Επί ξυρού ακμής η ηλεκτρική διασύνδεση με την Κύπρο μια μέρα πριν τη συνάντηση Μητσοτάκη με Χριστοδουλίδη - Χωρίς δεσμεύσεις και χωρίς μετοχική συμμετοχή η απόφαση της Λευκωσίας

Απόλυτη αβεβαιότητα αλλά και αρνητικές προοπτικές περιγράφουν αρμόδιες κυβερνητικές πηγές σχετικά με την προοπτική της ηλεκτρικής διασύνδεσης Great Sea Interconnector μια μέρα μετά τη χθεσινή απόφαση του υπουργικού συμβουλίου της Κύπρου και μια μέρα πριν έρθει στην Αθήνα ο Κύπριος πρόεδρος για συνάντηση με τον πρωθυπουργό Κ. Μητσοτάκη, στην ατζέντα της οποίας πρωταγωνιστεί το συγκεκριμένο θέμα.

Η χθεσινή απόφαση του υπουργικού συμβουλίου της Κύπρου έχει ήδη σταλεί στα αρμόδια κυβερνητικά όργανα της χώρας μας και σύμφωνα με πληροφορίες του energypress, δεν δημιουργεί αισιοδοξία, αντίθετα εντείνει τους προβληματισμούς και πυκνώνει τα σύννεφα πάνω από το έργο.

Συγκεκριμένα, οι Κύπριοι φέρονται να μην έχουν αναλάβει καμία ρητή δέσμευση σχετικά με τα 125 εκατ. ευρώ, που σύμφωνα με χθεσινές δηλώσεις του υπουργού ενέργειας στη Λευκωσία, θα αναλάβει να καλύψει η Κύπρος για την πενταετή περίοδο ως την ολοκλήρωση του έργου. Αντίθετα το κείμενο της απόφασης του υπουργικού αναφέρει χαρακτηριστικά "μέχρι 125 εκατ. ευρώ".

Δεύτερον, δεν έχουν ληφθεί οι απαραίτητες ρυθμιστικές αποφάσεις (για το wacc κλπ) και δεν υπάρχει κάποια δέσμευση για το τι θα περιλαμβάνουν.

Τρίτον και ίσως σημαντικότερο, είναι το γεγονός ότι η κυπριακή κυβέρνηση αναβάλει για άλλη μια φορά την απόφαση σχετικά με τη μετοχική συμμετοχή της στο έργο με 100 εκατ. ευρώ όπως είχε στο παρελθόν δεσμευτεί. Στο κείμενο του Κυπριακού υπουργικού συμβουλίου αναφέρεται, σύμφωνα με πληροφορίες, ότι η απόφαση για τη συμμετοχή θα ληφθεί μέχρι 31/12/2024 και όχι άμεσα.

Η ελληνική πλευρά θεωρεί εντελώς απαραίτητη τη συμμετοχή της κυπριακής κυβέρνησης στο μετοχικό κεφάλαιο του GSI, ειδικά μετά τις κυπριακές υπαναχωρήσεις, γιατί η μετοχική συμμετοχή, πέραν της καθεαυτής σημασίας της, εκτιμάται ότι θα σηματοδοτήσει έναντι των ελληνικών αρχών, του ΑΔΜΗΕ, αλλά και έναντι τρίτων, τη βούληση της Κύπρου ότι πράγματι θέλει να υλοποιηθεί το έργο.

"Οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις είναι σαν το τανγκό, πρέπει να θέλουν και οι δύο να το χορέψουν", αναφέρει χαρακτηριστικά υψηλότατο στέλεχος του ΥΠΕΝ. 

Τα επόμενα 24ωρα θεωρούνται απολύτως κρίσιμα από την ελληνική πλευρά για το αν θα συνεχιστεί το πρότζεκτ ή όχι. 

Πρώτον επειδή σε δύο μέρες τελειώνει η χρονική προθεσμία που έχει θέσει η Nexans για να ληφθεί οριστική απόφαση.

Δεύτερον επειδή η χώρα μας, (τόσο η κυβέρνηση, όσο και ο ΑΔΜΗΕ), δεν είναι διατεθειμένη να συνεχίσει να πληρώνει για ένα έργο που πιθανόν οι Κύπριοι να μην έχουν βεβαιωθεί για τη χρησιμότητά του. 

