Το μεγάλο αίνιγμα της ηλεκτροκίνησης – Θα ξεπεράσει τα σημαντικά εμπόδια που αντιμετωπίζει;

Η Ε.Ε. έχει πραγματοποιήσει σημαντική πρόοδο τα τελευταία χρόνια σε ότι αφορά τη μείωση των εκπομπών ρύπων στην ηλεκτροπαραγωγή, μέσω της διείσδυσης των ΑΠΕ. Παρόλα αυτά, η ίδια η Κομισιόν παραδέχεται ότι η πρόοδος υπήρξε μέχρι σήμερα αναιμική στους τομείς της θέρμανσης/ψύξης και των μεταφορών, όπου κρίνεται απαραίτητο να υιοθετηθούν οι «πράσινες» τεχνολογίες ταχύτερα στο εξής ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι.

Συγκεκριμένα στον τομέα των μεταφορών, η μεγαλύτερη υπόσχεση ακούει στο όνομα «ηλεκτροκίνηση» και τα τελευταία χρόνια έχουν σημειωθεί σημαντικές τεχνολογικές εξελίξεις, οι οποίες, όμως, για διάφορους λόγους δεν έχουν μετουσιωθεί σε πωλήσεις οχημάτων, τουλάχιστον όχι ακόμα.

Όπως γνωρίζουμε, το βασικό στοιχείο που καθορίζει την τιμή πώλησης ενός ηλεκτρικού οχήματος είναι το κόστος της μπαταρίας λιθίου. Μέχρι στιγμής, ένα ηλεκτρικό μοντέλο στοιχίζει αρκετά παραπάνω χρήματα σε σύγκριση με το αντίστοιχο συμβατικό, γεγονός που αποτελεί τον υπ’ αριθμόν ένα παράγοντα που αποθαρρύνει τους οδηγούς από το να αγοράσουν τέτοια αυτοκίνητα, παρόλο που θα τους εξοικονομήσουν χρήματα δίνοντας τέλος στις επισκέψεις στο βενζινάδικο. Η μέχρι τώρα εμπειρία έχει δείξει ξεκάθαρα ότι ο μέσος οδηγός δεν θεωρεί ότι αξίζει να πληρώσει 30.000 ευρώ για ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο τη στιγμή που το συμβατικό στοιχίζει 20.000 ευρώ. Η εξίσωση κόστους/οφέλους εξακολουθεί να λειτουργεί εις βάρος της ηλεκτροκίνησης.

Ένας λόγος για αυτό είναι ότι τα τελευταία χρόνια οι αυτοκινητοβιομηχανίες επικεντρώθηκαν στο να αυξήσουν την ακτίνα δράσης των ηλεκτρικών τους μοντέλων, παρά να την κρατήσουν σταθερή και να μειώσουν την τιμή. Αυτό είναι σε ένα βαθμό λογικό, καθώς τα πρώτα ηλεκτρικά οχήματα χαρακτηρίζονταν από περιορισμένη εμβέλεια και ήταν απαραίτητη η εξέλιξή τους ώστε να μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες του μέσου οδηγού. Στο εξής, όμως, η πτώση στο κόστος των μπαταριών θα πρέπει να μετουσιωθεί σε φθηνότερα οχήματα, προκειμένου να πειστεί ο κόσμος να τα αγοράσει.

Σε αυτό το σημείο, αξίζει να ρίξουμε μια ματιά στο πως έχει κινηθεί το κόστος των μπαταριών τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με μελέτη του Frankfurt School of Finance & Management, από το 2010 ως το 2016, το κόστος αυτό υποχώρησε σταθερά χρόνο με το χρόνο, ενώ από το 2014 ως το 2015 μειώθηκε κατά 35%. Οι δε πωλήσεις ηλεκτρικών οχημάτων διεθνώς σημείωσαν άνοδο από τις 290.000 το 2014 σε 462.000 το 2015. Πρόκειται για ένα θετικό βήμα, αλλά απέχει πολύ από το να κάνει τη διαφορά.

Ενδεικτική της αβεβαιότητας που επικρατεί στην αγορά για το μέλλον της ηλεκτροκίνησης είναι η απόκλιση στις προβλέψεις των αναλυτών. Το Bloomberg New Energy Finance αναμένει ότι ως το 2020 θα κυκλοφορούν διεθνώς 7,2 εκατ. ηλεκτρικά οχήματα, ενώ ο πιο συντηρητικός ΙΕΑ τοποθετεί τον στόλο τους σε 1,7 εκατ. οχήματα.

