Χ.Φλουδόπουλος: Βιομηχανικό λόμπι της Ευρώπης: Στοπ στον αργό θάνατο της βιομηχανίας

Εν μέσω της κορύφωσης της κρίσης της Κύπρου, πέρασε σχεδόν απαρατήρητη η συνάντηση που πραγματοποιήθηκε την περασμένη εβδομάδα στις Βρυξέλλες, των εκπροσώπων 15 μεγάλων βιομηχανιών, με την γερμανίδα καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ, το γάλλο πρόεδρο Φρανσουά Ολάντ και τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Μανουέλ Μπαρόζο. 

Η συνάντηση έγινε με ένα από τα ισχυρότερα λόμπι της βιομηχανίας, το ERT(European Round Table of Industrialists) και στη συνάντηση συμμετείχαν μερικοί από τους ισχυρότερους ευρωπαϊκούς βιομηχανικούς ομίλους, όπως οι διευθύνοντες σύμβουλοι των Ericsson, Siemens, Telefonica, Thyssen – Krupp, Lafarge, Deutsche Telekom, OMV, BP, Eon, Air Liquide, SAP. 

Στην κορυφή της ατζέντας των θεμάτων που τέθηκαν κατά τη διάρκεια της συνάντησης βρέθηκε η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, με πρώτο θέμα την ανάγκη για  μία αειφόρο και οικονομική προμήθεια ενέργειας για την βιομηχανική ανταγωνιστικότητα. Εξίσου ψηλά στην ατζέντα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας βρέθηκε το θέμα της παιδείας, της καινοτομίας αλλά και της διαμόρφωσης ευρωπαϊκών πολιτικών που θα ενθαρρύνουν την ανάπτυξη και τον ανταγωνισμό στην Ε.Ε.

Χρειάζεται να αναληφθούν δράσεις που θα βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων εντός και εκτός Ε.Ε. και θα επαναφέρουν την Ευρώπη στο δρόμο της βιώσιμης ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας. Το μέλλον της Ευρώπης εξαρτάται από τη βιομηχανία της και το μέλλον της βιομηχανίας εξαρτάται όλο και περισσότερο από την Ευρώπη, ανέφερε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος του ERT και πρόεδρος της Ericsson Leif Johansson. 

Ο ίδιος τόνισε ότι απαιτείται καλύτερος συντονισμός για την ενίσχυση της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη συνεργασία με την Κομισιόν στη διαμόρφωση των πολιτικών σε τομείς όπως η ενέργεια αλλά και το περιβάλλον.

Ενεργειακό κόστος

Όπως επισημαίνει το ERT οι διάφοροι κλάδοι της βιομηχανίας επηρεάζονται με διαφορετικό τρόπο από τις τιμές στα διάφορα ενεργειακά προϊόντα. Έτσι για παράδειγμα στη μεταλλουργία τα ενεργειακά κόστη αφορούν πρωτίστως στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ άλλες βιομηχανίες όπως οι χημικές επηρεάζονται περισσότερο από το κόστος του φυσικού αερίου, του πετρελαίου και των παραγώγων. 

Αλλά η τιμή της ενέργειας και ειδικά του ηλεκτρισμού διαφέρει και εντός της Ε.Ε. μεταξύ των κρατών μελών, καθώς υπάρχουν διαφορετικοί φόροι, ενεργειακές επιδοτήσεις, επιδοτήσεις επενδύσεων, χρεώσεις δικτύων, εφεδρειών κλπ. 

CO2

Επιπλέον οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες επηρεάζονται από την αβεβαιότητα του επιπρόσθετου κόστους των πολιτικών για το διοξείδιο του άνθρακα και της εμπορίας ρύπων, τόσο άμεσα (απευθείας αγορές δικαιωμάτων) όσο και έμμεσα από το κόστος του ηλεκτρισμού.

