Διεθνή διαγωνισμό ανακοινώνει η κυβέρνηση για τέσσερα γεωθερμικά πεδία

Διεθνή πλειοδοτικό διαγωνισμό μέσω του οποίου θα παραχωρηθούν (θα εκμισθωθούν για την ακρίβεια) τα δικαιώματα έρευνας και εκμετάλλευσης του γεωθερμικού δυναμικού τεσσάρων περιοχών της χώρας, για τις οποίες υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία ότι διαθέτουν πράγματι τέτοιο δυναμικό, θα προκηρύξει τις επόμενες ημέρες το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Η γεωθερμική ενέργεια είναι η ανανεώσιμη πηγή που αξιοποιεί, μέσω γεωτρήσεων, τη θερμότητα που προέρχεται από το εσωτερικό της Γης. Η εκμετάλλευσή της θεωρείται βιώσιμη εκεί όπου σε σχετικά μικρό βάθος υπάρχει νερό ή ατμός υψηλής θερμοκρασίας, υπάρχει δηλαδή γεωθερμικό πεδίο. Όταν η θερμοκρασία στα πεδία αυτά είναι πολύ υψηλή (πάνω από 90˚C) η καταλληλότερη και πλέον παραγωγική αξιοποίηση είναι η ηλεκτροπαραγωγή. Όταν η θερμοκρασία είναι χαμηλότερη, η γεωθερμική ενέργεια είναι κατάλληλη μόνο για θερμικές χρήσεις, όπως τα θερμοκήπια, θέρμανση κλειστών χώρων, ιαματικά λουτρά κ.λπ.

Στη χώρα μας υπάρχει αξιόλογο γεωθερμικό δυναμικό υψηλών θερμοκρασιών, κατάλληλο για ηλεκτροπαραγωγή, όπως προκύπτει από μελέτες του ΙΓΜΕ και άλλων φορέων. Σε ποιες περιοχές έχουν εντοπιστεί τέτοια γεωθερμικά πεδία; Στα νησιά του ηφαιστειακού τόξου του Νοτίου Αιγαίου (Μήλος - Κίμωλος, Σαντορίνη, Νίσυρος), στη Λέσβο, στη Χίο, στη Σαμοθράκη, στον Έβρο, στην Αριδαία, στο Σπερχειό κ.λπ.

Όσον αφορά τα νησιά του ηφαιστειακού τόξου (Μήλος - Κίμωλος, Σαντορίνη και Νίσυρος) και τη Λέσβο, τα δικαιώματα εκμετάλλευσης τα έχει η ΔΕΗ η οποία την περίοδο αυτή βρίσκεται σε διαδικασία μεταβίβασής τους στη θυγατρική της «ΔΕΗ Ανανεώσιμες», προκειμένου να προχωρήσει άμεσα στην αξιοποίησή τους.

Από τις υπόλοιπες γεωθερμικές περιοχές, υπάρχουν τέσσερις, για τις οποίες έχει ήδη ζητηθεί από ξένες εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον τομέα της γεωθερμίας να τους επιτραπεί η έρευνα. Για αυτές ακριβώς τις τέσσερις περιοχές, ο αρμόδιος υφυπουργός Ενέργειας κ. Γιάννης Μανιάτης έχει ετοιμάσει το διαγωνισμό με τον οποίο θα επιλεγούν οι όμιλοι στους οποίους θα παραχωρηθούν τα δικαιώματα έρευνας και φυσικά, εφόσον τα αποτελέσματα είναι θετικά, εκμετάλλευσης του γεωθερμικού δυναμικού τους.

Πρόκειται για περιοχές της Αν. Μακεδονίας – Θράκης και των νησιών του Β. Αιγαίου και συγκεκριμένα: το Δέλτα του ποταμού Νέστου και το Δέλτα του ποταμού Έβρου, τη Σαμοθράκη και τη Νότια Χίο.

Το δικαίωμα έρευνας του γεωθερμικού δυναμικού, σύμφωνα με το διαγωνισμό, θα εκμισθωθεί για χρονικό διάστημα πέντε ετών με δικαίωμα μονομερούς παράτασης από το μισθωτή για δύο επί πλέον έτη.

Η έρευνα των περιοχών θα περιλαμβάνει εξειδικευμένες εργασίες και θα ολοκληρωθεί με το άνοιγμα γεωτρήσεων, το βάθος των οποίων εκτιμάται ότι θα υπερβεί τα 2000 μέτρα ενώ θα εκταμιευτούν σημαντικοί οικονομικοί πόροι ανά περιοχή. Προβλέπεται να γίνουν επενδύσεις σε πρώτη φάση της τάξης των 40-50 εκατομμυρίων ευρώ. Εφόσον τα αποτελέσματα των ερευνών είναι θετικά, η εγκατάσταση μονάδων ηλεκτροπαραγωγής θα ανέλθει τουλάχιστον σε 50 εκ. ευρώ ανά μονάδα.

