Μ. Ασημακοπούλου (Ήρων): Τα άμεσα προβλήματα προς επίλυση της αγοράς προμήθειας ρεύματος

Για την επόμενη ημέρα της εφαρμογής των νέων κανονισμών του target model μίλησε την περασμένη εβδομάδα στο συνέδριο του ΙΕΝΕ η Μελίζα Ασημακοπούλου, Διευθύντρια Ρυθμιστικών Θεμάτων της Ήρων.

Η ίδια τόνισε ότι η λειτουργία των νέων αγορών από τη μια πλευρά δημιουργεί ευκαιρίες καθώς παρέχονται περισσότερα εργαλεία διαχείρισης του κινδύνου από τη συμμετοχή στην αγορά (Προθεσμιακή Αγορά) και των αποκλίσεων των Συμμετεχόντων (Ενδο-Ημερήσια Αγορά & Αγορά Εξισορρόπησης). 

Συγκεκριμένα, τεκμηριωμένα συντελείται καλύτερη διαχείριση των διασυνδέσεων μέσω της σύζευξης των αγορών, καθώς ευρωπαϊκά η αποδοτική χρήση των διασυνδέσεων στην DA λόγω της σύζευξης των αγορών αυξήθηκε από 60% (2010) 86% (2017). Επιπλέον, υπάρχει σαφής πρόβλεψη δημιουργίας πλαισίου αποζημίωσης των παρεχόμενων υπηρεσιών εφεδρείας για τους παραγωγούς. Αντίστοιχα, ενισχύεται η συμμετοχή των ΑΠΕ στην αγορά παράλληλα με την ταυτόχρονη δημιουργία πλαισίου υποχρέωσης κάλυψης των αποκλίσεων της παραγωγής τους. Τέλος, θεσπίζονται νέοι ρόλοι (aggregators) που βοηθούν στην ενίσχυση της οικονομικής αποτελεσματικότητας της αγοράς μέσω της ενεργού συμμετοχής της διαχείρισης της ζήτησης και των ΑΠΕ.

Την ίδια στιγμή, δημιουργείται, όμως αβεβαιότητα, καθώς εκκρεμούν ρυθμιστικές αποφάσεις που θα παίξουν καταλυτικό ρόλο στη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας και στην εύρυθμη λειτουργία της αγοράς ώστε να αποκαλύπτεται συνεχώς η πραγματική αξία του κόστους ενέργειας.

 
Όπως τόνισε η κα Ασημακοπούλου, οι κανόνες συμμετοχής στις νέες Αγορές δεν φαίνεται να διασφαλίζουν την κάλυψη του μεταβλητού κόστους των Μονάδων Παραγωγής. Δεν είναι βέβαιο ότι ο προτεινόμενος σχεδιασμός της Αγοράς Εξισορρόπησης (Αγορά Ισχύος Εξισορρόπησης, Αγορά Ενέργειας Εξισορρόπησης και Εκκαθάριση Αποκλίσεων) διασφαλίζει το απαιτούμενο έσοδο για την αποζημίωση της ισχύος που απαιτείται για τη λειτουργία του Συστήματος και την ασφάλεια εφοδιασμού της χώρας. Επίσης, δεν έχει καθοριστεί ο προβλεπόμενος από τον ν.4512/2018 Κανονισμός της Προθεσμιακής Αγοράς από την οποία θα προκύψουν χρηματοοικονομικά εργαλεία τόσο για τους παραγωγούς όσο και για τους προμηθευτές, όπως ορισμός των Προϊόντων, των μεθόδων & ειδικών όρων Διαπραγμάτευσης, ορισμός των λεπτομερειών εκκαθάρισης, διαχείρισης ρίσκου και ορισμός ανταγωνιστικών τελών.

Παράλληλα, δεν έχει γίνει ποσοτικοποίηση των αλλαγών που επιφέρει η συνολική μεταρρύθμιση του μοντέλου της αγοράς.

