Τέλος οι Αλκυονίδες ημέρες για την Gazprom;

Ναι, οι αλκυονίδες ημέρες της Gazprom έχουν τελειώσει. Εκπεφρασμένα σε δολάριο, τα προ φόρων και τόκων κέρδη της εταιρείας αναμένεται να μειωθούν τέσσερις φορές περίπου, από τα 63 δισ. δολάρια το 2013 στα περίπου 17 δισ. δολάρια το 2016, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις από αναλυτές της Sberbank. Αυτό έχει σημαντικές επιπτώσεις στα πιο σημαντικά μέσα της Gazprom για να προβάλει την θέση της στην ρωσική οικονομία: τις κεφαλαιακές δαπάνες της.

Από ένα μέσο όρο των 44 δισ. δολαρίων στο διάστημα 2010-2013, οι κεφαλαιακές δαπάνες της Gazprom αναμένεται να μειωθούν στα 21 δισ. δολάρια το 2016 –και αυτόν τον χρονο, για πρώτη φορά σε μια δεκαετία τουλάχιστον, οι ταμειακές ροές της εταιρείας δεν θα είναι αρκετές να καλύψουν τις προγραμματισμένες δαπάνες.

Με τον κορεσμό των παγκόσμιων προμηθειών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) να αναμένεται στα επόμενα χρόνια, φαίνεται να υπάρχουν λιγοστές ελπίδες ότι οι τιμές του αερίου θα ανακάμψουν σημαντικά βραχυ-μεσοπροθεσμα. Η Gazprom, η οποία έχει μετακινήσει τις συμβάσεις της για να αποτυπώνουν τις τιμές spot του αερίου αντί των πετρελαϊκών τιμών τα τελευταία χρόνια, δεν θα είναι σε θέση να αποφύγουν αυτή την πραγματικότητα των τιμών και θα αναγκαστούν να συγκρατήσουν τα επεκτατικά σχέδια δαπανών της ή να αυξήσουν την μόχλευση –ή πιθανότατα, ένα μείγμα των δύο.

Για όλα αυτά, η Gazprom είναι πιθανό να συνεχίσει να είναι μια δύναμη στη ρωσική οικονομία και την ευρωπαϊκή αγορά αερίου. Οι αλκυονίδες ημέρες μπορεί να τελείωσαν για την Gazprom, αλλά έχουν επίσης τελειώσει και για τον ενεργειακό κλάδο παγκοσμίως –με χρεοκοπίες ανά την αμερικανική αγορά σχιστόλιθου και ακυρώσεις μεγάλων projects. Παρά τον αυξημένο ανταγωνισμό στην Ευρώπη, η Gazprom είναι πιθανό να διατηρήσει το μερίδιό της καθώς έχει ένα από τα χαμηλότερα κόστη στον κλάδο.

David Livingston, συνεργάτης πρόγραμμα ενέργειας και κλίματος του Carnegie
Η GAzprom βρίσκεται μεταξύ σφύρας και άκμονος. Η ζήτηση για αέριο από την Ευρώπη είναι επίπεδη, και η στροφή της Gazprom στην Ασία μέσω συμφωνιών αγωγού με την Κίνα, είναι ακόμη γεμάτη με αβεβαιότητα. Το σχιστόλιθο αέριο της Βόρειας Αμερικής με την μορφή του LNG είναι έτοιμο να αναδιαμορφώσει την παγκόσμια αγορά, μαζί με μια παρόμοια μείωση των αυστραλιανών αποθεμάτων LNG.

Στο εσωτερικό και πάλι, η Rosneft, η μεγαλύτερη εξαγωγός πετρελαίου της Ρωσίας, έχει στραφεί προς την παραγωγή φυσικού αερίου εν τω μέσω κυρώσεων και χαμηλών τιμών πετρελαίου, και πιέζει τη ρωσική κυβέρνηση να δώσει τέλος στο μονοπώλιο αερίου της Gazprom. Εάν της χορηγηθεί, αυτό θα επιταχύνει την σύγκρουση για το μερίδιο της αγοράς αερίου, παρόμοια με ό,τι έχουμε δει προσφάτως στην παγκόσμια πετρελαϊκή αγορά. Οι τιμές στην Ευρώπη θα υποχωρήσουν περισσότερο, κινούμενες πιο κοντά στο κόστος παραγωγής της Ρωσίας.

Η Gazprom έχει λίγα να κερδίσει από αυτό. Η εταιρεία πιθανότατα θα ανακοινώσει αρνητικές ταμειακές ροές το 2016 για πρώτη φορά σε μια δεκαετία. Η τολμηρή φιλοδοξία της Gazprom το 2017 να γίνει μια εταιρεία του ενός τρισ. δολαρίων, ήταν ξεκάθαρα ένα άπιαστο όνειρο. Ο ενεργειακός κολοσσός δεν ήταν καλά εξοπλισμένος για να χρηματοδοτήσει νέα projects όπως τον προγραμματισμένο ρωσικό-γερμανικό αγωγό Nord Stream 2 και είναι υπό αυξημένες πιέσεις λόγω φόρων και αναδιάρθρωσης, από μια κυβέρνηση που επίσης αντιμετωπίζει προβλήματα. Το ρωσικό αέριο δεν θα εξαφανιστεί από τις ευρωπαϊκές και ασιατικές αγορές, αλλά η άκρως πολιτικοποιημένη εταιρική οντότητα δεν θα είναι πιθανώς ποτέ ξανά η ίδια.

