Skip to main content
Menu
English edition Live Blog Weekly Issues

ΕΣΕΠΗΕ: Αναγκαία η συμμετοχή της αγοράς στις αποφάσεις για την αναδιάρθρωση της ηλεκτρικής αγοράς

Η ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας βρίσκεται σε μεταβατική περίοδο για περισσότερο από μια δεκαετία. Κατά τη διάρκεια όλων αυτών των ετών λίγα πράγματα έχουν γίνει προκειμένου να τροποποιηθεί δομικά η αγορά. Μολονότι το 3ο ενεργειακό πακέτο εισήχθη το 2011, η μελέτη υψηλού επιπέδου για τον ανασχεδιασμό της αγοράς σύμφωνα με τις απαιτήσεις του Μοντέλου Στόχου δημοσιεύθηκε μόλις στα τέλη του 2014, ενώ το 2016 ο νόμος 4425/2016 έθεσε το γενικό πλαίσιο για μια τέτοια μετατροπή. 

Το πλαίσιο και οι αντίστοιχες προθεσμίες για την εφαρμογή του ενημερώθηκαν στη συνέχεια με το νόμο 4512/2018, με του Κανονισμούς των Αγορών Επόμενης Μέρας, Ενδοημερήσιας και Εξισορρόπησης να εγκρίνονται στα τέλη του 2018. Εν τω μεταξύ το 2016 ο νόμος 4389/2016 έθεσε το πλαίσιο για τα NOME ως απάντηση στην απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για το μονοπώλιο της ΔΕΗ στην πρόσβαση στον λιγνίτη και το 2018 η ΔΕΗ ξεκίνησε τη διαδικασία για την αποεπένδυση του λιγνίτη.

Παρόλο που το προτεινόμενο ρυθμιστικό πλαίσιο θα μεταβάλλει διαρθρωτικά τη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και θα επηρεάσει την οικονομία στο σύνολό της, οι συμμετέχοντες στην αγορά έλαβαν σύντομες περιόδους διαβουλεύσεων (μόνο ενός μηνός κάθε φορά) λόγω των αυστηρών προθεσμιών εφαρμογής. Αυτές οι προθεσμίες παρουσιάστηκαν επίσης ως οι λόγοι που οδήγησαν στην μη εκπροσώπηση της αγοράς στις ομάδες εργασίας που είχαν συσταθεί. 

Η προθεσμία για την υλοποίηση των αγορών συνεχίζει να αναβάλλεται από την 1η Απριλίου 2019, στις 6 Ιουνίου 2019, στον Οκτώβριο του 2019, στο πρώτο τρίμηνο του 2020. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου άνω των 2 ετών οι μοναδικές επίσημες συναντήσεις που πραγματοποιήθηκαν ήταν η πρώτη γενική παρουσίαση καθεμιάς από τις αγορές στα τέλη Ιουλίου 2018 (λίγο πριν από τη λήξη της δεύτερης διαβούλευσης) και ένα εργαστήριο τον Μάιο του 2019 σχετικά με τους τύπους παραγγελιών που θα διατεθούν στην αγορά. 

Εδώ, ο ΕΣΕΠΗΕ θα ήθελε να συγχαρεί και να ευχαριστήσει τον ΑΔΜΗΕ για την έναρξη της συζήτησης σχετικά με το σχεδιασμό του πλαισίου για την Απόκριση Ζήτησης (Demand Response) εγκαίρως και σε στενή συνεργασία με τους συμμετέχοντες στην αγορά. Αναμένουμε ότι αυτό θα συνεχιστεί και θα επεκταθεί και σε άλλους τομείς. 

Ωστόσο, ο de facto αποκλεισμός των συμμετεχόντων στην αγορά από τη διαδικασία σχεδιασμού της δεν είναι αυτό που απασχολεί κυρίως την αγορά. Το βασικό ζήτημα είναι η καταλληλότητα του σχεδιασμού, καθώς φαίνεται ότι η Υποχρεωτική Αγορά συνεχίζει την ύπαρξή της, μόνο μέσω μιας πιο χαλαρής κατάστασης ή, όπως το παρουσιάζει το ΕΧΕ, μια "ημι-υποχρεωτική" αγορά (semi-compulsory market). 