Η ολοκλήρωση των ερευνών και η αξιολόγηση των πιθανών πεδίων που θα εντοπιστούν αναμένεται σε περίπου πέντε χρόνια.

Ποιές περιοχές βγαίνουν σε πλειοδοτικό διαγωνισμό

Οι τέσσερις περιοχές για την αξιοποίηση των οποίων θα «βγάλει» τις επόμενες ημέρες ανοιχτό πλειοδοτικό διαγωνισμό το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας είναι οι εξής:

1. Δέλτα ποταμού Νέστου: βρίσκεται στις εκβολές του ομώνυμου ποταμού. Παλαιότερη ερευνητική γεώτρηση του ΙΓΜΕ διέτρησε σχιστόλιθους μέχρι βάθους 1250μ. όπου και τερματίστηκε. Η θερμοκρασία στο βάθος της γεώτρησης μετρήθηκε στους 125ο C. Οι γεωλογικές εκτιμήσεις δείχνουν ότι σε βάθη μεγαλύτερα των 2000 μ. αναπτύσσονται θερμοκρασίες της τάξης των 150-170ο C. Το εκτιμώμενο δυναμικό ηλεκτροπαραγωγής εκτιμάται σε 4-10 MW εγκατεστημένης ισχύος και 80 - 200 MW θερμικής ενέργειας.

2. Δέλτα Έβρου: εντοπίζεται στο ομώνυμο δέλτα. Αποτελείται από μία μεγάλη ιζηματογενή λεκάνη έκτασης 700 τετρ. Χλμ. που φθάνει σε βάθη 3500 έως 4000m. Εδώ αναπτύσσεται γεωθερμικό πεδίο χαμηλής θερμοκρασίας στο οποίο διαπιστώθηκαν θερμοκρασίες 86ο C σε βάθη 360 μ. σε γεωτρήσεις του ΙΓΜΕ. Οι γεωλογικές και γεωθερμικές εκτιμήσεις αναφέρουν για πιθανές θερμοκρασίες μέχρι 140ο C - 150ο C σε βάθη μέχρι 3000-3500 μ.

Το εκτιμώμενο δυναμικό ηλεκτροπαραγωγής είναι σε παρόμοια επίπεδα με το δέλτα Νέστου, δηλαδή 4-10 MW εγκατεστημένης ηλεκτρικής ισχύος και 80-150 MW θερμικής. Είναι δυνατή η ετήσια παραγωγή 25-60 GWh ηλεκτρικής ενέργειας.

3. Σαμοθράκη: ολόκληρο το νησί προσφέρει ευνοϊκές συνθήκες ανάπτυξης πεδίων υψηλής θερμοκρασίας. Η παρουσία των θερμών πηγών και η καταγραφή θερμοκρασιών 100ο C σε βάθη 40 μ. συνηγορούν στην εκτίμηση για εντοπισμό, σε μεγαλύτερα βάθη, γεωθερμικού πεδίου υψηλής θερμοκρασίας που μπορεί να υπερβεί τους 200ο C. Το εκτιμώμενο δυναμικό ηλεκτροπαραγωγής μπορεί να φθάσει τα 10 MW και 150 MW θερμικής ισχύος. Η ηλεκτροπαραγωγή μπορεί να καλύψει τις ανάγκες του νησιού, αλλά και να διοχετευθεί το πλεόνασμα στο διασυνδεδεμένο δίκτυο με την ηπειρωτική χώρα. Το απορριπτόμενο θερμό νερό μπορεί να δοθεί σε γεωργικές και ιαματικές χρήσεις.

4. Νότια Χίος: η περιοχή υπό προκήρυξη αφορά το κεντρικό και νότιο μέρος του νησιού. Με τις έρευνες του ΙΓΜΕ, εντοπίστηκαν δύο γεωθερμικά πεδία χαμηλής θερμοκρασίας. Το γεωλογικό περιβάλλον και οι θερμοκρασίες που μετρήθηκαν σε μικρά βάθη, όπως και η παρουσία εκμεταλλευόμενων πεδίων υψηλής θερμοκρασίας στη γειτονική Τουρκία, καθιστά πολύ πιθανή την ανεύρεση πεδίου που θα υπερβαίνει τους 150ο C στην ευρύτερη περιοχή. Το πιθανό εκτιμώμενο δυναμικό ηλεκτροπαραγωγής ανέρχεται σε 10 MW τουλάχιστον, με 150 MW θερμικής ισχύος. Το απορριπτόμενο θερμό νερό θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε γεωργικές χρήσεις, σε αφαλάτωση θαλασσινού νερού και θέρμανση οικιών.

