Ιταλία: Καταδικαστική απόφαση για τις προνομιακές τιμές ρεύματος στην Alcoa

Στην απόφαση ότι η Ιταλία παρέβη την υποχρέωσή της να ανακτήσει τις κρατικές ενισχύσεις που είχαν χορηγηθεί στην Alcoa Trasformazioni με τη μορφή προτιμησιακής τιμής ηλεκτρικής ενέργειας κατέληξε το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Alcoa Trasformazioni srl είναι εταιρεία ιταλικού δικαίου η οποία ανήκει στον όμιλο Alcoa. Παράγει στην Ιταλία πρωτογενές αλουμίνιο. 

Όπως επισημαίνεται στη σχετική ανακοίνωση του ευρωδικαστηρίου, η εταιρία, από το 1996, ετύγχανε προτιμησιακής τιμής όσον αφορά την ηλεκτρική ενέργεια για τις δύο εγκαταστάσεις της παραγωγής, εκ των οποίων η πρώτη βρίσκεται στη Σαρδηνία (Portovesme) και η δεύτερη στην περιοχή της Βενετίας (Fusina), χάρη σε σύμβαση συναφθείσα με τον πάροχο ηλεκτρικής ενέργειας (ENEL). Η τιμή αυτή, που είχε αρχικώς καθορισθεί να ισχύει για χρονικό διάστημα δέκα ετών, είχε εγκριθεί από την Επιτροπή, η οποία είχε κρίνει ότι δεν υφίστατο κρατική ενίσχυση, διότι, κατά τον χρόνο εκείνο, επρόκειτο για συνήθη εμπορική πράξη σύμφωνη με τις συνθήκες της αγοράς.

Η ισχύς του τιμολογίου αυτού παρατάθηκε δύο φορές – καταρχάς έως τον Ιούνιο του 2007, εν συνεχεία έως το 2010 – χωρίς να προσαρμοσθεί στην εξέλιξη της αγοράς. Το 2009, η τιμή αυτή επιδοτούταν μέσω τέλους το οποίο είχε επιβληθεί στους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας και δεν αντιστοιχούσε πλέον στις συνθήκες της αγοράς. Το ποσό ήταν ίσο της διαφοράς μεταξύ της συμβατικώς συμφωνηθείσας τιμής με τον πάροχο ηλεκτρικής ενέργειας (ENEL) και της προτιμησιακής τιμής.

Όπως επισημαίνεται από το Δικαστήριο της ΕΕ:

«Το 2009, η Επιτροπή έκρινε ότι αυτές οι παρατάσεις της ισχύος σκοπούσαν στη μείωση του κόστους λειτουργίας της Alcoa, παρέχοντάς της πλεονέκτημα έναντι των ανταγωνιστών της. Αποτελούσαν συνεπώς κρατικές ενισχύσεις ασύμβατες με την κοινή αγορά, τις οποίες η Ιταλία έπρεπε να ανακτήσει, προσαυξημένες με τόκους.

Η Ιταλία έπρεπε επίσης να ακυρώσει όλες τις μελλοντικές καταβολές και να γνωστοποιήσει το συνολικό ποσό της προς ανάκτηση ενισχύσεως, τα μέτρα που είχε ήδη λάβει για να συμμορφωθεί προς την απόφαση και τα έγγραφα που αποδείκνυαν ότι είχε αξιωθεί από τον δικαιούχο η επιστροφή της ενισχύσεως.

Κατά την Ιταλία, το προς ανάκτηση ποσό ανερχόταν σε 295 εκατομμύρια ευρώ περίπου, εκ των οποίων τα 38 εκατομμύρια ήταν οι τόκοι.

Η Επιτροπή, κρίνοντας ότι η Ιταλία δεν τήρησε ούτε την υποχρέωση ενημερώσεως ούτε την υποχρέωση ανακτήσεως, άσκησε την υπό κρίση προσφυγή λόγω παραβάσεως ενώπιον του Δικαστηρίου.

Με τη σημερινή απόφασή του, το Δικαστήριο υπενθυμίζει καταρχάς ότι το κράτος μέλος αποδέκτης αποφάσεως με την οποία υποχρεούται να ανακτήσει παράνομες ενισχύσεις οφείλει να λάβει όλα τα προσήκοντα μέτρα για να διασφαλίσει την εκτέλεση της αποφάσεως αυτής και για να ανακτήσει πράγματι τα οφειλόμενα ποσά. Τα ποσά αυτά πρέπει να ανακτηθούν αμελλητί, ενώ ανάκτηση μετά την εκπνοή της ταχθείσας προθεσμίας δεν πληροί τα όσα επιτάσσει η Συνθήκη.

Δεδομένου ότι η απόφαση 2010/460 κοινοποιήθηκε στις 20 Νοεμβρίου 2009, η προθεσμία εξέπνεε στις 20 Μαρτίου 2010.

Κατά τον χρόνο αυτόν, όμως, δεν είχε ανακτηθεί το σύνολο της ενισχύσεως. Αντιθέτως, η διαδικασία ανακτήσεως συνεχιζόταν κατόπιν της ασκήσεως της υπό κρίση προσφυγής, δηλαδή περισσότερα από δυόμισι έτη μετά την κοινοποίηση της αποφάσεως.

Κατά πάγια νομολογία, το μόνο μέσο άμυνας που μπορεί να προβάλει κράτος μέλος κατά προσφυγής λόγω ακυρώσεως την οποία έχει ασκήσει η Επιτροπή είναι αυτό που αντλείται από απόλυτη αδυναμία προσήκουσας εκτελέσεως της επίμαχης αποφάσεως.

Η Ιταλία δεν προέβαλε απόλυτη αδυναμία να εκτελέσει την απόφαση ούτε στο πλαίσιο των επαφών της με την Επιτροπή πριν την άσκηση της υπό κρίση προσφυγής ούτε κατά την ενώπιον του Δικαστηρίου διαδικασία. Απλώς γνωστοποίησε στην Επιτροπή την ύπαρξη νομικών ή πρακτικών δυσχερειών, καθώς και την επιθυμία της να εξευρεθεί λύση μέσω διαπραγματεύσεων με την Alcoa.

Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο κρίνει ότι η Ιταλία παρέβη την υποχρέωσή της να ανακτήσει τις κρατικές ενισχύσεις που είχαν χορηγηθεί στην Alcoa με τη μορφή προτιμησιακής τιμής ηλεκτρικής ενέργειας».