Οι συμμετέχοντες στην αγορά εξακολουθούν να περιορίζονται σε τι μπορούν να πουλήσουν ή να αγοράσουν με βάση τη δραστηριότητά τους, η εσωτερική διαπραγμάτευση περιορίζεται στα βασικά "παραγωγός πουλάει στον προμηθευτή", οι έμποροι περιορίζονται στις συναλλαγές στα σύνορα και οι αγορές και οι πωλήσεις αντιμετωπίζονται χωριστά. Ως εκ τούτου, η βελτιστοποίηση μέσω διαχείρισης χαρτοφυλακίου είναι εξαιρετικά περιορισμένη. 

Κάποιος θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι αυτό είναι απαραίτητο λόγω της Κεντρικής Κατανομής, αλλά δεν είναι. Ο περιορισμός του Unit Bidding στην πλευρά της παραγωγής δεν οδηγεί αναγκαστικά σε όλους αυτούς τους περιορισμούς. Αυτό φαίνεται και από τη δυνατότητα των ΦοΣΕ ΑΠΕ να διαχειρίζονται χαρτοφυλάκια ΑΠΕ. 

Σύμφωνα με την απόφαση 1116/2018 της ΡΑΕ για την Έγκριση του Κανονισμού Λειτουργίας της Αγοράς Επόμενης Ημέρας και της Ενδοημερήσιας Αγοράς οι έμποροι δεν μπορούν να συναλλάσσονται εντός της Ελληνικής Αγοράς, καθώς αυτό δεν προβλέπεται στο πλαίσιο των αδειών τους. Ωστόσο, αυτό μπορεί εύκολα να λυθεί με την ενημέρωση των σχετικών προβλέψεων, καθώς το πλαίσιο της αγοράς θέτει το πλαίσιο αδειοδότησης και όχι το αντίστροφο!

Λαμβάνοντας υπόψη τις de facto καθυστερήσεις στην εφαρμογή του μοντέλου στόχου, ο ΕΣΕΠΗΕ πιστεύει ότι υπάρχει επαρκής χρόνος για τους συμμετέχοντες στην αγορά, μέσω των φορέων τους, να συμμετέχουν άμεσα στη βελτίωση του νέου ρυθμιστικού πλαισίου. Η συμμετοχή της αγοράς θα διασφαλίσει την καταλληλότητα του σχεδιασμού στις ανάγκες της αγοράς. Επιπλέον, θα επιταχύνει την όλη διαδικασία, καθώς πολλοί από τους συμμετέχοντες δραστηριοποιούνται σε πολλαπλές ευρωπαϊκές αγορές και έχουν εμπειρία από πρώτο χέρι για τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά τους. 

Εξάλλου, πρωταρχικός στόχος αυτής της διαρθρωτικής μεταρρύθμισης είναι η παροχή των κατάλληλων εργαλείων στους συμμετέχοντες για την εξισορρόπηση των χαρτοφυλακίων τους και την παροχή υπηρεσιών πραγματικής προστιθέμενης αξίας στους τελικούς καταναλωτές, τις ΑΠΕ και τον ΔΣΜ, με αποτέλεσμα τη μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας και τη διευκόλυνση της μετάβασης σε μια καθαρότερη οικονομία.

Μόνο μια καλά οργανωμένη και καλά λειτουργούσα χονδρική αγορά μπορεί να καταστήσει δυνατή την ελευθέρωση της αγοράς λιανικής. Οι τρέχοντες περιορισμοί και στρεβλώσεις της αγοράς έχουν ήδη οδηγήσει τα NOME σε υποαπόδοση. Παρόλο που αποτελούν πολύ καλό εργαλείο αντιστάθμισης για τους εναλλακτικούς Προμηθευτές, η «λειτουργικότητα» και η προστιθέμενη αξία τους υπονομεύθηκαν από την εισαγωγή τον Οκτώβριο του 2016 του ΠΧΕΦΕΛ και την έκπτωση 15% που προσέφερε η ΔΕΗ από τον Ιούλιο του 2016 (ως αποτέλεσμα του ανταγωνισμού από τους εναλλακτικούς προμηθευτές). 

