Η λίστα των αρμοδιοτήτων της ΡΑΕ και οι ευρωπαϊκοί… «περιορισμοί»

Οι ανοιχτές αγορές, ο ανταγωνισμός και ο στρατηγικός ρόλος που διαδραματίζουν οι ρυθμιστικές αρχές αποτελούν στρατηγική προτεραιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης όχι μόνο στην αγορά ενέργειας αλλά στο σύνολο των αγορών. Ειδικά για την αγορά ενέργειας ωστόσο, είναι δεδομένο ότι μια σειρά από αρμοδιότητες του Ρυθμιστή, όπως αυτές καθορίστηκαν στο νόμο 4001 του 2011, έναν νόμο που είχε χαρακτηριστεί από κορυφαία στελέχη της Κομισιόν ως υποδειγματικός στο κομμάτι που αφορά στη ΡΑΕ, είναι υποχρεωτικές και δε δύναται να ανακληθούν, αφού κάτι τέτοιο θα συνιστούσε ευθεία παραβίαση του τρίτου ενεργειακού πακέτου, δηλαδή της ενεργειακής νομοθεσίας της Ε.Ε.

Ποια είναι λοιπόν τα περιθώρια που διαθέτει η ελληνική κυβέρνηση, η οποία δήλωσε ότι θα εξετάσει τις δυνατότητες που υπάρχουν πάντα με βάση τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς  για περιορισμό των αρμοδιοτήτων του ρυθμιστή.

Όπως αναφέρουν στο Energypress, πηγές με μακρά θητεία στα κοινοτικά θεσμικά όργανα του ενεργειακού τομέα, η μεγάλη πλειοψηφία των αρμοδιοτήτων της ΡΑΕ όπως καθορίστηκαν από τον 4001 είναι κατά το μάλλον ή ήττον αδιαπραγμάτευτες. Περιθώρια «αποψίλωσης» υπάρχουν μόνο στο κομμάτι των αδειοδοτήσεων, κάτι που ισχύει πχ και για τον αντίστοιχο ρυθμιστή της Γερμανίας, ο οποίος δεν είναι η αδειοδοτούσα αρχή.

Ποιες είναι λοιπόν οι αρμοδιότητες της ΡΑΕ και ποιο κομμάτι από τη λίστα αυτή θα μπορούσε πιθανόν να περιοριστεί χωρίς να υπάρχει σύγκρουση με το κοινοτικό κεκτημένο;

Βάσει του 4001 οι αρμοδιότητες που καθορίζονται είναι εν πολλοίς οι εξής:

1)      Ασφάλεια εφοδιασμού: η ΡΑΕ παρακολουθεί την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού και συντάσσει εκθέσεις. Παράλληλα παρακολουθεί την υλοποίηση των μέτρων διασφάλισης σε περίπτωση κρίσης και ορίζεται ως η αρμόδια αρχή για την εφαρμογή των μέτρου του Κανονισμού Ασφάλειας Εφοδιασμού του φυσικόυ αερίου

2)      Χορήγηση αδειών για ενεργειακές δραστηριότητες, μαζί με τις αρμοδιότητες τροποποίησης και ανάκλησης

3)      Ανάπτυξη υποδομών και παρακολούθηση προγράμματος ανάπτυξης υποδομών

4)      Αποφασιστική αρμοδιότητα επί των τιμολογίων μη ανταγωνιστικών δραστηριοτήτων: η ΡΑΕ αποφασίζει για τη μεθοδολογία υπολογισμού των τιμολογίων μη ανταγωνιστικών τιμολογίων

5)      Αποφασιστική αρμοδιότητα για την εξαίρεση από υποχρεώσεις παροχής πρόσβασης τρίτων και της υποχρέωσης για ιδιοκτησιακό διαχωρισμό

6)      Διαχείριση των κλειστών δικτύων διανομής (αποφασιστική αρμοδιότητα)

7)      Εποπτεία επί των ανεξάρτητων διαχειριστών μεταφοράς

8)      Πιστοποίηση των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς

9)      Τοποθέτηση ή απομάκρυνση του υπεύθυνου συμμόρφωσης των ανεξάρτητων διαχειριστών μεταφοράς

10)   Θέσπιση παρακολούθηση και εποπτεία της εφαρμογής των κανόνων πρόσβασης στις διασυνδέσεις περιλαμβανομένων και των τιμολογίων και της μεθοδολογίας υπολογισμού

11)   Παρακολούθηση και εποπτεία της αγοράς, ιδίως: για το βαθμό και την αποτελεσματικότητα του ανταγωνισμού, τις τιμές για τους οικιακούς καταναλωτές, την εμφάνιση στρεβλώσεων ή περιορισμών του ανταγωνισμού, τη συμβατότητα των όρων των συμβάσεων προμήθειας, την τήρηση των ειδικών ρυθμιστικών υποχρεώσεων των επιχειρήσεων που ασκούν ενεργειακές δραστηριότητες

12)   Λήψη ρυθμιστικών μέτρων για την εύρυθμη λειτουργία των ενεργειακών αγορών, λήψη μέτρων ή όρων που κρίνονται αναγκαίοι για την εφαρμογή της ενεργειακής νομοθεσίας, δημοσίευση έκθεσης συμμόρφωσης των τιμών προμήθειας προς τις υποχρεώσεις παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, που διαβιβάζεται στην Επιτροπή Ανταγωνισμού

13)   Προστασία των καταναλωτών

14)   Συνεργασία με όργανα που λειτουργούν στο πλαίσιο της ΕΕ, της ενεργειακής κοινότητα, διεθνών οργανισμών ή άλλα όργανα και κυρίως με τον οργανισμό συνεργασίας ρυθμιστικών αρχών ενέργειας.

Σημειώνεται ότι η ΡΑΕ έχει κανονιστικές αλλά και νομοπαρασκευαστικές αρμοδιότητες: μπορεί να προτείνει νομοθετικές ρυθμίσεις σχετικά με την προώθηση  και επίλυση θεμάτων που ανάγονται της αποστολής της .

Όπως προαναφέρθηκε, σχεδόν το σύνολο των αρμοδιοτήτων του  ρυθμιστή προβλέπεται στη βάση κοινοτικών οδηγιών και άρα πιθανή αναμόρφωση του πλαισίου λειτουργίας της ρυθμιστικής αρχής θα πρέπει να γίνει με προσεκτικά βήματα και με τη συνεργασία/ έλεγχο της Κομισιόν και της γενικής διεύθυνσης ενέργειας της Ε.Ε.