Σ. Καπέλλος: Η νέα περίοδος ανάπτυξης των φωτοβολταϊκών απαιτεί και νέους κανόνες

Έχει περάσει πλέον μια δεκαετία εφαρμογής του αδειοδοτικού πλαισίου για έργα ΑΠΕ (αν θεωρήσουμε ως αφετηρία το Ν.3468/2006) και έχουν φανεί στην πράξη τα όρια του υφιστάμενου αδειοδοτικού καθεστώτος. Το 2010 έγινε μια πρώτη προσπάθεια απλοποίησης των διαδικασιών, η οποία όντως επιτάχυνε την υλοποίηση έργων ΑΠΕ. Η απλοποίηση αυτή έγινε ιδιαίτερα εμφανής στην περίπτωση των φωτοβολταϊκών και ιδιαίτερα των μικρών οικιακών συστημάτων, όπου έγινε πράξη η υποκατάσταση της αδειοδότησης με μια απλή γνωστοποίηση στους αρμόδιους φορείς (όπως προβλέπει άλλωστε και η σχετική κοινοτική νομοθεσία). Δυστυχώς όμως, ακόμη και σήμερα παραμένουν σημαντικά εμπόδια και καθυστερήσεις στην υλοποίηση έργων ΑΠΕ.

Την ίδια στιγμή, αλλάζει συθέμελα όλο το θεσμικό καθεστώς που διέπει την ανάπτυξη των ΑΠΕ, τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο. Οι νέες ρυθμίσεις (π.χ. επιλογή έργων μέσω διαγωνιστικών διαδικασιών) καθιστούν ασύμβατες ή/και άχρηστες ορισμένες από τις διαδικασίες που ακολουθήθηκαν έως σήμερα. Ταυτόχρονα, δημιουργούνται στρεβλώσεις και καταστάσεις που επιβάλλεται να διορθωθούν άμεσα. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι π.χ. το θέμα των εγγυητικών επιστολών. Μέχρι πρόσφατα απαιτείτο εγγυητική επιστολή στο στάδιο της υπογραφής της Σύμβασης Σύνδεσης, ενώ τώρα απαιτείται και άλλη εγγυητική επιστολή για συμμετοχή σε διαγωνιστικές διαδικασίες. Προφανώς χρειάζεται μία ρύθμιση που να διευκολύνει τους επενδυτές με την κατάθεση μίας και μόνο εγγυητικής επιστολής. Άλλωστε, ο λόγος ύπαρξης της εγγυητικής επιστολής είναι η απόδειξη της ειλικρινούς διάθεσης του επενδυτή να υλοποιήσει το έργο και η επιβολή κυρώσεων σε περίπτωση μη υλοποίησης της επένδυσης με βάση τους κείμενους κανόνες.

Ταυτόχρονα, γίνεται εμφανές ότι οι αρμόδιες για την αδειοδότηση αρχές είναι υποστελεχωμένες και αυτό επιτείνει τα προβλήματα. Αν όμως οι αρχές αυτές απαλλάσσονταν από άχρηστες διαδικασίες, θα μπορούσε το υπάρχον στελεχιακό δυναμικό να ασχοληθεί με την ουσία των θεμάτων που απασχολούν μια υπηρεσία.

Οι παρακάτω προτάσεις βελτίωσης του θεσμικού πλαισίου αφορούν πρωτίστως τα φωτοβολταϊκά αλλά θα μπορούσαν πολλές από αυτές να εφαρμοστούν και στην περίπτωση άλλων τεχνολογιών ΑΠΕ.

- Κατάργηση των Αδειών Παραγωγής, Εγκατάστασης και Λειτουργίας

Σήμερα βρίσκονται σε λειτουργία 56.400 φωτοβολταϊκοί σταθμοί (14.455 πάρκα και 41.945 οικιακά συστήματα), εκ των οποίων 250 με Άδεια Παραγωγής από τη ΡΑΕ και 14.205 με εξαίρεση απ’ αυτήν.