Alan Riley, μη μόνιμος συνεργάτης του παγκόσμιου ενεργειακού κέντρου του Ατλαντικού Συμβουλίου
Σαφώς, η Gazprom αντιμετωπίζει προβλήματα. Ο ρωσικός ενεργειακός κολοσσός είχε χρηματιστηριακή αξία άνω των 300 δισ. δολαρίων το 2008, και σήμερα η αξία του ανέρχεται σε λίγο κάτω των 50 δισ. δολαρίων. Οι τιμές φυσικού αερίου υποχωρούν στην Ευρώπη, η ζήτηση για φυσικό αέριο στην Ευρώπη, από όπου προέρχεται το 60% των εσόδων, βυθίζεται. Και η κινεζική επιλογή εξαφανίζεται λόγω της επιβράδυνσης της κινεζικής οικονομίας.

Η πραγματική ελπίδα για την Gazprom ωστόσο είναι η ευρωπαϊκή ενιαία αγορά αερίου. Καθώς αυτή η αγορά τελικά συνδέεται και απομακρύνονται τα νομικά εμπόδια, η Gazprom είναι ο πιο κοντινός προμηθευτής φυσικού αερίου μεγάλης κλίμακας. Επιπλέον, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας της τρέχουσας γενιάς, δεν μπορούν να αποτελέσουν βιώσιμη βάση προμηθειών σε μεγάλη κλίμακα. Ως το ορυκτό καύσιμο που εκπέμπει το λιγότερο διοξείδιο του άνθρακα, το φυσικό αέριο έχει έναν ρόλο 30-40 ετών να διαδραματίσει.

Η Gazprom θα μπορούσε να καλύψει αυτόν τον ρόλο. Ωστόσο, η εταιρεία θα έπρεπε να αποδεχτεί την ενιαία αγορά, να υιοθετήσει ένα μοντέλο χαμηλών τιμών και ανταγωνιστικό υψηλού επιπέδου, να πετύχει μια συμφωνία με την ΕΕ για μια υπόθεση αντιμονωπολίου που εκκρεμεί και να ξεχάσει τον προτεινόμενο γερμανικό-ρωσικό αγωγό Nord Stream 2. Το ερώτημα είναι: θέλει η Gazprom να σημειώσει κάμψη ενώ παράλληλα κλειδώνεται σε επιχειρήματα και στρατηγικές του παρελθόντος ή να αγκαλιάσει ένα θετικό επιτυχημένο μέλλον, φιλικό προς την αγορά;

Jacek Saryusz-Wolski, αντιπρόεδρος της Ομάδας του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κομματος στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Με την αυξανόμενη εξόρυξη μη συμβατικών υδρογονανθράκων και την επιβράδυνση της παγκόσμιας ζήτησης, η Gazprom αντιμετωπίζει ιδιαίτερα σκληρό ανταγωνισμό από το εξωτερικό. Με την ρωσική οικονομία να βυθίζεται, ο ενεργειακός κολοσσός δεν μπορεί να βασιστεί στην εσωτερική ζήτηση. Υπό κανονικές συνθήκες, η κατάσταση θα ήταν πολύ δυσοίωνη γα μια εταιρεία που εστιάζει αποκλειστικά στους πόρους. Ωστόσο η Gazprom δεν είναι συνηθισμένη εταιρεία, αλλά περισσότερο ένας οικονομικός και ενεργειακός βραχίονας του Κρεμλίνου. Εάν χρειαστεί, η Gazprom θα στηριχτεί από τη ρωσική κυβέρνηση, η οποία δεν δεσμεύεται από τους κανόνες της ΕΕ για τον ανταγωνισμό. ΟΙ Ρώσοι φορολογούμενοι και οι ιδιωτικές επιχειρήσεις θα φέρουν το βάρος ώστε να διασφαλίσουν την εταιρεία από επιθετικές προτάσεις εξαγοράς, υποκινούμενες πολιτικά, στην ενεργειακή αγορά της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

Η ηγεσία της Gazprom το γνωρίζει αυτό, επομένως δεν υποχωρεί. Στην πραγματικότητα, αφού αποχώρησε από projects όπως τον προτεινόμενο αγωγό South Stream, στρέφεται στη γερμανική αγορά, προετοιμάζοντας τον αγωγό Nord Stream 2, επίσης γνωστός ως EUGAL. Εάν πετύχει, η Ρωσία θα έχει όλα τα μέσα για να αποτρέψει να πετύχει οποιαδήποτε πραγματική διαφοροποίηση των ενεργειακών πόρων, όπως τα τερματικά για LNG ή τον αγωγό της Βαλτικής, έναν προτεινόμενο αγωγό μεταξύ Δανίας και Πολωνίας. Μόλις η Gazprom καταφέρει να απομονώσει την αγορά της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης –με τη σιωπηρή συμφωνία κάποιων δυτικοευρωπαϊκών κρατών- θα αποκομίσει κέρδη, οικονομικά και πολιτικά.

(carnegieeurope.eu, capital.gr)