ELICA για χωροταξικό ΑΠΕ: Η εγκατάσταση αιολικών σε χαμηλότερο υψόμετρο θα επιφέρει περισσότερες αντιδράσεις – Πρόταση για 1.600 μέτρα ανώτατο όριο

Τα σχόλιά της στο πλαίσιο της Δημόσιας Διαβούλευσης για το Ειδικό Χωροταξικό για τις ΑΠΕ υπέβαλε η ELICA Group, καταθέτοντας σειρά προτάσεων αναφορικά με την χωροθέτηση των αιολικών, τις περιοχές αποκλεισμού, το επιτρεπόμενο υψόμετρο κ.α.. Αναλυτικά, στην επιστολή της εταιρείας επισημαίνονται τα εξής:

Άρθρο 5, παρ. 1

• Αναφέρεται: “ Σε όλες τις κατηγορίες περιοχών του άρθρου 4 πρέπει να αποκλείεται η χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων εντός:

6) Των Ζωνών Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ), εκτός εάν, σωρευτικώς, επιτρέπεται από την αντίστοιχη ΥΠΕΝ εγκεκριμένη ΕΠΜ και το αιολικό δυναμικό υπερβαίνει τα 7,5 m/sec, σύμφωνα με τον αιολικό χάρτη που τηρείται από την Ρ.Α.Α.Ε.Υ.”

Σχόλιο/Πρόταση: Δεδομένου ότι οι σύγχρονες ανεμογεννήτριες μπορούν να είναι ενεργειακά αποδοτικές και με χαμηλότερο των 7,5 m/sec αιολικού δυναμικού και καθώς ο αιολικός χάρτης της ΡΑΑΕΥ δεν μπορεί να κριθεί ως απολύτως αντιπροσωπευτικός της ακριβούς εικόνας του αιολικού προφίλ μιας εκάστοτε περιοχές εγκατάστασης ενός ΑΣΠΗΕ άρα και της ενεργειακής αποδοτικότητας ενός έργου.

Κατόπιν των παραπάνω προτείνουμε την κάτωθι αναδιατύπωση:

«6) Των Ζωνών Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ), εκτός εάν, σωρευτικώς, επιτρέπεται από την αντίστοιχη ΥΠΕΝ εγκεκριμένη ΕΠΜ και το αιολικό δυναμικό υπερβαίνει τα 6,5 m/sec, σύμφωνα με σχετική ανεμολογική μελέτη που έχει εκπονηθεί από πιστοποιημένο φορέα»

• Αναφέρεται: “ Σε όλες τις κατηγορίες περιοχών του άρθρου 4 πρέπει να αποκλείεται η χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων εντός:

7) Των περιοχών που έχουν χαρακτηρισθεί ως Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους (ΤΙΦΚ). …. “

Σχόλιο/Πρόταση: Δεδομένου ότι πρόκειται για μία κατηγορία Περιοχών Αποκλεισμού η οποία εντάσσεται πρώτη φορά (στο Ειδικό Χωροταξικό για τις ΑΠΕ του 2008 δεν υφίσταται) είναι ιδιαιτέρως κρίσιμο να προσδιοριστεί επακριβώς σε ποιες περιοχές ΤΙΦΚ αναφερόμαστε (με σαφή όρια).

Για τον λόγο αυτό προτείνεται στο κείμενο να ενταχθεί σαφής αναφορά της πηγής (ορισμός συγκεκριμένης ιστοσελίδας – χάρτης GIS πιθανώς) όπου θα έχει καταχωρηθεί ο κατάλογος αυτών των Περιοχών ΤΙΦΚ με σαφή οριοθέτηση αυτών.

• Αναφέρεται: “ Σε όλες τις κατηγορίες περιοχών του άρθρου 4 πρέπει να αποκλείεται η χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων εντός:

9) Των περιοχών με υψόμετρο μεγαλύτερο των χιλίων διακοσίων μέτρων (1.200 μ.).”

