Έκθεση της Κομισιόν στρώνει το δρόμο για επέκταση της διακοψιμότητας

Το δρόμο για την ικανοποίηση του αιτήματος της ελληνικής βιομηχανίας για παράταση του μέτρου της διακοψιμότητας μετά το Νοέμβριο του 2017, ανοίγει έκθεση της Κομισιόν, η οποία πραγματοποίησε έρευνα για τους μηχανισμούς ισχύος. Τα συμπεράσματα της σχετικής έκθεση έγιναν γνωστά προ ημερών και συνοψίζονται στα εξής:

Πρώτον προτού εισαχθεί ένας μηχανισμός ισχύος θα πρέπει να προχωρήσει ένας αριθμός από μεταρρυθμίσεις στην αγορά στην κατεύθυνση της ενίσχυσης της ασφάλειας προμήθειας.

Σύμφωνα με την Κομισιόν μια δεύτερη σημαντική μεταρρύθμιση της αγοράς αφορά στη συμμετοχή όσων μπορούν να προσφέρουν υπηρεσίες demandresponse (απόκρισης στη ζήτηση) στην αγορά. Η αυξανόμενη απόκριση στη ζήτηση  σε πραγματικό χρόνο θεωρείται κομβικής σημασίας καθώς μπορεί να εξομαλύνει τις αιχμές της ζήτησης και να μειώσει την ανάγκη για επιπλέον ισχύ.

Ωστόσο η έκθεση διαπιστώνει ότι οι πάροχοι υπηρεσιών απόκρισης στη ζήτηση αντιμετωπίζουν ακόμη και σήμερα σημαντικά εμπόδια για τη συμμετοχή τους στην αγορά και σε κάποιες αγορές δεν επιτρέπεται η συμμετοχή τους, ενώ σε άλλες το καθεστώς των τιμών ή η απουσία τεχνικών κανόνων καθιστά μη ελκυστική ή ακόμη και αδύνατη την ενεργό συμμετοχή τους στην αγορά.

Στο πλαίσιο αυτό η Κομισιόν εκφράζει ανησυχίες ότι η ζήτηση από τους ενεργειακούς καταναλωτές θα παραμείνει ανελαστική παρότι η ελαστικότητα της ζήτησης είναι σημαντική για την αποτελεσματική, από πλευράς κόστους, ισορροπία σε αγορές ηλεκτρισμού με αυξημένες διακυμάνσεις στις χονδρεμπορικές τιμές, που οφείλονται στην μεταβλητή παραγωγή των ΑΠΕ. Αυτή η ανησυχία μπορεί να οδηγήσει ένα κράτος μέλος να εισάγει ένα σχέδιο διακοψιμότητας ή να εισάγει συγκεκριμένους κανόνες που θα προκαλέσουν απόκριση στη ζήτηση.

Στην έκθεσή της η Κομισιόν τονίζει ότι με βάση την αρχική της εκτίμηση  τα 8 σχέδια διακοψιμότητας που εφαρμόζονται σε 11 κράτη μέλη, μπορούν να είναι δικαιολογημένα με δεδομένη τη συνεισφορά τους τόσο στη βραχυπρόθεσμη όσο και στη μακροπρόθεσμη ασφάλεια προμήθειας.

Επίσης υπογραμμίζεται ότι η απόκριση στη ζήτηση μπορεί να προσφέρει χρήσιμα εργαλεία για την εξισορρόπηση του συστήματος βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Χαρακτηριστικά όπως αναφέρει η έκθεση εφόσον η ζήτηση γίνει πλήρως δεκτική στην προσφορά τότε μπορεί να εξαλειφθεί η ανάγκη για μηχανισμούς ισχύος αφού θα επιτρέψει στους καταναλωτές να πληρώνουν για διαφορετικά επίπεδα αξιοπιστίας.

Με βάση τα συμπεράσματα της Επιτροπής, οι μηχανισμοί διακοψιμότητας αποτελούν μέτρα τα οποία είναι αναγκαία για όσο χρόνο προκύπτει ότι η απόκριση στη ζήτηση (demand response) δεν μπορεί να συμμετέχει απευθείας στην αγορά ή σε ισότιμη βάση σε μηχανισμό  δυναμικότητας που είναι ανοιχτός σε όλους τους παρόχους (market-wide capacity mechanism).

Διακοψιμότητα

Όπως αναφέρει η μελέτη της Κομισιόν η συμμετοχή του demandresponse στους μηχανισμούς ισχύος έχει ιδιαίτερη σημασία από πλευράς ανταγωνισμού με δεδομένο ότι μπορεί να προωθήσει την είσοδο νέων παικτών και να διασφαλίσει ότι οι υφιστάμενοι πάροχοι ισχύος θα αντιμετωπίσουν ανταγωνισμό.

Κάποια κράτη μέλη επιδιώκουν να επιτύχουν απόκριση στη ζήτηση ειδικά με μηχανισμούς διακοψιμότητας. Τέτοια συστήματα μπορούν να προορίζονται για να ξεκινήσει ανταπόκριση στη ζήτηση και να ξεκλειδώσουν οι δυνατότητές, ιδίως στις ενεργοβόρες βιομηχανίες.