Κόστος

Πρέπει να σημειωθεί ότι μετά την παραγωγή ηλεκτρισμού, η ενέργεια που συνεχίζουν να έχουν τα «γεωθερμικά ρευστά» μπορεί να αξιοποιηθεί για άλλες χρήσεις (τηλεθέρμανση, αγροτικές εφαρμογές κ.λπ.). Αφού αξιοποιηθεί το σύνολο της ενέργειας που «κουβαλάει» το ζεστό νερό, το ψυχρό πλέον ρευστό που απομένει εισάγεται ξανά στον υπόγειο ταμιευτήρα όπου αναθερμαίνεται για να χρησιμοποιηθεί εκ νέου.

Το πλεονέκτημα της διαδικασίας αυτής έγκειται στο ότι η ενέργεια είναι διαθέσιμη συνεχώς, οι εγκαταστάσεις καταλαμβάνουν πολύ μικρή έκταση και το ρεύμα που παράγεται είναι φτηνό. Επιπλέον, η γεωθερμία δεν χρειάζεται, όπως οι άλλες μορφές ΑΠΕ, την παράλληλη λειτουργία θερμικών μονάδων «βάσης» για τη διασφάλιση της σταθερότητας του ηλεκτρικού δικτύου.

Ανάλογα με τις γεωλογικές συνθήκες και τη θερμοκρασία του γεωθερμικού ρευστού, το κόστος κατασκευής γεωθερμικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής ποικίλει μεταξύ 1000 και 2000 ευρώ ανά Κιλοβάτ.

Το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από γεωθερμία ανέρχεται σε 0,038 έως 0,092 ευρώ ανά Κιλοβατώρα, συμπεριλαμβανομένων των αποσβέσεων και του κόστους χρήματος. Δηλαδή, και αυτό έχει μεγάλη σημασία για τη χώρα μας, η γεωθερμία όσον αφορά το κόστος παραγωγής, ανταγωνίζεται επιτυχώς την παραγωγή ηλεκτρισμού από καύση πετρελαίου ντίζελ.

Σημαντικό είναι και το πλεονέκτημα της γεωθερμικής ηλεκτροπαραγωγής όσον αφορά στις προσφερόμενες θέσεις απασχόλησης . Ετσι η γεωθερμία δίνει ανά μονάδα ισχύος 2,8 εργατοέτη που είναι το υψηλότερο ποσοστό. Τα φωτοβολταϊκά δίνουν 2,5 έτη, τα αιολικά 0,9 και 1 ο λιγνίτης.

Χαμηλή θερμοκρασία

Ας σημειωθεί τέλος ότι με την ανάπτυξη της τεχνολογίας, η εκμετάλλευση των γεωθερμικών πηγών χαμηλής θερμοκρασίας που βρίσκονται λίγα μέτρα κάτω από την επιφάνεια της γης, αποτελεί μία εφικτή και ελκυστική προοπτική, όπως για παράδειγμα στη θέρμανση κλειστών χώρων, σε βιομηχανικές χρήσεις, σε μεγάλα κτίρια, αλλά και σε νέους οικισμούς, αγροτικές χρήσεις (θέρμανση θερμοκηπίων, αποξήρανση φρούτων και λαχανικών, ιχθυοκαλλιέργεια, αφαλάτωση θαλασσινού νερού) και στον ιαματικό τουρισμό.

Εφαρμογές όπως αυτές, συμβάλλουν στη μείωση της εξάρτησης από μη ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, είναι αξιόπιστες και οικονομικά αποδοτικές και εκπέμπουν χαμηλότερες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα.

Διεθνώς

Παγκοσμίως, σε 24 χώρες, έχουν εγκατασταθεί γεωθερμικές μονάδες συνολικής ισχύος 9000 Μεγαβάτ εκ των οποίων περίπου 2500 στις ΗΠΑ και 2000 στις Φιλιππίνες.

Η εγκατεστημένη ισχύς στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανέρχεται σήμερα σε 820 Mεγαβάτ και αντιστοιχεί στο 8% περίπου της παγκόσμιας εγκατεστημένης ισχύος. Σχεδόν το σύνολο της είναι εγκατεστημένο στην Ιταλία (790,5 Μεγαβάτ), ενώ μικρές μονάδες βρίσκονται στην Πορτογαλία στη Γαλλία, στην Αυστρία και μία πολύ μικρή μονάδα στη Γερμανία.

Θοδωρής Παναγούλης