Σχόλιο/Πρόταση: Αρχικώς θα πρέπει να επισημανθεί ότι γενικά όσο αυξάνει το υψόμετρο, αυξάνει η πιθανότητα για καλό αιολικό δυναμικό.  Σύμφωνα και με στοιχεία της ΕΛΕΤΑΕΝ, μεταξύ των περιοχών με υψόμετρο 500-1000 μ. μόλις το 12% αυτών έχει ταχύτητες ανέμου πάνω από 7 m/sec. Στα υψόμετρα 1500-2000 μ. το ποσοστό αυτό αυξάνει σε 45%. Την ίδια ώρα όταν ένα ΑΣΠΗΕ χωροθετείται σε περιοχές με υψηλό υψόμετρο τότε υφίστανται μεγαλύτερες αποστάσεις από περιοχές έντονης οικιστικής και συνεπώς παραγωγικής δραστηριότητας.

Η αναζήτηση περιοχών με χαμηλό υψόμετρο θα φέρει τα αιολικά πλησιέστερα σε οικισμούς και επαρχιακές-δημοτικές οδούς γεγονός που θα προκαλέσει νέα προβλήματα στους επενδυτές οι οποίοι θα πρέπει να υποστούν σχετικές απαγορεύσεις που ήδη υπάρχουν στο Ειδικό Χωροταξικό και ορίζονται και στο νέο (π.χ. 500μ από όρια οικισμού κλπ).

Συμπερασματικά όταν αναγκάζονται τα ΑΣΠΗΕ να χωροθετηθούν σε περιοχές με χαμηλό υψόμετρο, αναγκάζονται να χάσουν την ενεργειακή τους αποδοτικότητα, πλησιάζουν σε κατοικημένες περιοχές (με ότι αρνητικό αυτό συνεπάγεται σε επίπεδο αντιδράσεων, θέασης κτλ) ενώ πιθανότατα λόγω των πολλών επιπλέον απαγορεύσεων να μην καθίσταται εφικτή η χωροθέτηση τους. Όλα αυτά συνεπάγονται αυξημένη πιθανότητα υποχρέωσης απόσυρσης μιας επένδυσης.

Συνεπεία των παραπάνω, προτείνουμε την κάτωθι αναδιατύπωση:

9) Των περιοχών με υψόμετρο μεγαλύτερο των χιλίων εξακοσίων μέτρων (1.600 μ.).”

•  Αναφέρεται: “ Σε όλες τις κατηγορίες περιοχών του άρθρου 4 πρέπει να αποκλείεται η χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων εντός:

13) Των Δ.Ε. οι οποίες σύμφωνα με την κατηγοριοποίηση του ΕΧΠ Τουρισμού κατατάσσονται στις κατηγορίες υψηλής τουριστικής ανάπτυξης από το εν λόγω Πλαίσιο ή από τα υποκείμενα επίπεδα σχεδιασμού σύμφωνα με τις ρυθμίσεις του”.

 Σχόλιο/Πρόταση:  Προκειμένου να μην υπάρξουν σχετικές παρανοήσεις θα πρέπει να αποσαφηνιστεί ότι όταν γίνεται λόγος για «κατηγορίες υψηλής τουριστικής ανάπτυξης» αναφερόμαστε στις «Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης – Κατηγορία Α» του ΕΧΠ Τουρισμού.

Άρθρο 6, παρ. 2

• Αναφέρεται: «Κατά την εκπόνηση του Περιφερειακού Χωροταξικού Σχεδιασμού ή/και του υποκείμενου πολεοδομικού σχεδιασμού Α΄ επιπέδου, συνιστάται να προβλεφθεί δυνατότητα, κατόπιν συμφωνίας των οικείων ΟΤΑ Α΄ βαθμού: …..»