Η αμφισβήτηση της χρησιμότητας του έργου (αμφισβήτηση της ανάλυσης κόστους-οφέλους που είναι ο θεμέλιος λίθος του πρότζεκτ, απαιτήσεις για αλλαγή της αναλογίας των δύο μερών που προβλέπει το CBCA, παραβίαση των όσων συμφωνήθηκαν στην περίφημη σύσκεψη της Λευκωσίας κτλ), θεωρείται από την ελληνική πλευρά ως στοιχείο κεφαλαιώδους σημασίας για το μέλλον της ηλεκτρικής διασύνδεσης και της άρσης της απομόνωσης του κυπριακού ηλεκτρικού συστήματος.

Στο πρωινό ρεπορτάζ του Γιώργου Φιντικάκη το energypress έγραφε:

Σήματα προόδου στα οικονομικά θέματα και το γεωπολιτικό, στασιμότητας στο επίμαχο ζήτημα συμμετοχής της Κύπρου στην ηλεκτρική διασύνδεση, και ερωτηματικά κατά πόσο η Λευκωσία μπορεί να εγείρει στο παρά πέντε, νέα ζητήματα, εκπέμπουν οι πληροφορίες για τις αποφάσεις που έλαβε το χθεσινό υπουργικό συμβούλιο στη Κύπρο ως προς το έργο.

Ένα 24ωρο πριν την συνάντηση Μητσοτάκη - Χριστοδουλίδη στην Αθήνα, το τοπίο παραμένει σε πολλά σημεία θολό, αφού το κείμενο που ενέκρινε χθες το υπουργικό δεν έχει ακόμη γίνει γνωστό, και η συζήτηση βασίζεται σε αποσπασματικές πληροφορίες και δημοσιεύματα. Έχοντας πάντα κατά νου τη παραπάνω αίρεση, φαίνεται ότι χθες έκλεισαν και οι δύο ρυθμιστικές οικονομικές εκκρεμότητες: Η ανάκτηση συνολικού ποσού 125 εκατ ευρώ κατά τη φάση της κατασκευής από τον ΑΔΜΗΕ (25 εκατ. κατ’ έτος), συν η παράταση της εγγυημένης απόδοσης 8,3% του έργου (WACC) από τα 12 στα 17 χρόνια. Είναι το αντάλλαγμα που έλαβε η ελληνική πλευρά ώστε να μειώσει κατά 50% τον πήχη της αρχικής της απαίτησης για ανάκτηση 250 εκατ. ευρώ στη πενταετία.

Στο ίδιο θετικό μέτωπο, λέγεται ότι έκλεισε και ο συμφωνημένος επιμερισμός του κόστους, ισόποσα 50% -50%, μεταξύ των δύο χωρών, στο σενάριο εμπλοκής του έργου για λόγους ανωτέρας βίας, εξαιτίας του υπαρκτού γεωπολιτικού κινδύνου. Σύμφωνα με το ΚΥΠΕ υπήρξε συμφωνία και εδώ, παρ’ ότι στις ανακοινώσεις του κύπριου υπ. Ενέργειας Γ. Παπαναστασίου, δεν υπήρχε η παραμικρή αναφορά. Τούτων δοθέντων, ανοίγει ο δρόμος για την έκδοση των σχετικών αποφάσεων από τη ΡΑΕΚ πάνω στα δύο παραπάνω ρυθμιστικά ζητήματα.

Τι εκκρεμεί

Στο σημείο αυτό τελειώνουν και τα θέματα που έχουν διευθετηθεί και ξεκινούν εκείνα που παραμένουν ανοικτά. Σε εκκρεμότητα παραμένει η συμμετοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας στη μετοχική σύνθεση του έργου με 100 εκατ. ευρώ και ποσοστό 30%, απόφαση που η ελληνική πλευρά είχε ζητήσει να επισπευστεί, αλλά όλα δείχνουν ότι θα ληφθεί σε δεύτερο στάδιο, πιθανώς γύρω στο Νοέμβριο. Και εφόσον μέχρι τότε η Λευκωσία θα έχει παραλάβει την αξιολόγηση από ξένο οίκο της μελέτης κόστους – οφέλους που είχε ετοιμάσει ο ΑΔΜΗΕ.