Όπως έδειξε και η υπερδεκαετής εμπειρία από την ψήφιση του Ν.3468/2006 και μετά, δεν υπάρχει κανένας ουσιαστικός λόγος για την εμπλοκή της ΡΑΕ σε θέματα αδειοδότησης φωτοβολταϊκών ανεξαρτήτως ισχύος. Η κατάργηση της άδειας παραγωγής συμπαρασύρει ως γνωστόν και τις άδειες εγκατάστασης και λειτουργίας, οι οποίες επίσης θα πρέπει να καταργηθούν.

Σε ότι αφορά στην περιβαλλοντική αδειοδότηση, υπάρχουν ήδη από το 2013 “Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις” (ΠΠΔ) που καλύπτουν πλήρως τις περιβαλλοντικές υποχρεώσεις ενός επενδυτή φωτοβολταϊκών.

Σε ότι αφορά στις ζώνες αποκλεισμού, η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών αλλά και εν γένει έργων ΑΠΕ, θα πρέπει να επιτρέπεται κατ’ αρχήν παντού, εκτός από περιοχές που ρητά εξαιρούνται από την κείμενη νομοθεσία, και κυρίως τις θεσμοθετημένες περιοχές απολύτου προστασίας της φύσης, τα κηρυγμένα διατηρητέα μνημεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς και τις οριοθετημένες αρχαιολογικές ζώνες προστασίας Α, καθώς και τους υγροτόπους διεθνούς σημασίας (Ραμσάρ) και τα δάση. Σε περίπτωση που διαπιστωθεί παράνομη εγκατάσταση φωτοβολταϊκών στις παραπάνω περιοχές αποκλεισμού, οι αρμόδιες αρχές να προχωρούν σε άμεση αποξήλωση της εγκατάστασης και επιβολή προστίμων.

- Να επιτραπεί υπό προϋποθέσεις η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε ένα μικρό ποσοστό της γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας

Με το Ν.4015/2011 απαγορεύεται η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε γαίες υψηλές παραγωγικότητας. Όλες όμως οι αρδευόμενες εκτάσεις θεωρούνται γαίες υψηλής παραγωγικότητας, οπότε η εγκατάσταση φωτοβολταϊκού από επαγγελματία αγρότη για να καλύψει τη ζήτηση μιας αντλίας στο χωράφι του ή από έναν ΓΟΕΒ ή ΤΟΕΒ για τις ανάγκες ενός αντλιοστασίου είναι πρακτικά αδύνατη.

Προτείνουμε να επανέλθει το παλαιό καθεστώς του Ν.3851/2010, σύμφωνα με το οποίο η συνολική έκταση που θα καταλαμβάνουν τα φωτοβολταϊκά που εγκαθίστανται σε γαίες υψηλής παραγωγικότητας δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το 1% του συνόλου των καλλιεργούμενων εκτάσεων της συγκεκριμένης Περιφερειακής Ενότητας.

- Άμεσος καθορισμός εγγυημένων τιμών σε φωτοβολταϊκά συστήματα ισχύος μικρότερης των 500 kWp (όπως προβλέπουν οι Κατευθυντήριες Γραμμές της ΕΕ)

Η πρόβλεψη του Ν.4414/2016 είναι να ισχύσει, μέχρι νεωτέρας, η σημερινή ρύθμιση (αποζημίωση με 1,1*ΟΤΣ και 1,2*ΟΤΣ, όπου ΟΤΣ η Οριακή Τιμή Συστήματος) η οποία όμως οδηγεί σε μη βιώσιμες επενδύσεις και χρήζει άμεσης αντικατάστασης. Τονίζουμε με έμφαση πως από τα μικρομεσαία αυτά έργα κρίνεται το μέλλον χιλιάδων θέσεων εργασίας, αφού ένα κομμάτι της αγοράς φωτοβολταϊκών απασχολείται σχεδόν αποκλειστικά στην κατηγορία αυτή έργων. Θα πρέπει λοιπόν να καθοριστούν άμεσα εύλογες σταθερές τιμές για την κατηγορία αυτή.