Σχόλιο/Πρόταση: Αρχικώς θα πρέπει να επισημανθεί ότι, με δεδομένη την γενικώς αρνητική αντιμετώπιση των τοπικών κοινωνιών εναντίον των αιολικών πάρκων, θεωρείται μάλλον απίθανη να επιτευχθεί οποιαδήποτε συμφωνία με οικείους ΟΤΑ Α’ Βαθμού. Από εκεί και πέρα όταν κάτι συνδέεται με εκπόνηση Περιφερειακών ή Τοπικών Χωροταξικών Σχεδίων αντιλαμβανόμαστε όλοι ότι αναφερόμαστε σε ιδιαιτέρως χρονοβόρες – συχνά πολυετείς – διαδικασίες οι οποίες έρχονται σε αντίθεση με τα όσα πλέον προβλέπονται ρητά και στην κείμενη Ελληνική νομοθεσία περί επιτάχυνσης της αδειοδότησης των έργων ΑΠΕ.

Για τον λόγο αυτό προτείνεται τα οι εν λόγω παρεκκλίσεις της παρ. 2 του Άρθρου 6 να προκύπτουν κατόπιν Απόφασης της οικείας περιφέρειας ή ακόμη και του ΥΠΕΝ, μετά από σχετικό αίτημα ενός ή περισσότερων Παραγωγών.

 Άρθρο ΔΕΥΤΕΡΟ – ΤΕΛΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ, παρ. 7

• Αναφέρεται: “ Τροποποιήσεις περιβαλλοντικών αδειών για ήδη εκδοθείσες ΑΕΠΟ και ΠΠΔ, ενεργούνται σύμφωνα με τις διατάξεις που ίσχυαν πριν από την έναρξη ισχύος της παρούσας και βάσει των οποίων αξιολογήθηκαν κατά την έκδοση αρχικής ΑΕΠΟ ή ΠΠΔ, πλην περιπτώσεων μεταφοράς θέσης εγκατάστασης σύμφωνα με το άρθρο 24 του ν. 4951/2022 καθώς και επέκτασης των αρχικών γηπέδων εγκατάστασης σε ποσοστό μεταβολής της επιφάνειας που υπερβαίνει το 50%.”

Σχόλιο/Πρόταση: Αρχικώς θα προτείναμε να υπάρχει η δυνατότητα ένα έργο σε περίπτωση Τροποποίησης των περιβαλλοντικών αδειών του να επιλέγει το αν θα εξετάζεται με το νέο Ειδικό Χωροταξικό ή θα υπόκειται στις πρότερες αυτού διατάξεις. Από εκεί και πέρα, αντιλαμβανόμαστε ότι το πνεύμα της διάταξης είναι στην κατεύθυνση του να εξετάζεται με τις διατάξεις του νέου Ειδικού Χωροταξικού όταν μεταβάλλεται ουσιωδώς ένα περιβαλλοντικά αδειοδοτημένο έργο ΑΠΕ. Στην περίπτωση ειδικά ωστόσο των ΑΣΠΗΕ θα προτείναμε αυτή η ουσιώδης μεταβολή να συνδέεται με την αύξηση του αριθμού των ανεμογεννητριών καθώς συχνά ανεμογεννήτριες ίδιας ισχύος και δομικών στοιχείων (διαμέτρου ρότορα/ύψους πλήμνης) έχουν αρκετά διαφορετικές απαιτήσεις γηπέδων εγκατάστασης.

Συνεπώς, προτείνουμε να αναδιατυπωθεί η διάταξη ως εξής:

“7. Τροποποιήσεις περιβαλλοντικών αδειών για ήδη εκδοθείσες ΑΕΠΟ και ΠΠΔ, δύναται να ενεργούνται, κατόπιν σχετικής έγγραφης δήλωσης του κατόχου του έργου,  σύμφωνα με τις διατάξεις που ίσχυαν πριν από την έναρξη ισχύος της παρούσας και βάσει των οποίων αξιολογήθηκαν κατά την έκδοση αρχικής ΑΕΠΟ ή ΠΠΔ.

