Νέα δεδομένα από το shale gas σε ΗΠΑ και Καναδά

Την ανατροπή των δεδομένων της διεθνούς αγοράς φυσικού αερίου φέρνει η επανάσταση του σχιστολιθικού αερίου (shale gas) στις ΗΠΑ και τον Καναδά.

Η συστηματική εκμετάλλευση του αερίου που βρίσκεται εγκλωβισμένο σε σχιστολιθικά πετρώματα στις ΗΠΑ την τελευταία δεκαετία, με τη νέα υδραυλική τεχνολογία (hydraulic fracturing) μετέτρεψε τη χώρα από καθαρό εισαγωγέα σε εξαγωγική δύναμη, εξασφάλισε αφθονία υγροποιημένου αερίου στην αγορά, έριξε τις διεθνείς τιμές και μείωσε το ενεργειακό κόστος, δίνοντας στην αμερικανική βιομηχανία σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Πρόσφατη έκθεση του ΝΑΤΟ εκτιμά ότι το shale gas μπορεί ακόμα και να αλλάξει τις σχέσεις της Ουάσιγκτον με τους συμμάχους της, καθώς περιορίζει δραστικά την ενεργειακή εξάρτηση από τρίτες χώρες.

Η Ευρώπη έμεινε πίσω στις εξελίξεις. Περιβαλλοντικοί και άλλοι λόγοι δεν έχουν επιτρέψει μέχρι σήμερα ούτε κάν τη συστηματική έρευνα για σχιστολιθικό αέριο, αν και τελευταία χώρες όπως η Βρετανία, η Πολωνία και η Βουλγαρία αποφάσισαν να προχωρήσουν. Η τελευταία σύνοδος κορυφής της Ε.Ε., κάτω από την πίεση της κρίσης και της ανάγκης για φθηνό αέριο, άνοιξε το δρόμο για τον προσδιορισμό των προδιαγραφών διαδικασιών έρευνας και εκμετάλλευσης.

Το 2000 το shale gas αντιστοιχούσε σε λιγότερο από 1% της παραγωγής αερίου των ΗΠΑ. Το 2010 έφθασε στο 20% και σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές ως το 2035 θα καλύπτει το 46% της συνολικής προσφοράς αερίου της χώρας. Τα μη βεβαιωμένα αποθέματα αερίου των ΗΠΑ εκτιμώνται πλέον σε 47,4 τρισ. κυβικά μέτρα από 32,7 τρισ. κ.μ., στην προ shale gas εποχή, μία αύξηση της τάξης του 45%., που επιτρέπει στις ΗΠΑ να εκτοπίσουν τη Ρωσία από τη θέση του μεγαλύτερου παραγωγού αερίου στον κόσμο.

Οι ποσότητες αερίου, που στο παρελθόν προορίζονταν για τις ΗΠΑ, τώρα κατακλύζουν την παγκόσμια αγορά, με αποτέλεσμα τη κάθετη πτώση των τιμών του υγροποιημένου αερίου (LNG) το οποίο πλέον ανταγωνίζεται ευθέως το αέριο που μεταφέρεται μέσω αγωγών. Είναι η κύρια αιτία, των μειώσεων τιμών στις οποίες αναγκάζεται να προβεί η Gazprom στην Ευρώπη, καθώς πλέον δέχεται τον έντονο ανταγωνισμό από το LNG.

Προοπτικές
Aν στις προοπτικές που δημιουργεί το shale gas προστεθεί η δυναμική των κοιτασμάτων που ανακαλύπτονται στην Ανατολική Μεσόγειο και σε άλλες περιοχές του πλανήτη, τότε γίνεται φανερό ότι τα παλαιά μονοπώλια κλονίζονται και η δυναμική της ενεργειακής αγοράς μεταβάλλεται.

Στην Ελλάδα μελέτη του ΙΓΜΕ εμφανίζει ενδείξεις για αξιόλογα κοιτάσματα shale gas στην Ηπειρο και τη Θράκη. Η έρευνα και η εκμετάλλευσή τους όμως βρίσκονται σε αναμονή λόγω των περιβαλλοντικών και άλλων επιπτώσεων. Στη πρόσφατη συνάντηση των υπουργών Περιβάλλοντος της Ε.Ε. στο Βίλνιους της Λιθουανίας, ο υπουργός Περιβάλλοντος - Ενέργειας Γιάννης Μανιάτης εστίασε στις αυστηρές προδιαγραφές που πρέπει να τεθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Τα κυριότερα προβλήματα σχετίζονται με τις πολύ μεγάλες ποσότητες νερού που απαιτεί η εξόρυξη του shale gas, με τη ρύπανση των υπόγειων υδάτων με επικίνδυνες χημικές ουσίες οι οποίες χρησιμοποιούνται για τη διάλυση του σχιστόλιθου, την έκλυση σημαντικών ποσοτήτων μεθανίου, την επιρροή στη γεωλογική ευστάθεια ευρύτερων περιοχών κ.λπ.

Οι Βρυξέλλες κάτω από την πίεση της κρίσης δείχνουν να ενδίδουν στις προοπτικές που διανοίγει το shale gas, παρά τις αρχικές επιφυλάξεις και τις αντιδράσεις των οικολόγων. Ωστόσο, πρώτες ενδείξεις από προκαταρκτικές έρευνες σε διάφορες περιοχές στην Ευρώπη δεν είναι τόσο ευοίωνες για τις ποσότητες και την ποιότητα του ευρωπαϊκού σχιστολιθικού αερίου και το ρόλο που μπορεί να παίξει στη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης από τρίτες χώρες.

(της Μανταλένας Πίου, Ημερησία, 20/7/2013)