Όσον αφορά τα θέματα προς άμεση επίλυση, η κα Ασημακοπούλου ανέφερε τη διασφάλιση Ρευστότητας στην Αγορά Ενεργειακών Χρηματοπιστωτικών Μέσων και στην Αγορά της Επόμενης Ημέρας. Υπογράμμισε σχετικά ότι η ρευστότητα είναι απαραίτητη για τη διαμόρφωση μεσο-μακροπρόθεσμων οικονομικών σημάτων για επενδύσεις. Παράλληλα, υποστήριξε ότι χρειάζεται ορισμός ποσοστού για το μέγιστο φορτίο που θα μπορεί η ΔΕΗ να εξυπηρετεί εκτός της Αγοράς Επόμενης Ημέρας (μέσω Εξωχρηματιστηριακών Διμερών Συμβολαίων (OTC) και μέσω της Οργανωμένης Χρηματιστηριακής Αγοράς (exchange- based)).

Ένα ακόμα απαραίτητο στοιχείο είναι η διατήρηση της μεθοδολογίας υπολογισμού του μεταβλητού κόστους των ΥΗΣ και θέσπιση των ανώτατων και κατώτατων ορίων της τιμής των Εντολών Συναλλαγών στα υφιστάμενα όρια των Εντολών των γειτονικών χωρών. Ευρωπαϊκά οι Αγορές της Επόμενης Ημέρας παρουσιάζουν επαρκή ρευστότητα, ενώ απαιτείται ενίσχυση της ρευστότητας της Αγοράς των Ενεργειακών Χρηματοπιστωτικών Μέσων και της Ενδο-Ημερήσιας Αγοράς.

Το δεύτερο προς επίλυση θέμα είναι η διαχείριση της δύναμης της δεσπόζουσας επιχείρησης. Προς αυτή την κατεύθυνση, προτείνεται ο ορισμός αυστηρών μηχανισμών επιτήρησης (market monitoring) της αγοράς που θα διασφαλίσουν την ύπαρξη υγειούς ανταγωνισμού μεταξύ των Συμμετεχόντων, καθώς και η συμμετοχή φορέων της αγοράς στις Επιτροπές Διαμόρφωσης και Τροποποίησης των Κανονισμών.

Ένα τρίτο ζήτημα είναι η διασφάλιση επαρκούς ισχύος στο Σύστημα. Προς αυτή την κατεύθυνση, η κα Ασημακοπούλου ανέφερε την παράλληλη λειτουργία αγοράς ισχύος ώστε να δίνονται τα κατάλληλα σήματα επένδυσης σε νέα ισχύ αλλά και να διασφαλίζεται η επαρκής αποζημίωση της υπάρχουσας ισχύος (κατανεμόμενη-ΑΠΕ-ζήτηση-διασυνδέσεις). Επιπλέον, χρειάζεται καθορισμός της απαιτούμενης εφεδρείας του Συστήματος και διασφάλιση της επαρκούς αποζημίωση αυτής, καθώς και εκπόνηση ετήσιας μελέτης από τη ΡΑΕ που θα αξιολογεί αν υφίσταται πρόβλημα «missing money» των μονάδων. Τέλος, χρειάζεται η ολοκλήρωση της μεθοδολογίας προσδιορισμού του ενεργειακού περιεχομένου των νερών από τον ΑΔΜΗΕ 

Τέταρτο προς επίλυση θέμα είναι η διασφάλιση του πλαισίου ανοίγματος της λιανικής αγοράς.

Η πρόταση της Ήρων είναι ένας σχεδιασμός του μηχανισμού μετάβασης των Δημοπρασιών Προθεσμιακών Προϊόντων στην Αγορά Ενεργειακών Χρηματοπιστωτικών Μέσων. Επίσης, τονίζεται ότι στα Προθεσμιακά Προϊόντα υφίσταται ανάγκη άμεσης εφαρμογής των νέων κανόνων Συμπληρωματικής Εκκαθάρισης ΗΕΠ με αντικατάσταση του συσχετισμού της απομείωσης της προτεινόμενης χρέωσης με το Περιθώριο Διείσδυσης του κάθε Προμηθευτή αντί του Ποσοστού Δηλώσεων Φορτίου για Εξαγωγές.