Για περιπτώσεις Tροποποίησης περιβαλλοντικών αδειών για ήδη εκδοθείσες ΑΕΠΟ και ΠΠΔ λόγω:

• μεταφοράς θέσης εγκατάστασης σύμφωνα με το άρθρο 24 του ν. 4951/2022

• αύξησης κατά 50% του αριθμού των ανεμογεννητριών των ΑΣΠΗΕ που έχουν αδειοδοτηθεί περιβαλλοντικά μέσω ΑΕΠΟ ή ΠΠΔ

• επέκτασης των αρχικών γηπέδων εγκατάστασης σε ποσοστό μεταβολής της επιφάνειας που υπερβαίνει το 50%, σε ότι αφορά τα έργα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας όλα τα έργα ΑΠΕ πλην των αιολικών σταθμών

εφαρμόζονται οι διατάξεις της παρούσας.”

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ – Πίνακας Α1 – Αποστάσεις αιολικών εγκαταστάσεων από γειτνιάζουσες χρήσεις γης, δραστηριότητες και δίκτυα τεχνικής υποδομής

• Για να μην υπάρξουν ζητήματα παρερμηνειών στην μέτρηση των αποστάσεων από ασύμβατες χρήσεις, θα πρέπει στον Πίνακα το «Ελάχιστη απόσταση εγκατάστασης» να αντικατασταθεί από «Ελάχιστη απόσταση από το κέντρο του πυλώνα της ανεμογεννήτριας» Οτιδήποτε διαφορετικό όπως η μέτρηση απόστασης από το γήπεδο εγκατάστασης της ανεμογεννήτριας (οι οποίες τονίζεται ότι δεν φέρουν περίφραξη ώστε να είναι με απόλυτη ακρίβεια σαφές το όριο τους επί του εδάφους) είναι δεδομένο ότι ειδικά στις περιπτώσεις οριακών καταστάσεων θα δημιουργήσει ζητήματα τόσο σε επίπεδο περιβαλλοντικής αδειοδότησης όσο και σε θέματα νομικών ενστάσεων αντιδρώντων.

• Αναφέρονται:

“Οργανωμένη δόμηση Α ή Β κατοικίας (ΠΕΡΠΟ, συνεταιρισμοί κλπ.) ή και διαμορφωμένες περιοχές Β κατοικίας”

«Οργανωμένοι υποδοχείς ανάπτυξης τουριστικών χρήσεων (ΠΟΤΑ, ΠΟΑΠΔ, ΠΕΡΠΟ/ΠΠΑΙΠ, ΕΣΧΑΣΕ, ΕΣΧΑΔΑ, σύνθετα τουριστικά καταλύματα, θεματικά πάρκα, τουριστικοί λιμένες, κλπ.)»

Σχόλιο/Πρόταση: Είναι σημαντικό να υπάρχει σαφήνεια για το ποιες περιοχές αφορά η εν λόγω διάταξη και το «κλπ» δεν βοηθάει σε αυτή την κατεύθυνση. Δυστυχώς η εμπειρία από το υφιστάμενο Ειδικό Χωροταξικό για τις ΑΠΕ δείχνει ότι υφίσταται πλήθος παρερμηνειών για το αν μια περιοχή ανήκει ή μη σε περιοχή ασυμβατότητας προκειμένου να τηρηθούν οι σχετικές προβλεπόμενες αποστάσεις από αυτή. Για να μην υπάρχουν λοιπόν παρερμηνείες οι οποίες μόνο προβλήματα δημιουργούν κατά την διαδικασία ανάπτυξης ενός έργου θα πρέπει να προσδιορίζεται η πηγή – κατάλογος των εν λόγω περιοχών.

• Αναφέρεται: “Περιοχές στις οποίες προβλέπεται από τον πολεοδομικό σχεδιασμό η ανάπτυξη χρήσεων τουρισμού – αναψυχής”

Σχόλιο/Πρόταση: Προκειμένου να μην υπάρξουν σχετικές παρερμηνείες να προσδιοριστεί ακριβώς σε τι αναφερόμαστε όταν γίνεται λόγος για «πολεοδομικός σχεδιασμό» (ΤΠΣ, ΕΠΣ?)