Δεδομένου ότι η ΔΕΗ αποφάσισε να μην μεταφέρει το κόστος του ΠΧΕΦΕΛ στους τελικούς καταναλωτές, οι Οικονομικές της Καταστάσεις του 2017 επιβαρύνθηκαν κατά 325 εκατ. Ευρώ και αυτές του 2018 με 200 εκατ. Ευρώ. Παρόλο που το ΠΧΕΦΕΛ έχει πλέον καταργηθεί και η ΔΕΗ μείωσε την έκπτωση συνέπειας στο 10%, οι συνθήκες της αγοράς και η έλλειψη εναλλακτικών προθεσμιακών προϊόντων, οδήγησαν την τιμή στις δημοπρασίας NOME σε επίπεδα πάνω από 54€! Αυτό θα οδηγήσει σε πολύ υψηλότερο συνολικό κόστος λόγω των περιορισμών διαχείρισης χαρτοφυλακίου NOME που επιβλήθηκαν τον Ιανουάριο του 2019 με την εξαίρεση των εμπόρων από τη δευτερογενή αγορά NOME και την πραγματική αδυναμία των Προμηθευτών να εξάγουν οποιαδήποτε ποσότητα που αγοράστηκε από 01.01.2019.

Οι αναμενόμενες διαρθρωτικές αλλαγές στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας σε συνδυασμό με τον εξορθολογισμό των χρεώσεων εκτός αγοράς θα συμβάλλουν τόσο στην ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας όσο και στη μετάβασή της σε καθαρότερες μορφές ενέργειας σύμφωνα με τους στόχους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. 

Συγκεκριμένα, οι Απώλειες του Συστήματος (που θα χρεώνονται στους Προμηθευτές) και οι Απώλειες Δικτύου πρέπει να συμπεριληφθούν απευθείας στις αντίστοιχες ρυθμιζόμενες χρεώσεις, εφόσον οι Προμηθευτές δεν έχουν κανένα έλεγχο επί αυτών. 

Επιπλέον, θα πρέπει να παρασχεθούν κατάλληλα κίνητρα στον Διαχειριστή του Δικτύου για να μειωθούν οι αντίστοιχες απώλειες σε "κανονικά" επίπεδα, καθώς τα τελευταία χρόνια οι μη τεχνικές απώλειες (ρευματοκλοπές) έχουν αυξηθεί σημαντικά. Επιπλέον, οι χρόνοι αλλαγής προμηθευτή και αποσύνδεσης πρέπει να εξορθολογιστούν και να καθοριστούν σαφώς στο ρυθμιστικό πλαίσιο. Οποιαδήποτε καθυστέρηση θα πρέπει να οδηγεί σε κατάλληλες κυρώσεις για τον Διαχειριστή του Δικτύου και οι σχετικές καταναλώσεις δεν πρέπει να χρεώνονται στον Προμηθευτή. Τέλος, οι αναδρομικές χρεώσεις θα πρέπει να περιοριστούν σημαντικά και στο απόλυτο ελάχιστο όριο, δηλαδή εκείνες που σχετίζονται με τις καταναλώσεις και τις μετρήσεις στο δίκτυο, περιορίζοντας και το χρονικό πλαίσιο εφαρμογής τους.

Η μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα οδηγεί σε αύξηση της συμβολής των ΑΠΕ στο μείγμα παραγωγής. Προκειμένου να επιτευχθεί αυτό χωρίς τις στρεβλώσεις που παρατηρήθηκαν στο παρελθόν τόσο στην Ελλάδα όσο και σε πολλές άλλες χώρες της ΕΕ, οι ΑΠΕ πρέπει να λειτουργούν σύμφωνα με τις συνθήκες της αγοράς και παράλληλα να προαχθούν οι λύσεις αποθήκευσης ενέργειας και να αυξηθεί η διείσδυση της χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας σε άλλους τομείς, π.χ. ηλεκτρικά αυτοκίνητα. 

Δεδομένου ότι οι επερχόμενες αλλαγές έχουν καίρια σημασία όχι μόνο για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας αλλά και για την οικονομία και την κοινωνία στο σύνολό της, ο ΕΣΕΠΗΕ προσβλέπει σε στενή και καλή συνεργασία με όλα τα θεσμικά όργανα για τον καθορισμό ενός οδικού χάρτη και τη βελτιστοποίηση της εφαρμογής του.

---------------------

Το άρθρο εκφράζει τις απόψεις του Ελληνικού Συνδέσμου Εμπόρων και Προμηθευτών Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΣΕΠΗΕ). Περιλαμβάνεται στον τόμο GREEK ENERGY 2019 που εξέδωσε για 8η χρονιά το επιτελείο του energypress



ΑΦΗΣΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ

-A +A

Σχετικά άρθρα