Alexander Medvedev: Ο South Stream αξίζει να στηριχθεί

Είμαστε στην ευχάριστη θέση να ανακοινώνουμε ότι από τις 21 Μαρτίου η γερμανική εταιρεία Wintershall συμμετέχει στο έργο του South Stream, το οποίο -μόλις ολοκληρωθεί- θα προμηθεύσει μέσω της Μαύρης Θάλασσας την Ευρώπη με επιπρόσθετη ποσότητα φυσικού αερίου, που θα αγγίζει τα 63 δισ. κ.μ. ετησίως.

Υπό αυτή την έννοια, ο Φεβρουάριος ήταν ένας μήνας «φορτωμένος» από θέματα ενεργειακής πολιτικής για την Ευρώπη.

Κατά τη διάρκεια διαδοχικών συναντήσεων, οι ηγέτες της Ε.Ε. και οι υπουργοί Ενέργειας προσπάθησαν να σχεδιάσουν μία κοινή προοπτική για την ευρωπαϊκή ενεργειακή στρατηγική έως το 2020 και το 2050. Πράγματι, ήταν ένα αρκετά δύσκολο ζητούμενο, δεδομένου ότι τίθεται το ερώτημα του πώς η Ευρώπη μπορεί να διασφαλίσει επαρκή πρόσβαση σε καθαρή, ασφαλή και αποδοτική ενέργεια, ώστε να ικανοποιήσει τα φιλόδοξα σχέδια αναφορικά με τις εκπομπές, προστατεύοντας παράλληλα τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές από τις αυξήσεις των τιμών και τις μειώσεις των προμηθειών.

Ενα από τα στοιχεία που μπορεί να δώσει απάντηση στο ενεργειακό παζλ της Ευρώπης είναι το φυσικό αέριο. Εξακολουθεί να αποτελεί μία κεντρική απάντηση στις πολλαπλές ενεργειακές προκλήσεις, που η Ε.Ε. καλείται να αντιμετωπίσει το επόμενο διάστημα. Συμπερασματικά, η διασφάλιση επαρκών και αξιόπιστων προμηθειών φυσικού αερίου ανάγεται σε υψηλής σημασίας ζήτημα για την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενστερνίστηκε την εν λόγω ιδέα και την ενέταξε στα σχέδιά της, καλωσορίζοντας όλους τους νέους αγωγούς αερίου στην Ευρώπη. Πράγματι, το 2011 θα παρατηρήσουμε σημαντική πρόοδο στον εν λόγω τομέα. Ο Nord Stream, ο αγωγός της Βαλτικής Θάλασσας που συνδέει τη Ρωσία με τη Βορειοδυτική Ευρώπη, θα τεθεί σε λειτουργία αυτό το φθινόπωρο, αυξάνοντας τη δυναμικότητα της Ευρώπης για εισαγωγές αερίου κατά 55 δισ. κ.μ. ετησίως.

Οταν όμως μελετήσουμε την άρτια -κατά τα άλλα- πολιτική γλώσσα, που χρησιμοποιείται την τρέχουσα περίοδο, είναι εμφανές ότι η προσέγγιση των Βρυξελλών στους νέους αγωγούς δεν είναι τόσο ισότιμη όσο ορισμένοι θέλουν να πιστεύουν. Στην πραγματικότητα, μόνο οι νέοι αγωγοί αερίου, που μπορούν να συμβάλλουν στη διαφοροποίηση των οδών και των πηγών προμηθειών, θα φέρουν τον τίτλο «σχέδιο προτεραιότητας της Ε.Ε.».

Το τελευταίο σηματοδοτεί μια πολιτική απομάκρυνσης από σημαντικούς ενεργειακούς συνεργάτες, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας και της Νορβηγίας, ενώ εμποδίζει οποιαδήποτε επίσημη στήριξη των αγωγών αερίου των εν λόγω συνεργατών από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Πιστεύω ακράδαντα ότι θα ήταν μεγάλο λάθος να υπερθεματίζουμε των θεμιτών στόχων της πολιτικής για πρόσβαση σε νέες πηγές αερίου εις βάρος της ανάγκης να ενδυναμώσουμε τις οδούς μεταφοράς με μακροχρόνιους προμηθευτές.

Μετά το πέρας της ουκρανικής κρίσης για τη μεταφορά αερίου, η Ε.Ε. υιοθέτησε μια νέα πολιτική, η οποία προέβλεπε ότι τα κράτη-μέλη πρέπει να προετοιμαστούν, ώστε να αντιμετωπίσουν τη διατάραξη μιας εκ των σημαντικότερων υποδομών που διαθέτουν για τον εφοδιασμό (τη λεγόμενη «αρχή Ν-1»). Εν τω μεταξύ, ενεργειακές εταιρείες από περίπου 10 ευρωπαϊκά κράτη, συμπεριλαμβανομένης και της Wintershall, επίσπευσαν τον σχεδιασμό για τον South Stream, ο οποίος θα επιτρέψει στην Νοτιοανατολική Ευρώπη να έχει άμεση πρόσβαση στα ρωσικά κοιτάσματα αερίου.