• Αναφέρεται: “Ιερές Μονές – 500 μ. από τα όρια της Μονής”

 Σχόλιο/Πρόταση: Είναι ιδιαιτέρως σημαντικό να καθοριστεί και στην περίπτωση αυτή ένας κατάλογος με μέριμνα του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων σε συνεργασία και με τις τοπικές Μητροπόλεις των νομίμως υφιστάμενων Ιερών Μονών.

• Αναφέρεται: “Μεμονωμένη κατοικία (νομίμως υφιστάμενη)- Εξασφάλιση ελάχιστου επιπέδου θορύβου μικρότερου των 45 db”

 Σχόλιο/Πρόταση: Δεδομένου ότι αυτό υφίσταται και στο τρέχον Ειδικό Χωροταξικό για τις ΑΠΕ υπάρχει αρνητική εμπειρία από περιπτώσεις παράνομων αγροικιών ακόμη και σε περιοχές χωρίς πρόσβαση όπου καλείται ο Μελετητής να αποδείξει ότι η εν λόγω κατοικία πλησίον ενός αιολικού πάρκου δεν είναι νομίμως υφιστάμενη. Και τότε είναι που προκύπτουν ζητήματα. Για τον λόγο αυτό προτείνεται να ενταχθεί σαφής πρόβλεψη περί διάθεσης απαιτούμενων στοιχείων από τις κατά τόπους Υπηρεσίες Δόμησης ως ακολούθως:

“Μεμονωμένη κατοικία (νομίμως υφιστάμενη). Για την διαπίστωση ή μη της νομιμότητας της εκάστοτε κατοικίας, ο κάτοχος της Βεβαίωσης Παραγωγού/Βεβαίωσης Ειδικού Έργου αιτείται σχετική ενημέρωση από  την οικεία Υπηρεσία Δόμησης η οποία και παρέχεται αμελλητί από την τελευταία στον ενδιαφερόμενο.”

•  Αναφέρεται: “Λειτουργούσες επιφανειακά μεταλλευτικές – εξορυκτικές ζώνες και δραστηριότητες – 500μ»

Σχόλιο/Πρόταση: Δεδομένου ότι υφίσταται πλήθος παράνομων λατομείων καλό θα ήταν το «Λειτουργούσες» να διαμορφωθεί σε «Νομίμως λειτουργούσες…» και επιπροσθέτως να γίνεται και εδώ σχετική παραπομπή σε δημοσιευμένο κατάλογο επίσημου φορέα ( πχ Γενική Διεύθυνση Ορυκτών Πρώτων Υλών του ΥΠΕΝ) από όπου θα αντλούνται τα εν λόγω δεδομένα μεταλλευτικών-εξορυκτικών ζωνών και δραστηριοτήτων.

•  Αναφέρονται:

“Μεμονωμένες τουριστικές μονάδες, δυναμικότητας 150 κλινών τουλάχιστον – 1.000 μ. από τα όρια της ζώνης / περιοχής” και “Μεμονωμένες τουριστικές μονάδες, δυναμικότητας μικρότερης των 150 κλινών- Εξασφάλιση ελάχιστου επιπέδου θορύβου μικρότερου των 45 db.”

 Σχόλιο/Πρόταση: Δεδομένου ότι πλέον υπάρχει έντονα το φαινόμενο Airbnb αλλά και η ενοικίαση σπιτιών ως τουριστικά καταλύματα μέσα από άλλες πλατφόρμες (booking.com) είναι ιδιαιτέρως κρίσιμο να προσδιοριστεί η επίσημη πηγή – κατάλογος των εν λόγω μεμονωμένων τουριστικών μονάδων (θα είναι π.χ. η ιστοσελίδα του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδος?)