- Προώθηση της αποθήκευσης ενέργειας

Παρόλο που δεν υπάρχει σχετική νομοθετική ρύθμιση, οι υπηρεσίες του ΔΕΔΔΗΕ αποφάσισαν αυθαίρετα πως “ηλεκτρική διαμόρφωση παράλληλης λειτουργίας του συστήματος αποθήκευσης (π.χ. συσσωρευτών) και του φωτοβολταϊκού συστήματος στο πλαίσιο του προγράμματος αυτοπαραγωγής με ενεργειακό συμψηφισμό δεν είναι αποδεκτή”. Την ίδια ώρα, ο ΔΕΔΔΗΕ καθυστερεί επί σχεδόν μία διετία την κατάρτιση προδιαγραφών για την εγκατάσταση τέτοιων συστημάτων, παρόλο που τα συστήματα αυτά εγκαθίστανται πλέον κατά χιλιάδες σε άλλες χώρες.

Θα πρέπει συνεπώς να επιτραπεί άμεσα από τον ΔΕΔΔΗΕ η εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης σε συνδυασμό με συστήματα αυτοπαραγωγής και να καθοριστούν σχετικές προδιαγραφές για την ορθή εγκατάσταση τέτοιων συστημάτων.

Οι στόχοι σε ευρωπαϊκό επίπεδο

Το λεγόμενο “Χειμερινό Πακέτο” που παρουσίασε πρόσφατα η Κομισιόν, θέτει ένα συλλογικό στόχο για τις ΑΠΕ ως το 2030, χωρίς όμως να θέτει αντίστοιχους δεσμευτικούς στόχους σε επίπεδο κρατών-μελών. Η ελληνική κυβέρνηση θα πρέπει να υποστηρίξει τη θέσπιση ελάχιστων δεσμευτικών στόχων για τις ΑΠΕ ως το 2030. Ανεξάρτητα από την τελική έκβαση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, να υπάρξουν τέτοιοι στόχοι σε εθνικό επίπεδο, τόσο στο σύνολο των ΑΠΕ όσο και ειδικά για την ηλεκτροπαραγωγή.

Στο ίδιο πακέτο μέτρων, προτείνεται να αρθεί η σημερινή προτεραιότητα των ΑΠΕ στα δίκτυα μετά το 2020. Ένα τέλος στην προτεραιότητα των ΑΠΕ στο άμεσο μέλλον (και συγκεκριμένα την κρίσιμη για το κλίμα περίοδο ως το 2030), θα οδηγούσε πιθανότατα σε αύξηση των εκπομπών ρύπων, ενώ θα ανέτρεπε επί τα χείρω τα επιχειρηματικά σχέδια των επενδυτών ΑΠΕ και θα αύξανε εμμέσως το σταθμισμένο κόστος των σχετικών επενδύσεων, κάτι που αντιβαίνει τον κοινό στόχο για συνεχή μείωση του κόστους ώστε να επιβαρύνονται κατά το δυνατόν λιγότερο οι καταναλωτές. Η ελληνική κυβέρνηση θα πρέπει να υποστηρίξει τη συνέχιση της προτεραιότητας των ΑΠΕ στα δίκτυα ως το 2030. Η άρση της προτεραιότητας των ΑΠΕ μπορεί να γίνει όταν διασφαλιστεί ότι κερδίζουμε τη μάχη εναντίον της αποσταθεροποίησης του κλίματος.

------------------------------------

Ο Δρ. Σωτήρης Καπέλλος είναι Πρόεδρος του Συνδέσμου Εταιριών Φωτοβολταϊκών

Το άρθρο περιλαμβάνεται στην έκδοση GREEK ENERGY 2017 που εκδίδει το επιτελείο του energypress