Χ. Φλουδόπουλος: Η κρίση στην Ουκρανία,το poker των αγωγών και ο TAP

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Eurostat οι ροές φυσικού αερίου από αγωγό από τις τρεις κύριες πηγές, δηλαδή Βόρεια Αφρική (Αλγερία και Λιβύη), Ρωσία (Yamal, Brotherhood, Nordstream) και Νορβηγία στο αποκορύφωμά της ξεπερνάει τα 22 bcm το μήνα (Ιανουάριος 2013). Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ο αγωγός TAP μόλις κατασκευαστεί θα αντιπροσωπεύει κάτι λιγότερο από το 1/20 των συνολικών εισαγωγών αερίου αγωγού της Ε.Ε. 

Εκ πρώτης όψεως λοιπόν το σκηνικό στους αγωγούς δε διαφοροποιείται με την κατασκευή του έργου που έχει έντονο ελληνικό ενδιαφέρον από κάθε άποψη.

Τότε θα μπορούσε να ρωτήσει κάποιος, πως εξηγείται το έντονο ενδιαφέρον των Βρυξελλών για τον αγωγό; Μάλιστα όπως τονίζουν στελέχη του TAP, όλο το προηγούμενο διάστημα, πολώ δε μάλλον μετά το ξέσπασμα της νέας ουκρανικής κρίσης, η αντιμετώπιση του TAP από τους Ευρωπαίους αξιωματούχους ήταν κάτι παραπάνω από θετική: το έργο θεωρείται ως κρίσιμης γεωστρατηγικής σημασίας, αναφέρουν χαρακτηριστικά υψηλόβαθμα στελέχη της κοινοπραξίας του αγωγού.

Η αλήθεια είναι ότι μπορεί ως μέγεθος ο TAP να μην αλλάζει τη γενικότερη εικόνα της Ευρωπαϊκής αγοράς, ωστόσο δεν ισχύει το ίδιο για την περιφερειακή αγορά της νοτιοανατολικής και νότιας Ευρώπης στην οποία προορίζεται να καταλήξει, δηλαδή στις αγορές της Ιταλίας, πρωτίστως, αλλά και της Ελλάδας, της Βουλγαρίας, της Αλβανίας και των δυτικών Βαλκανίων (Μαυροβούνιο, Βοσνία, Κροατία).

Ιδιαίτερα οι Βαλκανικές αγορές, αποτελούν περιοχές στο μαλακό υπογάστριο της Ρωσικής ενεργειακής κυριαρχίας, που μέχρι σήμερα είτε δεν είχαν καθόλου πρόσβαση στο φυσικό αέριο ως ενεργειακή πηγή, ή εξαρτώνταν σε μεγάλο βαθμό ακόμη και αποκλειστικά από τις ροές του αερίου της Gazprom.

Έτσι τα 10bcm αρχικά με δυνατότητα αναβάθμισης στα 20bcm, μεταγενέστερα αντιπροσωπεύουν πολύ μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς για τη συγκεκριμένη περιοχή που περιλαμβάνει και την Ελλάδα, προσφέροντας πραγματικά μια σοβαρή εναλλακτική πηγή προμήθειας (την πρώτη μέσω αγωγού). Το γεγονός μάλιστα ότι η κεντρική Ευρώπη διαθέτει εναλλακτικές πηγές, κυρίως από τους αγωγούς της Νορβηγίας, δίνει και το στίγμα της αναγκαιότητας.

Σε αυτό το περιβάλλον μάλιστα θα πρέπει να σημειωθούν οι εξής εξελίξεις: εν μέσω της Ουκρανικής κρίσης η  Μόσχα και η Gazprom ανακοινώνουν την πρόθεσή τους να επισπεύσουν τις διαδικασίες του αγωγού SouthStream ο οποίος παρακάμπτει την Ουκρανία, στοχεύοντας στην απευθείας προμήθεια των Βαλκανίων και της νοτιανατολικής Ευρώπης. Την ίδια στιγμή η Ε.Ε. δηλώνει ότι το έργο μπλοκάρει καθώς η ρωσική εταιρεία δεν αποδέχεται τη συμμόρφωση με τους ευρωπαϊκούς κανόνες της αγοράς ενέργειας που απαγορεύουν την κατασκευή ιδιωτικών αγωγών «αποκλειστικής χρήσης» και υπαγορεύουν σε τέτοια έργα να είναι ανοιχτά σε πρόσβαση και για τρίτους παίκτες. Κάτι τέτοιο είναι ευνόητο ότι δεν το αποδέχεται η Gazprom, με αποτέλεσμα να υπάρχει αδιέξοδο.

Στο ίδιο πλαίσιο, αξίζει να αναφερθεί εντάσσεται και η καθυστέρηση που παρατηρείται στην έγκριση της πώλησης του ΔΕΣΦΑ στην αζερική Socar. Η εταιρεία αυτή προέρχεται από μία τρίτη χώρα, εμπορεύεται αέριο και εισέρχεται μετοχικά σε μια εταιρεία που διαχειρίζεται υποδομές μεταφοράς ενέργειας. Υπό την έννοια αυτή η συμμόρφωση της Socar στο λεγόμενο ενεργειακό πακέτο που προβλέπει συγκεκριμένους κανόνες ανεξαρτησίας και δικλείδες ασφάλειας, για εταιρείες που ταυτόχρονα διαχειρίζονται δίκτυα και εμπορεύονται ενέργεια, αποτελεί ένα … «manual» που θα χρησιμοποιηθεί και στο μέλλον σε ανάλογες περιπτώσεις εξαγορών ή αγωγών όπως η Gazprom και ο South Stream ή ακόμη και η Statoil, η οποία θυμίζουμε ανήκει σε τρίτη για την ΕΕ χώρα (Νορβηγία). Οι τελευταίες πληροφορίες αναφέρουν ότι η έγκριση της πώλησης μπορεί να τραβήξει μέχρι και το τέλος του 2014, χωρίς να υπάρχει σε καμία περίπτωση εμπλοκή ή πρόβλημα (όλες οι πλευρές μεταφέρουν ως εικόνα ότι η εξαγορά θα εγκριθεί).

(capital.gr, 13/3/2014)