Παράλληλα, η εταιρεία θεωρεί αναγκαία την τροποποίηση του Κώδικα Προμήθειας ώστε να διασφαλίζεται η παροχή ολοκληρωμένων ενεργειακών υπηρεσιών προς τον τελικό καταναλωτή και η παροχή εξειδικευμένης πληροφορίας μέσω του λογαριασμού ρεύματος που να του δίνει κίνητρα για εξοικονόμηση ενέργειας (Energy Efficiency Directive).
Περαιτέρω απαραίτητα στοιχεία είναι η διαμόρφωση του κανονιστικού πλαισίου για την ενίσχυση της ηλεκτροκίνησης, η εγκατάσταση έξυπνων μετρητών στη ΧΤ, η θέσπιση των απωλειών (τεχνικών και μη) του Δικτύου και του Συστήματος ως διακριτό τμήμα των ρυθμιζόμενων χρεώσεων και τα άμεσα μέτρα περιορισμού ρευματοκλοπών και υιοθέτηση αντίστοιχων benchmarks απόδοσης του Διαχειριστή.

Η αναγκαιότητα ύπαρξης της αγοράς ισχύος

Όπως τόνισε η κα Ασημακοπούλου, η Ευρώπη έχει αποδεχτεί ότι το Σύστημα χρειάζεται κατανεμόμενη-ευέλικτη ισχύ για την επίτευξη των στόχων διείσδυσης των ΑΠΕ και της απανθρακοποίησης. Οι αγορές ενέργειας δεν επαρκούν για την κάλυψη του εσόδου που διασφαλίζει τη βιωσιμότητα των ευέλικτων μονάδων παραγωγής, καθώς αυτές λειτουργούν περιορισμένες ώρες.

Επίσης, υπογράμμισε ότι κάθε χώρα μέλος εφαρμόζει την αγορά ισχύος που ταιριάζει στις ανάγκες της και ότι η χώρα μας εμφανίζει κοινά σημεία με την αγορά της Ιρλανδίας και της γειτονικής της Ιταλίας, οι οποίες λειτουργούν αγορές ισχύος με στόχο την ικανοποίηση του κριτηρίου αξιοπιστίας που έχει θέσει ο Διαχειριστής τους και δημοπρατούν δικαιώματα αξιοπιστίας (reliability option).

Σχεδιασμός μηχανισμών επιτήρησης της αγοράς
Τέλος, η κα Ασημακοπούλου αναφέρθηκε στη σύσταση Μονάδας Εποπτείας εφαρμογής των μηχανισμών επιτήρησης της αγοράς σε καθημερινή βάση και σε επίπεδο υποβαλλόμενης Εντολής Συναλλαγών με γνώμονα τα εξής:
 Θέσπιση αυστηρών κανόνων επιτήρησης σε Συμμετέχοντες που κατέχουν πάνω από το 30% της αγοράς (π.χ. υποβολή Εντολών Συναλλαγών κάτω του ΕΜΚ μέχρι 15% των ωρών ενός ημερολογιακού έτους) Υφίστανται σε όλες τις αγορές που δεν υπάρχουν όρια Εντολών Συναλλαγών
 Ενεργοποίηση συστάσεων συμμόρφωσης και διαμόρφωση αυστηρού συστήματος ποινών σε περίπτωση παραβίασης των κανόνων επιτήρησης
 Επανεπίλυση της αγοράς σε περίπτωση υποβολής Εντολών Συναλλαγών κάτω του ΕΜΚ με ανάδειξη της επίδρασης στην τιμή εκκαθάρισης της αγοράς
 Δημοσίευση διαφόρων δεικτών αποτίμησης της ικανότητας χειραγώγησης της αγοράς (Residual Supply Index- Lerner Index – Market Ability Index κα) με στόχο την ανάδειξη των μονάδων που μπορούν να διαμορφώσουν την τιμή εκκαθάρισης της αγοράς