Μόλις το εν λόγω έργο ολοκληρωθεί το 2015, θα προσφέρει τις τόσο αναγκαίες ποσότητες που το ευρωπαϊκό σύστημα αερίου χρειάζεται, ενώ θα συμβάλλει στην ενδυνάμωση του έως τώρα ευάλωτου ευρωπαϊκού συστήματος φυσικού αερίου απέναντι στις διακοπές των μεγάλων αγωγών, για οποιοδήποτε λόγο κι αν αυτές συμβαίνουν. Ο South Stream στηρίζει την ευρωπαϊκή πολιτική Ν-1, και συνεπώς αξίζει να έχει την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Γνωρίζω πολύ καλά ότι ο South Stream αντιμετωπίζει ακόμα μία σειρά από εσφαλμένες εντυπώσεις, τις οποίες θα ήθελα να αναφέρω:

-* Μία θεωρία ισχυρίζεται ότι ο South Stream θα επαναπροσδιορίσει τις οδούς για τις ουκρανικές μεταφορές, ώστε να τιμωρηθεί το Κίεβο, αφήνοντας την Ουκρανία στο περιθώριο. Στο σημείο αυτό, θα ήταν χρήσιμο να εξετάσουμε τα αριθμητικά στοιχεία, που συνθέτουν τον εν λόγω ισχυρισμό: η Ουκρανία διαχειρίζεται μεταφορές που αγγίζουν έως και τα 120 δισ. κ.μ. ετησίως, ενώ ο South Stream θα διαθέτει ετήσια χωρητικότητα ίση με 63 δισ. κ.μ. Αναπόφευκτα, η Ουκρανία θα παραμείνει ένας πολύ σημαντικός άξονας για τις εξαγωγές του ρωσικού αερίου στην Ευρώπη, που όμως δεν θα αποτελεί πια τον αποκλειστικό παράγοντα στην περιοχή. Το τελευταίο αποτελεί ένα απολύτως λογικό σκεπτικό για οποιαδήποτε στρατηγική ασφάλειας, καθώς και μια εύλογη στρατηγική αντιστάθμισης για μια εισηγμένη εταιρεία όπως είναι η Gazprom.

- Από την άλλη μεριά, άλλοι ισχυρίζονται το ακριβώς αντίθετο, ότι δηλαδή ο South Stream θα πλημμυρίσει την ευρωπαϊκή αγορά με υπερβολικές ποσότητες ρωσικού αερίου. Στο σημείο αυτό, θα ήθελα να κατευνάσω τους συγκεκριμένους φόβους, υπενθυμίζοντας ότι ακόμα και μετά την ολοκλήρωση των αγωγών Nord Stream και South Stream, περίπου το 70% των ευρωπαϊκών προμηθειών αερίου θα εξακολουθήσει να προέρχεται από μη ρωσικές πηγές. Η εν λόγω κατάσταση μπορεί μετά βίας να χαρακτηριστεί ως μια μονόπλευρη σχέση εξάρτησης, δεδομένου ότι η Gazprom βασίζει περίπου το 70% των εσόδων της στην Ευρώπη.

- Το γεγονός ότι ο South Stream αποτελεί πρωταρχικώς μια επένδυση στον τομέα της ενεργειακής ασφάλειας και όχι μία επένδυση για την αύξηση του μεριδίου αγοράς του ρωσικού αερίου, υποδηλώνει ότι ο συγκεκριμένος αγωγός δεν ανταγωνίζεται τα άλλα σχέδια αγωγών. Ο South Stream δεν αντιτίθεται στα εν λόγω σχέδια. Παρ' όλα αυτά, σημειώνεται ότι απαιτεί το δίκαιο, να αντιμετωπίζεται, δηλαδή, δίκαια και να λειτουργεί σε ένα ισότιμο επίπεδο.

Θα ήθελα να ενθαρρύνω τους αρχηγούς της Ε.Ε. να μην παραβλέπουν τη Ρωσία, ιδιαιτέρως όταν ορίζουν το ενεργειακό μέλλον της Ευρώπης. Οι προμήθειες της Gazprom στην Ευρώπη ήταν αξιοσημείωτα σταθερές για παραπάνω από 40 χρόνια. Η Ρωσία διαθέτει το ένα τέταρτο από τα βεβαιωμένα παγκόσμια κοιτάσματα αερίου, ικανά να καλύψουν την ευρωπαϊκή ζήτηση αερίου για ακόμα έναν αιώνα. Ο South Stream θα βελτιώσει την ενεργειακή ασφάλεια και τη λειτουργία της ευρωπαϊκής αγοράς αερίου, ενώ θα δημιουργήσει εμπορικά οφέλη, νέες θέσεις εργασίας, καθώς και έσοδα από φόρους στο μεγαλύτερο μέρος της περιοχής. Ο South Stream αποτελεί ένα πανευρωπαϊκό σχέδιο που αξίζει να στηριχθεί.

------------------------------ 

* Ο Alexander Medvedev είναι αντιπρόεδρος της διοικούσας επιτροπής της ΟΑΟ Gazprom και γενικός διευθυντής της ΟΟΟ Gazprom Export.