Το πρόβλημα, πάντως, δεν έχει να κάνει μόνο με το κόστος, αλλά και με ορισμένα άλλα χαρακτηριστικά της τεχνολογίας. Για παράδειγμα, οι αυτοκινητοβιομηχανίες συνήθως προσφέρουν μια μεγάλη εγγύηση 100.000 χμ. για τις μπαταρίες των ηλεκτρικών οχημάτων, όμως σε εκείνο το σημείο η μέση μπαταρία θα έχει χάσει περί το 30% της ισχύος της, άρα θα προσφέρει σημαντικά λιγότερη αυτονομία στον οδηγό. Όπως είναι φυσικό, η αντικατάστασή της κοστίζει σήμερα πολλά χρήματα, αν και λογικά θα γίνει αρκετά φθηνότερη όσο περνούν τα χρόνια. Όπως και να το κάνουμε, αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα σήμερα για κάποιον που καλείται να πληρώσει έτσι κι αλλιώς αδρά για την αγορά ενός ηλεκτρικού αυτοκινήτου.

Επίσης, οφείλουμε να αναφερθούμε και σε μια άλλη, άκρως σημαντική διάσταση του θέματος, δηλαδή την ανταγωνιστικότητα της ηλεκτροκίνησης απέναντι στα ορυκτά καύσιμα. Λογικό είναι σε μια εποχή με φθηνό πετρέλαιο και καύσιμα διεθνώς (όχι στην Ελλάδα βέβαια), να εξακολουθούν να βασιλεύουν τα συμβατικά μοντέλα. Διανύουμε ήδη το τρίτο έτος με χαμηλές τιμές αργού πετρελαίου και οι προβλέψεις για τη συνέχεια κάνουν λόγο για μια πολύ σταδιακή ανάκαμψη. Αυτό σημαίνει πως βαδίζοντας προς το 2020, μάλλον το πετρέλαιο θα συνεχίσει να είναι φθηνό, γεγονός που επιδρά αρνητικά στην ανάπτυξη της ηλεκτροκίνησης.

Η κατάσταση στην Ελλάδα

Στη χώρα μας οι αυτοκινητοβιομηχανίες προσέφεραν πριν μερικά χρόνια αρκετά υβριδικά και ηλεκτρικά μοντέλα, αλλά πλέον η εικόνα έχει αντιστραφεί πλήρως λόγω της κρίσης, αλλά και της επικράτησης του ντίζελ. Σήμερα, είναι απειροελάχιστα τα ηλεκτρικά μοντέλα που διατίθενται και χαρακτηριστικό είναι πως ακόμα και η Volkswagen αφαίρεσε πρόσφατα το ηλεκτρικό Golf από την γκάμα, τουλάχιστον αν κρίνουμε από την εταιρική της ιστοσελίδα που προηγουμένως το περιλάμβανε.

Αντίστοιχη εικόνα επικρατεί και στα προσφερόμενα υβριδικά μοντέλα, παρόλο που οι πωλήσεις τους έφτασαν πέρυσι σε σημαντικά επίπεδα, με 1.516 πωλήσεις νέων οχημάτων και εντυπωσιακή ετήσια άνοδο 72,2%. Συγκριτικά, μονάχα 32 ηλεκτρικά αυτοκίνητα πωλήθηκαν πέρυσι στη χώρα μας.

Βασικό πρόβλημα για την εξάπλωση της ηλεκτροκίνησης στην Ελλάδα είναι η έλλειψη υποδομών φόρτισης, αλλά και η έλλειψη επιδοτήσεων από την πλευρά του κράτους, τη στιγμή που σε χώρες όπως η Βρετανία προσφέρονται γενναίες ελαφρύνσεις που καθιστούν πιο εύκολη την απόκτηση τέτοιων οχημάτων. Αντιλαμβάνεται κανείς ότι οι οικονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζει η χώρα δεν επιτρέπουν στην Πολιτεία να εφαρμόσει αντίστοιχες πολιτικές, με αποτέλεσμα να καθυστερεί η ανάπτυξη της ηλεκτροκίνησης συγκριτικά με άλλα κράτη.