Χ. Φλουδόπουλος: Διαιτησία και "παζάρι": Έτσι αύξησε η Gazprom την τιμή του αερίου

Η συζήτηση για το κόστος προμήθειας του φυσικού αερίου, κυριαρχεί το τελευταίο διάστημα όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά σε ολόκληρη την Ευρώπη, με δεδομένο ότι συνολικά το ενεργειακό κόστος θεωρείται ότι διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο για την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας και της βιομηχανίας. Το ερώτημα που τίθεται λοιπόν τις τελευταίες ημέρες είναι εάν η RWE έπραξε ορθά προσφεύγοντας στη διεθνή διαιτησία ή αντίθετα εάν ο καλύτερος δρόμος είναι αυτός των διαπραγματεύσεων, όπως έκαναν άλλες ευρωπαϊκές εταιρείες (Eon, GdF Suez). Μια ιστορία από το πρόσφατο παρελθόν, για το πώς διαχειρίστηκε την υπόθεση του τιμολογίου του αερίου, η ίδια η Gazprom ζητώντας αυξήσεις, ίσως να απαντά με τον καλύτερο τρόπο στο παραπάνω δίλημμα.

Ήταν παραμονές του millennium όταν η ρωσική Gazprom έθεσε για πρώτη φορά επιτακτικά το θέμα της αύξησης της τιμής με την οποία προμήθευε με φυσικό αέριο την Ελλάδα. Το 1999 λοιπόν η ρωσική εταιρεία ζήτησε επίσημα την αναθεώρηση του τρόπου υπολογισμού της τιμής του αερίου. Η αναθεώρηση αυτή ζητήθηκε με την επιχειρηματολογία από ρωσικής πλευράς ότι «έχουν αλλάξει οι συνθήκες της αγοράς». Εάν εφαρμόζονταν τα όσα ζητούσε η Gazprom η αύξηση ισοδυναμούσε με ένα ποσοστό της τάξης του 30%.

Η ελληνική πλευρά απάντησε αρνητικά με αποτέλεσμα να ακολουθήσει η κορύφωση της ρωσικής πίεσης: η Gazprom έκανε χρήση του δικαιώματος που προβλεπόταν στους όρους της διακρατικής συμφωνίας προμήθειας Ρωσίας – Ελλάδας και προσέφυγε στη διεθνή διαιτησία χρησιμοποιώντας την ίδια ακριβώς επιχειρηματολογία, ότι δηλαδή έχουν διαφοροποιηθεί οι συνθήκες της αγοράς.

Και βέβαια η χρήση του συμβατικού δικαιώματος  για προσφυγή σε διαιτησία, από την ίδια τη Gazprom, δεν εμπόδισε να ξεκινήσουν την ίδια στιγμή διαπραγματεύσεις και να κάτσουν από κοινού στο τραπέζι ΔΕΠΑ και Gazprom, προκειμένου να βρουν έναν κοινό τόπο, με βάση το δεδομένο της «αλλαγής των συνθηκών της αγοράς».

Tο 2001 η Gazprom απέσυρε την προσφυγή της, όταν υπογράφηκε στη Μόσχα από τον τότε υπουργό ανάπτυξης Νίκο Χριστοδουλάκη η νέα συμφωνία, βάσει της οποίας το κόστος προμήθειας του φυσικού αερίου για τη χώρα μας θα αυξανόταν σε ποσοστό 7%.

Με απλά λόγια, όταν οι Ρώσοι θέλησαν να αυξήσουν την τιμή του φυσικού αερίου, έκαναν και τα δύο: ζήτησαν την αύξηση, προσέφυγαν στη διαιτησία φουσκώνοντας τις απαιτήσεις τους και στη συνέχεια διαπραγματεύτηκαν παίρνοντας αυτό που ήθελαν εξαρχής, δηλαδή μια σημαντική αύξηση στην τιμή πώλησης του αερίου.

Σήμερα, έχουμε εκ νέου αλλαγή των συνθηκών της αγοράς, με τη ρωσική εταιρεία να τροποποιεί τις συμβάσεις προμήθειας που διατηρεί με πελάτες της ανά την Ευρώπη εισάγοντας το λεγόμενο gas market indexation και περιορίζοντας το oil indexation (σύνδεση της τιμής με την αγορά του φυσικού αερίου και περιορισμός της σύνδεσης με τις τιμές του πετρελαίου). Συνέβη στις εκπτώσεις που συμφώνησε να παραχωρήσει η GP σε πελάτες της (ΕON), συνέβη και στις περιπτώσεις που υποχρεώθηκε σε μειώσεις (RWE). Ήδη η Gazprom έχει επιστρέψει σε πελάτες της στη διάρκεια του 2012 3,3 δισ. δολάρια, με τη μορφή εκπτώσεων, ενώ ακόμη 900 εκατ. θα επιστραφούν μέσα στο 2013.

Αξίζει να αναφερθεί τέλος, ότι την περασμένη εβδομάδα ο αρμόδιος υφυπουργός ενέργειας Μ. Παπαγεωργίου, χρησιμοποίησε μια εξαιρετικά προσεκτική διατύπωση σε σχέση με το θέμα της πιθανής προσφυγής στη διαιτησία, προτάσσοντας την ανάγκη για διαπραγματεύσεις, χωρίς ωστόσο να αποκλείει και το ενδεχόμενο προσφυγής. Είπε, ειδικότερα ότι τόσο η κυβέρνηση όσο και η ΔΕΠΑ έχουν ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με τη Gazprom. Πρόσθεσε ότι η προσφυγή στη διαιτησία είναι ένα δικαίωμα που προβλέπεται στη σύμβαση. «Πρέπει πρώτα να εξαντληθούν τα περιθώρια των διαπραγματεύσεων», τόνισε ο κ. Παπαγεωργίου προσθέτοντας ότι «αυτό που επιθυμεί η ελληνική πλευρά είναι να εξαντληθούν όλες οι διαπραγματευτικές δυνατότητες που υπάρχουν βάσει της διακρατικής συμφωνίας».

(capital.gr)