• Γενική παρατήρηση:

Είναι πολύ σημαντικό να οριστεί ότι η εξέταση των κριτηρίων συμβατότητας με το Ειδικό Χωροταξικό για τις ΑΠΕ λαμβάνει υπόψη της δεδομένα που υπάρχουν έως και την ημερομηνία υποβολής της ΜΠΕ / ΠΠΔ των έργων. Δεν γίνεται π.χ. μια ΜΠΕ να υποβάλλεται την x ημερομηνία και ενώ φτάνει να εξεταστεί ως προς την συμβατότητα με το Ειδικό Χωροταξικό για τις ΑΠΕ μήνες μετά (η Δ/νση Χωροταξικού Σχεδιασμού του ΥΠΕΝ λόγω μεγάλου φόρτου καθυστερεί σημαντικά), να έχουν προκύψει τότε π.χ. άλλες 5 νέες μεμονωμένες τουριστικές μονάδες ή να έχει προκύψει μια νέα πλησίον υφιστάμενη μεμονωμένη κατοικία (νομίμως υφιστάμενη) που οδηγούν σε ανατροπή όλου του σχεδιασμού της ΜΠΕ.

•  Αναφέρεται: “Οδικό δίκτυο, σιδηροδρομικές γραμμές, αγωγοί ενέργειας κ.λπ. – Σύμφωνα με το σχετικό θεσμικό πλαίσιο (ν. 4951/2022, ά. 21)”

Σχόλιο/Πρόταση: Σε ότι αφορά το άρθρο 21 του ν. 4951/2022 δεν υπάρχει κάποια σχετική πρόβλεψη απόστασης της ανεμογεννήτριας ή του γηπέδου ασφαλείας αυτής από υφιστάμενη εναέρια Γραμμή μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Αναφορές γίνονται μόνο σε όρια γειτονικού ακινήτου, κατάστρωμα εθνικών ή επαρχιακών οδών, άξονας αγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου και σιδηροδρομικές γραμμές.

Συνεπώς εδώ υπάρχει ένα κενό και θα πρέπει να υπάρξει σαφής προσδιορισμός προβλεπόμενης απόστασης, όπως άλλωστε υφίσταται (1.5d) στο τρέχον Ειδικό Χωροταξικό για τις ΑΠΕ.

• Αναφέρεται: “Σημείωση(1) Η αναφερόμενη απόσταση δεν λαμβάνεται υπόψη στην περίπτωση που η εγκατάσταση δεν είναι ορατή.”

Σχόλιο/Πρόταση:

Στο Παράρτημα ΙΙΙ – Κριτήρια Ένταξης των Εγκαταστάσεων στο Τοπίο ρητά αναφέρονται τα εξής:

 “Το πρώτο κριτήριο αφορά στην συνολική πυκνότητα των ανεμογεννητριών, που χωροθετούνται εντός κύκλου με κέντρο το εκάστοτε σημείο ιδιαίτερου ενδιαφέροντος και ακτίνα την μέγιστη απόσταση κατά τα ανωτέρω και η άτρακτος των οποίων έχει οπτική επαφή με το σημείο.”, ενώ και για το δεύτερο κριτήριο αναφέρεται: “Κατά την εξέταση του κριτηρίου, λαμβάνονται και πάλι υπ’ όψη μόνον οι ανεμογεννήτριες, που χωροθετούνται εντός κύκλου με κέντρο το εκάστοτε σημείο ιδιαίτερου ενδιαφέροντος και ακτίνα την μέγιστη απόσταση κατά τα ανωτέρω και η άτρακτος των οποίων έχει οπτική επαφή με το σημείο.”

Ωστόσο στην Σημείωση 1 του Πίνακα Α1 δεν υπάρχει σχετική παρέκκλιση για τις περιπτώσεις μη οπτικής επαφής της ατράκτου με το εκάστοτε σημείο/περιοχή. Προτείνουμε την σχετική διόρθωση και στην Σημείωση 1 του Πίνακα Α1 ως εξής:

«Σημείωση (1): Η αναφερόμενη απόσταση δεν λαμβάνεται υπόψη στην περίπτωση που η άτρακτος της ανεμογεννήτριας δεν είναι ορατή.”