Αλουμίνιο

Έτσι για παράδειγμα στη βιομηχανία του αλουμινίου ο παράγοντας ενέργεια φτάνει μέχρι το 50% του συνολικού κόστους παραγωγής. Ταυτόχρονα ο ίδιος κλάδος εμφανίζει την ιδιαιτερότητα ότι η τιμολόγηση των προϊόντων του, δεν καθορίζεται με βάση το κόστος παραγωγής αλλά με βάση τις τιμές στη διεθνή αγορά εμπορευμάτων, με ελάχιστες ή ανύπαρκτες διαφοροποιήσεις τιμών στις επιμέρους αγορές, παρά τις διαφορές που υπάρχουν στο κόστος παραγωγής. Τι σημαίνει αυτό; Ότι οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες αλουμινίου καλούνται να επωμιστούν τα επιπλέον κόστη (CO2, φορολογία κλπ) και να εμφανίζουν ανταγωνιστικά κόστη έναντι των εκτός Ε.Ε. ανταγωνιστών τους, με τιμές που διαμορφώνονται ανεξάρτητα από τα κόστη τους. Έτσι οι ευρωπαίοι παραγωγοί αντιμετωπίζουν υψηλότερες δομές κόστους που δεν μπορούν να μετακυλύσουν στις τελικές τιμές με αποτέλεσμα να πιέζεται ή ακόμη και να εξαλείφεται εντελώς η κερδοφορία τους. 

Ποιες οι συνέπειες για την ευρωπαϊκή βιομηχανία αλουμινίου; Στο προϊόν που οι τιμές του διαμορφώνονται από το LME (LondonMetalExchange) τα μεταφορικά αποτελούν μόλις το 1 με 2% της τιμής του προϊόντος και επομένως οι ευρωπαϊκές αγορές είναι εύκολα προσβάσιμες στον εκτός ΕΕ ανταγωνισμό, που έχουν μεγαλύτερα περιθώρια εξαιτίας του χαμηλότερου κόστους παραγωγής.  Αυτό έχει οδηγήσει σε κλείσιμο μονάδων και σε αυξημένη εξάρτηση από εισαγωγές που τώρα αντιστοιχούν σε πάνω από το 50% της κατανάλωσης αλουμινίου στην Ε.Ε. των 27. 

Επιπρόσθετα εκτός από την υποβάθμιση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και τον αυξημένο ανταγωνισμό των εισαγωγών, παρατηρείται επίσης μείωση της ικανότητας της Ευρώπης να είναι ανταγωνιστική σε τρίτες αγορές, γεγονός που μεταφράζεται σε μείωση των εξαγωγών. 

Έτσι παρατηρείται έντονος ανταγωνισμός από μονάδες στην Ασία και τη Μ. Ανατολή που απολαμβάνουν σημαντικές επιδοτήσεις, ευνοϊκό φορολογικό καθεστώς αλλά και χαμηλότερα εργατικά κόστη. 

Τσιμέντο

Ένα άλλο παράδειγμα έρχεται από τη βιομηχανία τσιμέντου, όπου τα μεταφορικά κόστη μειώνονται όταν χρησιμοποιούνται θαλάσσια μέσα ενώ μέσω ξηράς η μεταφορά είναι εφικτή σε αποστάσεις 200  - 300 χιλιομέτρων. Σε χώρες όπως η Ισπανία όπου υπάρχουν λιμενικές υποδομές για την υποδοχή εισαγόμενων προϊόντων έως και το 50% της αγοράς καλύπτεται από προϊόντα εκτός Ε.Ε. ενώ οι εκτός ΕΕ εισαγωγές (Τουρκία) στην Ελλάδα έχουν τετραπλασιαστεί σε μια αγορά που εμφανίζει μείωση 70%. Ανάλογα προβλήματα αντιμετωπίζει η Πολωνία λόγω υψηλότερου κόστους ηλεκτρισμού συγκριτικά με την Ουκρανία. 

