγιο, φόρτιση μόνο από ΦΒ. Ο κοινός, όμως, οδηγεί σε κατηγορία 11Β — συμμετοχή στην αγορά, δυνατότητα φόρτισης από το δίκτυο. Η μετάβαση είναι μονόδρομος.

Για έναν επενδυτή που έχει αξιολογήσει προσεκτικά και το οικονομικό σενάριο και τη θέση του στο δίκτυο, το δικαίωμα να επιλέξει ανεξάρτητο μετατροπέα χωρίς να διαβεί τον δρόμο μιας νέας ΟΠΣ — όταν η τεχνική κατάσταση το επιτρέπει — είναι ζήτημα ουσίας. Διότι η νέα ΟΠΣ σημαίνει: εκ νέου αξιολόγηση χωρητικότητας, ενδεχόμενη αναθεώρηση όρων σύνδεσης, χρόνος που μπορεί να αγγίζει τους δώδεκα μήνες. Για ένα λειτουργούν πάρκο που απλώς θέλει να αποθηκεύει ενέργεια που ούτως ή άλλως παράγει, αυτό δεν είναι αναλογικό.

Αν κάποιος από τον ΔΕΔΔΗΕ, από το Υπουργείο ή από τη ΡΑΕ διαβάζει αυτές τις γραμμές — και αυτό δεν είναι σαρκασμός, είναι ειλικρινής ελπίδα — το ερώτημα είναι ένα και συγκεκριμένο:

Αν ένας φορέας εκμετάλλευσης φέρει τον ανεξάρτητο μετατροπέα του σε τεχνικά ισοδύναμη θέση με την περίπτωση (β) — μέσω αντίστοιχης μείωσης ΦΒ αντιστροφέων — υπάρχει λόγος να αντιμετωπίζεται διαφορετικά; Και αν ναι, ποιος είναι αυτός ο λόγος; Αν όχι, πότε θα προβλεφθεί η αντίστοιχη διαδρομή;

Δεν αναζητώ εξαιρέσεις από τους κανόνες. Αναζητώ τη λογική συνέπεια των κανόνων που ο ΔΕΔΔΗΕ ήδη έχει θεσπίσει — και πιστεύω ότι κάθε αρμόδιος που θα διαβάσει αυτό το άρθρο μπορεί να δώσει μια απάντηση, δημόσια ή όχι, επίσημη ή στο περιθώριο ενός συνεδρίου.

Η ορμή για απλοποίηση υπάρχει ήδη — και είναι ορατή στην πρώτη ανακοίνωση. Αυτό που ζητώ είναι να βρει τον δρόμο της και στη δεύτερη.

Η απάντηση του ΔΕΔΔΗΕ, όταν έρθει, θα αποτελέσει ρυθμιστικό σήμα για εκατοντάδες επενδυτές που αξιολογούν αυτή τη στιγμή αν και πώς προσθέτουν αποθήκευση σε υφιστάμενα πάρκα. Το ρυθμιστικό κενό δεν είναι ανυπέρβλητο — ούτε τεχνικά, ούτε νομικά. Χρειάζεται απλώς να αναγνωριστεί.