Η ΕΕ υπογραμμίζει ότι τα σχέδια διακοψιμότητας αποτελούν έναν τύπο στρατηγικού αποθέματος που περιλαμβάνει μόνο την δυναμικότητα της απόκρισης στη ζήτηση.  Σύμφωνα με την Κομισιόν τα περισσότερα προγράμματα διακοψιμότητας που εφαρμόζονται σήμερα είναι μικρά σε μέγεθος και η επίπτωση στη λειτουργία της αγοράς δεν είναι πιθανό να είναι μεγάλη. Επιπλέον σύμφωνα με την Κομισιόν υπάρχει αυξανόμενη ανάγκη για ευέλικτη πλευρά  της ζήτησης και τα σχέδια διακοψιμότητας μπορούν να είναι κατάλληλα ώστε να ξεκινήσει η ανάπτυξη του demandresponse που στο μέλλον θα μπορεί να ανταγωνιστούν με άλλες πηγές ευελιξίας στη χονδρεμπορική αγορά και στις αγορές εξισορρόπησης.

Συμπερασματικά η μελέτη της Κομισιόν τονίζει ότι ενώ είναι ξεκάθαρα τα οφέλη που προκύπτουν από τις επιπλέον δυνατότητες που φέρνει η απόκριση στη ζήτηση, θα πρέπει να υπάρξει ο κατάλληλος σχεδιασμός από τους διαχειριστές που θα διασφαλίσει ότι προστίθεται πραγματική αξία στο σύστημα, παρέχοντας ασφάλεια προμήθειας με αποτελεσματικό κόστος. Τα σχέδια διακοψιμότητας, παρότι δεν φαίνεται να προσφέρουν μια μόνιμη λύση, βραχυπρόθεσμα θεωρούνται αναγκαία για να αναπτυχθεί το demand response.Πιο μακροπρόθεσμα μπορεί να υπάρξει μια διαρκής ανάγκη για συγκεκριμένες δευτερεύουσες υπηρεσίες που θα δημοπρατούνται από τους διαχειριστές, οι οποίες ωστόσο προκειμένου να μειωθεί το ρίσκο της υπεραμοιβής θα πρέπει να δίνονται μέσω διαγωνιστικών διαδικασιών που θα είναι ανοιχτές σε όλους τους δυνητικούς παρόχους που θα μπορούν να καλύψουν τις διαφανείς τεχνικές παραμέτρους.

Σε ό,τι αφορά τις ανησυχίες για ανεπαρκή ανάπτυξη μιας ευέλικτης πλευράς της ζήτησης η Κομισιόν θεωρεί ότι με βάση τα 9 σχήματα διακοψιμότητας που είναι σε λειτουργία σε 7 από τα 11 κράτη μέλη που εξετάστηκαν, τα σχέδια μπορούν να είναι δικαιολογημένα λαμβανομένης υπόψη της μικρής αλλά σημαντικής συνεισφοράς τους τόσο στη βραχυπρόθεσμη όσο και στη μακροπρόθεσμη ασφάλεια προμήθειας. 

Η έκθεση εντοπίζει, επίσης, ότι η διακοψιμότητα συχνά συνυπάρχει  με πιο ανοιχτούς μηχανισμούς ισχύος, οι οποίοι είτε εκτείνονται σε όλη την αγορά (όπως στη Γαλλία και την Ιταλία), είτε αφορούν στρατηγικά αποθέματα (όπως στη Γερμανία). Τέτοιου είδους μηχανισμοί θα πρέπει να είναι εξίσου ανοικτοί στο DSR, δίνοντας στους διαχειριστές του demand response την επιλογή να συμμετέχουν είτε στο ένα σχήμα είτε στο άλλο. Για παράδειγμα, θα μπορούσε η διακοψιμότητα να βρίσκεται μονίμως σε ισχύ, ενώ τα στρατηγικά αποθέματα να αξιοποιούνται μόνο σε εξαιρετικές περιστάσεις. Επίσης, ο καταναλωτής θα μπορούσε να επιλέγει σε ποιο μηχανισμό θα συμμετέχει ανάλογα με το είδος της δραστηριότητας που ασκεί. Όταν δεν επικαλύπτονται οι διατιθέμενες ποσότητες ισχύος, οι διαχειριστές θα πρέπει να προσφέρουν την ισχύ σε κάθε διαθέσιμο μηχανισμό. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, δεδομένου ότι η Κομισιόν προκρίνει τις πιο συνεκτικές προσεγγίσεις, θα πρέπει να γίνεται εκ των προτέρων ολοκληρωμένη εκτίμηση του αντικτύπου της παράλληλης ύπαρξης περισσότερων εκ του ενός μηχανισμών.

Δείτε την έκθεση στο συνημμένο αρχείο:

capacity_mechanisms_final_report_en.pdf