Πονοκέφαλος «take or pay» ανοίγει ξανά θέμα τιμής στο αέριο

Θέμα τιμής προμήθειας του φυσικού αερίου από τη Gazprom ανοίγει εκ νέου καθώς η συμφωνία του περασμένου Μαρτίου διέψευσε τις προσδοκίες που καλλιεργήθηκαν και η χώρα μας εξακολουθεί να επιβαρύνεται με υψηλά κόστη ιδιαίτερα σε σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη. Η πρώτη δυσάρεστη έκπληξη για τους καταναλωτές αναμένεται να καταγραφεί στο τέλος του έτους καθώς παρά τις πολύμηνες διαπραγματεύσεις με τους Ρώσους, οι ποσότητες που συμφωνήθηκαν για τη ρήτρα take or pay αποδεικνύονται φιλόδοξες, με αποτέλεσμα να υπολογίζεται μετά βεβαιότητας ότι στο τέλος του έτους η ρήτρα θα ενεργοποιηθεί και θα μετακυληθεί στην κατανάλωση.

Θυμίζουμε ότι βάσει της σύμβασης προμήθειας, η Ελλάδα είναι υποχρεωμένη να παραλαμβάνει μια συγκεκριμένη ποσότητα αερίου (με ένα εύρος διακύμανσης της τάξης του μισού δις κυβικών μέτρων) και εφόσον δεν παραλάβει τις ελάχιστες συμφωνημένες ποσότητες τότε καλείται να πληρώσει το αέριο ακόμη και εάν δεν το έχει καταναλώσει.

Σύμφωνα λοιπόν με τις καταναλώσεις που έχουν τρέξει μέχρι στιγμής και εν αναμονή της διαμόρφωσης της ζήτησης στο τελευταίο τρίμηνο του έτους, η κατάσταση δεν εξελίσσεται σύμφωνα με τις προσδοκίες: το 2014 εκτιμάται ότι η συνολική κατανάλωση αερίου στην Ελλάδα θα είναι μικρότερη από τα 3 bcm ποσότητα που ενεργοποιεί τη ρήτρα take or pay. Βάσει των όρων στις τρεις συμβάσεις προμήθειας για φέτος, η ρήτρα για το ρώσικο αέριο ενεργοποιείται στα 2 bcm, για το τουρκικό αέριο στα 0,675 bcm και για το αλγερινό στα 0,51 bcm.

Έχουμε δηλαδή μια συνολική υποχρεωτική ποσότητα της τάξης των 3,2 δισ. κυβικών μέτρων, όταν η κατανάλωση είναι κάτω από τα 3 δισ. κυβικά μέτρα εάν συνυπολογιστούν και κάποιες ποσότητες που ήρθαν για λογαριασμό ανεξάρτητων προμηθευτών. Έτσι η ρήτρα υπολογίζεται ότι θα αφορά σε μια ποσότητα της τάξης των 300 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων, που μεταφράζεται σε κόστος άνω των 80 εκατ. ευρώ, που θα πρέπει να πληρωθεί στη Gazprom και θα μετακυληθεί στους καταναλωτές.

Το πρόβλημα όμως δεν περιορίζεται μόνο στην τρέχουσα χρονιά αλλά επεκτείνεται και στα επόμενα έτη, με βάση τις ποσότητες που συμφωνήθηκαν πρόσφατα για το take or pay στο πλαίσιο του deal με τους Ρώσους. Συγκεκριμένα, για τα έτη 2014 και 2015 η ελάχιστη ποσότητα ορίστηκε στα 2,5 bcm, ενώ για το 2016 υπάρχει αύξηση στα 3 bcm. Όπως προβλέπει η συμφωνία, η ρήτρα take or pay για το ρώσικο αέριο ενεργοποιείται εάν δεν απορροφηθεί το 80% των συγκεκριμένων ποσοτήτων, ήτοι 2 δισ. Nm3 για το 2014 και το 2015 και 2,4 δισ. Nm3 για το 2016. Ερωτηματικό παραμένει για ποιο λόγο συμφωνήθηκε τη συγκεκριμένη χρονιά να υπάρξει αύξηση της ρήτρας σε επίπεδα που καθιστούν μάλλον βέβαιη την ενεργοποίησή της.

Και αυτό διότι παρότι για δύο χρονιές οι ποσότητες είναι μειωμένες συγκριτικά με την προηγούμενη σύμβαση (3 δισ. Nm3), η εγχώρια κατανάλωση βαίνει μειούμενη με ταχύτερο ρυθμό. Φυσικά η τάση συρρίκνωσης της αγοράς ήταν φανερή όταν υπογραφόταν η συμφωνία με τη Gazprom (τον περασμένο Μάρτιο, υπήρχε μείωση της τάξης του 10%) όταν επίσης ήταν γνωστό ότι από το καλοκαίρι θα υπήρχε νέα μείωση με τις αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο της αγοράς ηλεκτρισμού. Εκτίμηση που επιβεβαιώθηκε αφού πλέον η μείωση στην κατανάλωση αερίου ξεπερνά το 20%.