Ember: Η Ευρώπη δαπάνησε 930 δισ. ευρώ επιπλέον για ορυκτά καύσιμα την περίοδο της ενεργειακής κρίσης - "Εξηλεκτρισμός παντού" η μόνη διέξοδος

Παρά τη ραγδαία ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η Ευρώπη εξακολουθεί να πληρώνει ακριβά την εξάρτησή της από τα ορυκτά καύσιμα. Σύμφωνα με νέα μελέτη του ανεξάρτητου ινστιτούτου Ember, την τετραετία 2021-2024 τα κράτη-μέλη της ΕΕ δαπάνησαν 930 δισ. ευρώ περισσότερα για εισαγωγές πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα σε σχέση με την προ κρίσης περίοδο, με τον συνολικό λογαριασμό να εκτοξεύεται στα 1,8 τρισ. ευρώ.

Η αύξηση αυτή, αποτέλεσμα της εκτίναξης των τιμών του φυσικού αερίου –που από τα 15 ευρώ/MWh πριν από την κρίση έφτασαν ως και τα 350 ευρώ/MWh–, αναδεικνύει το τεράστιο οικονομικό βάρος που προκάλεσε η ενεργειακή κρίση και τη συνεχιζόμενη ευαλωτότητα του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος.

Παρά τον περιορισμό των ροών ρωσικού φυσικού αερίου, τα ορυκτά καύσιμα εξακολουθούν να καλύπτουν το 58% των ενεργειακών αναγκών της ΕΕ – ποσοστό υπερδιπλάσιο από αυτό της Κίνας (24%) και σαφώς υψηλότερο της Ινδίας (37%).

Η εξάρτηση, ωστόσο, έχει μεταφερθεί σε άλλους παίκτες: το 81% των εισαγωγών φυσικού αερίου της ΕΕ προέρχεται πλέον από μόλις τέσσερις προμηθευτές, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να αναδεικνύονται στον μεγαλύτερο εξαγωγέα πετρελαίου και LNG προς την Ευρώπη. Το Κατάρ, πέμπτος μεγαλύτερος προμηθευτής LNG, έχει συνδέσει τις παραδόσεις του με χαμηλότερα περιβαλλοντικά και κοινωνικά κριτήρια, γεγονός που –όπως προειδοποιεί η Ember– ενισχύει τον κίνδυνο χειραγώγησης της αγοράς σε περιόδους διεθνούς έντασης.

Οικονομικό σοκ

Η μεταβλητότητα των τιμών στο φυσικό αέριο και το πετρέλαιο αποδείχθηκε δυσβάσταχτη για τους κρατικούς προϋπολογισμούς. Σύμφωνα με την έκθεση, το επιπλέον κόστος των 930 δισ. ευρώ ισοδυναμεί με πολλά χρόνια επενδύσεων σε δίκτυα και τεχνολογίες ηλεκτροδότησης – επενδύσεις που θα μπορούσαν να είχαν μειώσει μακροπρόθεσμα την εξάρτηση από τις εισαγωγές.

Η μελέτη υπογραμμίζει ότι, παρά τη διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας, η Ευρώπη παραμένει εξαρτημένη από το ίδιο καύσιμο, το φυσικό αέριο, γεγονός που συντηρεί τον δημοσιονομικό κίνδυνο και περιορίζει την ανθεκτικότητα της αγοράς.

Εξηλεκτρισμός: η μόνη ρεαλιστική διέξοδος

Ο εξηλεκτρισμός των μεταφορών, της θέρμανσης και της βιομηχανίας αναδεικνύεται, σύμφωνα με την Ember, ως η μόνη βιώσιμη στρατηγική εξόδου από τον κύκλο της εξάρτησης.

Την περίοδο 2019-2024, η αύξηση της παραγωγής από αιολικά και φωτοβολταϊκά μείωσε τους ευρωπαϊκούς λογαριασμούς ενέργειας κατά 59 δισ. ευρώ, καθώς περιόρισε τη συμμετοχή των ορυκτών καυσίμων στην ηλεκτροπαραγωγή. Ωστόσο, το 82% των ορυκτών καυσίμων εξακολουθεί να καταναλώνεται εκτός ηλεκτρικού τομέα, κυρίως σε μεταφορές, θέρμανση και βαριά βιομηχανία.

Η Ember υπολογίζει ότι, εάν επιταχυνθεί η ανάπτυξη υφιστάμενων τεχνολογιών, η ηλεκτροδότηση θα μπορούσε να μειώσει στο μισό την εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα έως το 2040.

Σήμερα, μόλις 22% της ενεργειακής κατανάλωσης της ΕΕ είναι εξηλεκτρισμένο, έναντι 28% στην Κίνα, 33% στη Σουηδία και 47% στη Νορβηγία – δύο χώρες που, όπως επισημαίνεται, δείχνουν τον δρόμο προς μια πλήρως ηλεκτροδοτημένη οικονομία.

Ανισότητες και ανάγκη συντονισμού

Η μελέτη επισημαίνει μεγάλες διαφορές μεταξύ κρατών και τομέων:

Στα νοικοκυριά, το ποσοστό εξηλεκτρισμού κυμαίνεται από 12% στην Πολωνία έως 48% στη Σουηδία.

Στη χαλυβουργία, ο εξηλεκτρισμός φτάνει το 57% στη Γαλλία και μόλις 18% στη Σλοβακία.

Αυτές οι αποκλίσεις αποδίδονται σε διαφορετικά επίπεδα υποδομών, πολιτικών κινήτρων και τεχνολογικής ωριμότητας, ενώ υπογραμμίζουν την ανάγκη ενός ενιαίου ευρωπαϊκού σχεδίου ανάπτυξης δικτύων που θα επιτρέψουν τη μαζική διείσδυση ηλεκτροδότησης σε όλους τους τομείς.

«Εξηλεκτρισμός σημαίνει ασφάλεια»

Η Ember καταλήγει με ένα σαφές μήνυμα προς τις κυβερνήσεις: η επένδυση σε δίκτυα και ηλεκτρικές τεχνολογίες δεν αποτελεί μόνο εργαλείο για την πράσινη μετάβαση, αλλά και ασπίδα ενεργειακής και δημοσιονομικής σταθερότητας.

Όπως τονίζεται στην έκθεση, «το μάθημα της κρίσης είναι πως ο εξηλεκτρισμός δεν είναι πολυτέλεια, αλλά η ασφαλιστική δικλείδα της Ευρώπης απέναντι στις διακυμάνσεις των διεθνών αγορών και την εξάρτηση από λίγους προμηθευτές».