Η ελληνική πλευρά επεδίωκε να μπει η επίμαχη απόφαση στη τελική συμφωνία, καθώς σε μια τέτοια περίπτωση θα έστελνε ένα θετικό μήνυμα στους δυνητικούς επενδυτές και στην Ευρωπαική Τράπεζα Επενδύσεων, η οποία μελετά ξανά τη χρηματοδότηση του έργου με δάνειο 500 εκατ ευρώ. Σίγουρα το θέμα θα συζητηθεί κατά την αυριανή συνάντηση Μητσοτάκη - Χριστοδουλίδη.

Σύμφωνα πάντως με τις πληροφορίες, η συμμετοχή της Κύπρου στο μετοχικό κεφάλαιο αποτελούσε αναπόσπαστο τμήμα της «συμφωνίας των 3 σημείων» (οικονομικό, γεωπολιτικό, είσοδο στο έργο), που φαίνονταν ότι είχε επιτευχθεί μεταξύ Αθήνας και Λευκωσίας τις τελευταίες ημέρες. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η μεν Αθήνα είχε συναινέσει στον επιμερισμό 50% -50% του γεωπολιτικού ρίσκου, η δε, Λευκωσία είχε δεχθεί να λάβει άμεσα την απόφαση για συμμετοχή στο μετοχικό κεφάλαιο του έργου.

Και τα ερωτηματικά

Ερωτηματικά την ίδια στιγμή εγείρονται ως προς ένα άλλο θέμα, που φαίνεται να έχει μπει στο παρά πέντε στο τραπέζι και αφορά το τι θα συμβεί στο (πιθανό) σενάριο όπου το τελικό κόστος του έργου, μετά και τις τόσες καθυστερήσεις, ξεπεράσει τον προϋπολογισμό των 1,94 δισ ευρώ.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Φιλελεύθερου, σε μια τέτοια περίπτωση, η επιπλέον διαφορά του κόστους θα επιμεριστεί ισόποσα στις δύο χώρες, 50% - 50% αλλάζοντας τη μέχρι σήμερα αναλογία, που στηρίζεται στη λογική ότι εφόσον οι βασικοί ωφελούμενοι από το έργο είναι οι κύπριοι καταναλωτές, (αίρεται η ενεργειακή απομόνωση του νησιού), πρέπει να πληρώσουν και περισσότερο. Ανατρέποντας δηλαδή την υφιστάμενη συμφωνία επιμερισμού του κόστους, 63% η Κύπρος, 37% η Ελλάδα, που αφορά κάθε τι γύρω από τη διασύνδεση, και ισχύει από το 2017 με τη διασυνοριακή κατανομής κόστους του έργου (Cross Border Cost Allocation), γνωστή ως CBCA.

Στην Αθήνα μελετούσαν μέχρι αργά χθες το βράδυ την απόφαση που έλαβε το υπουργικό συμβούλιο της Κύπρου και απέφευγαν να τοποθετηθούν, προφανώς λόγω και του «εμπάργκο» που έχει επιβληθεί από το Μαξίμου ενόψει της συνάντησης Μητσοτάκη - Χριστοδουλίδη. Πιθανώς σήμερα να γίνει γνωστό το τελικό κείμενο, να αποσαφηνιστούν οι όποιες θολές πτυχές και να ξεκαθαρίσει το τι ακριβώς έχει συμφωνηθεί, καθώς και αν αυτό καλύπτει την ελληνική πλευρά.

Kρίνοντας από τη μέχρι τώρα εικόνα, τη περιρρέουσα ατμόσφαιρα, και τη σιωπή της ελληνικής πλευράς, δεν προκύπτει εκείνο το αισιόδοξο κλίμα που να προιδεάζει ότι αύριο, οι δύο ηγέτες, θα ανακοινώσουν πανηγυρικά από το Μαξίμου το κλείσιμο της συμφωνίας, εκτός και αν οι διεργασίες και οι διαβουλεύσεις που συνεχίζονται πυρετωδώς  οδηγήσουν τελικά σε λευκό καπνό. Σύμφωνα πάντως με κάποια κυπριακά μέσα, που επικαλούνται και το Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΚΥΠΕ), κατά την αυριανή συνάντηση των δύο ηγετών δεν αναμένεται να ανακοινωθεί κάποια απόφαση.