Ρύποι

Αξίζει να αναφερθεί ότι σύμφωνα με στοιχεία της ERT οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες σε τομείς όπως το αλουμίνιο, ο χάλυβας το τσιμέντο, τα καύσιμα, τα χημικά και τα πλαστικά, έχουν επενδύσει σημαντικά ποσά για να πετύχουν τους στόχους αειφορίας και προστασίας του περιβάλλοντος. Αποτέλεσμα στην Ευρώπη τα προϊόντα να παράγονται με το μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα συγκριτικά με τις υπόλοιπες αγορές του κόσμου. Εφόσον όμως συνεχιστούν οι πολιτικές που καθιστούν μη ανταγωνιστική την ευρωπαϊκή παραγωγή τότε αναγκαστικά, αυτή θα μεταφερθεί σε άλλες περιοχές με χαλαρότερες περιβαλλοντικές ρυθμίσεις, τάση που εφόσον συνεχιστεί θα αποδυναμώσει την προσπάθεια για καταπολέμηση των περιβαλλοντικών προβλημάτων. 

Νέες επενδύσεις και λουκέτα

Κομβικός εξάλλου θεωρείται ο ρόλος ενός σταθερού και ορατού πλαισίου τιμολόγησης της ενέργειας για την υλοποίηση νέων επενδύσεων στη βιομηχανική παραγωγή. Έτσι καθώς δεν υπάρχει ένα σαφές και προβλέψιμο πλαίσιο τιμολόγησης των ενεργειακών αγαθών στην Ε.Ε. αλλά και του κόστους του CO2, παρατηρείται σημαντική μείωση των νέων επενδύσεων σε κομβικούς τομείς της πρωτογενούς βαριάς βιομηχανικής παραγωγής όπως το αλουμίνιο, ο χάλυβας, το τσιμέντο στην Ε.Ε. 

Επιπρόσθετα, όταν οι επιχειρήσεις έρχονται αντιμέτωπες με το δίλημμα νέες επενδύσεις για την αναβάθμιση των βιομηχανικών μονάδων τους στην Ε.Ε. ή κλείσιμο, ο ανταγωνισμός εκτός της Ευρώπης οδηγεί σε λουκέτα τις βιομηχανίες εντός της Ευρώπης. Πολλές μονάδες βρίσκονται αντιμέτωπες με καταστάσεις «αργού θανάτου» λειτουργώντας κάτω από τη λειτουργική τους δυναμικότητα καθώς δεν είναι πλέον αρκούντως ανταγωνιστικές, χάνοντας σε πρώτη φάση τις εξωτερικές αγορές και στην πορεία τις εσωτερικές αγορές από εισαγωγές. 

Ελλάδα

Στη χώρα μας, οι ενεργοβόρες βιομηχανίες τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα μετά την κρίση, ζητούν από την κυβέρνηση να διασφαλίσει συνθήκες ίσου ανταγωνισμού σε σχέση με το ενεργειακό κόστος. Άλλωστε τόσο η υψηλή φορολογία (ΕΦΚ, ΦΠΑ) όσο και το υψηλό κόστος των ενεργειακών τιμολογίων αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες που υπονομεύουν την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής βιομηχανίας. Ο διάλογος με την κυβέρνηση για τη διασφάλιση καλύτερων όρων τιμολόγησης της ενέργειας για τη βιομηχανία ακόμη δεν έχει καταλήξει σε αποτέλεσμα ενώ ήδη τα πρώτα αποτελέσματα από την αδιέξοδη πολιτική που ακολουθείται στον τομέα της βιομηχανίας είναι ορατά (λουκέτα σε ιστορικές βιομηχανικές μονάδες, προσωρινές διαθεσιμότητες, λειτουργία σε χαμηλή δυναμικότητα). Σημειώνεται ότι στο ERT συμμετέχει από ελληνικής πλευράς ο διευθύνων σύμβουλος του Τιτάνα, Δημήτρης Παπαλεξόπουλος.

(capital.gr)