Ακρίβυνε η ελληνική αγορά ρεύματος τα μεσημέρια και η χώρα σταμάτησε να είναι εξαγωγική

Μια διαφορετική εικόνα από εκείνη που χαρακτήρισε το μεγαλύτερο μέρος του Αυγούστου άρχισε να διαμορφώνεται στην ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας μετά τις 21-22 του μήνα. Παρότι στο σύνολο του Αυγούστου η Ελλάδα διατήρησε καθαρά εξαγωγικό ισοζύγιο για το 75,7% των ωρών, τα στοιχεία των διασυνοριακών ροών δείχνουν ότι στο τελευταίο δεκαήμερο οι καθαρές εξαγωγές περιορίστηκαν εντυπωσιακά και σε ορισμένες ημέρες σχεδόν μηδενίστηκαν.

Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι η αλλαγή αυτή συνέπεσε με μια σαφή μεταβολή στη σχέση των τιμών της ελληνικής αγοράς με εκείνες της Βουλγαρίας. Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς για να πραγματοποιούνται συστηματικά εμπορικές εξαγωγές μέσω μιας διασύνδεσης δεν αρκεί να υπάρχει υψηλή παραγωγή από ΑΠΕ. Χρειάζεται η ελληνική αγορά να είναι φθηνότερη από την αγορά προς την οποία κατευθύνεται η ενέργεια.

Ακριβώς αυτή η συνθήκη φαίνεται ότι έπαψε να ισχύει στο τέλος Αυγούστου.

Η αλλαγή μετά τις 22 Αυγούστου

Τα στοιχεία για τις καθαρές διασυνοριακές ροές είναι χαρακτηριστικά. Στο πρώτο μισό του μήνα η Ελλάδα εμφανίζει καθημερινά σημαντικές καθαρές εξαγωγές, οι οποίες σε αρκετές περιπτώσεις ξεπερνούν τις 40.000-50.000 MWh ημερησίως. Η κορύφωση καταγράφεται περίπου στα μέσα του μήνα, όταν η καθαρή εξαγωγική θέση προσεγγίζει ακόμη και τις 55.000 MWh.

Από τις 17-18 Αυγούστου, ωστόσο, αρχίζει σταδιακή αποκλιμάκωση. Στις 22 του μήνα οι καθαρές εξαγωγές έχουν ήδη περιοριστεί σε πολύ χαμηλά επίπεδα, ενώ στις 23 Αυγούστου η Ελλάδα περνά προσωρινά σε καθαρά εισαγωγική θέση.

Ακολουθούν κάποιες ημέρες μικρών εξαγωγών, όμως η εικόνα απέχει αισθητά από εκείνη του πρώτου μισού του Αυγούστου. Στις 26 Αυγούστου το ισοζύγιο είναι σχεδόν μηδενικό, ενώ ανάλογη εικόνα καταγράφεται και στις 28 Αυγούστου.

Έτσι, παρότι το συνολικό μηνιαίο αποτέλεσμα παραμένει εξαγωγικό, η εικόνα του τελευταίου δεκαημέρου αποκαλύπτει μια ουσιαστική μεταβολή των συνθηκών στην αγορά.

Εάν μάλιστα απομονωθούν οι ροές με τη Βουλγαρία, η εικόνα γίνεται ακόμη πιο χαρακτηριστική: μετά τις 22 Αυγούστου η Ελλάδα εμφανίζεται πλέον περισσότερο ως εισαγωγική αγορά έναντι της βουλγαρικής. Η Ιταλία, όπου οι τιμές παρέμειναν σημαντικά υψηλότερες, είναι εκείνη που διατηρεί τη δυνατότητα εξαγωγής ελληνικής ηλεκτρικής ενέργειας προς τα δυτικά.

Το «κλειδί» βρίσκεται στις τιμές

Η εξήγηση αποτυπώνεται σε μεγάλο βαθμό στις ημερήσιες μέσες τιμές Ελλάδας, Βουλγαρίας και Ιταλίας.

Κατά το πρώτο μέρος του Αυγούστου η ελληνική αγορά εμφανίζεται αρκετές ημέρες αισθητά φθηνότερη από τη βουλγαρική. Αυτό δημιουργεί το απαραίτητο οικονομικό σήμα ώστε ηλεκτρική ενέργεια να κινηθεί από την Ελλάδα προς τη Βουλγαρία.

Μετά τις 22 Αυγούστου, όμως, η διαφορά ουσιαστικά εξαφανίζεται. Στις 22 και 23 Αυγούστου οι τιμές Ελλάδας και Βουλγαρίας βρίσκονται σχεδόν στο ίδιο επίπεδο, ενώ στις επόμενες ημέρες κινούνται επίσης πολύ κοντά. Χωρίς ουσιαστικό price spread δεν υπάρχει ισχυρό οικονομικό κίνητρο για εξαγωγές προς τον βορρά.

Αντίθετα, η Ιταλία παραμένει σταθερά ακριβότερη, με τις τιμές της στο τελευταίο μέρος του μήνα να κινούνται συχνά κοντά ή πάνω από τα 180-200 ευρώ/MWh. Αυτό εξηγεί γιατί οι εξαγωγές προς την Ιταλία εξακολουθούν να είναι ελκυστικές και ουσιαστικά εμποδίζουν το συνολικό ελληνικό ισοζύγιο να μετατραπεί σε καθαρά εισαγωγικό.

Χάθηκαν τα πολύ φθηνά μεσημέρια

Το μεγαλύτερο ερώτημα, ωστόσο, αφορά το γιατί η ελληνική αγορά έπαψε να αποκτά το ισχυρό πλεονέκτημα τιμής που θα ανέμενε κανείς τον Αύγουστο, έναν μήνα με πολύ υψηλή ηλιακή παραγωγή.

Κανονικά, τις ώρες υψηλής παραγωγής των φωτοβολταϊκών, η μεγάλη προσφορά ηλεκτρικής ενέργειας συμπιέζει έντονα τις τιμές της Αγοράς Επόμενης Ημέρας. Οι μηδενικές ή εξαιρετικά χαμηλές μεσημεριανές τιμές δημιουργούν ταυτόχρονα τις προϋποθέσεις για αυξημένες εξαγωγές.

Στο τελευταίο μέρος του Αυγούστου αυτή η εικόνα φαίνεται να εξασθενεί. Οι μεσημεριανές τιμές δεν υποχωρούν πλέον στα επίπεδα που είχαν καταγραφεί προηγουμένως και παραμένουν σε αρκετές περιπτώσεις κοντά ακόμη και στα 100 ευρώ/MWh.

Αυτό αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για την ερμηνεία των διασυνοριακών ροών. Όταν η ελληνική αγορά δεν εμφανίζει πλέον ώρες εξαιρετικά χαμηλών τιμών, χάνει το συγκριτικό της πλεονέκτημα έναντι της Βουλγαρίας.

Παράγοντες της αγοράς συνδέουν την εξέλιξη και με τον τρόπο διαχείρισης της παραγωγής ΑΠΕ κατά τις μεσημεριανές ώρες, επισημαίνοντας ότι περιορισμοί στην έγχυση παραγωγής μπορούν να μειώσουν την προσφορά που φτάνει τελικά στην αγορά. Σε μια τέτοια περίπτωση περιορίζεται η πίεση που θα ασκούσε η υψηλή φωτοβολταϊκή παραγωγή στις τιμές και, κατά συνέπεια, μειώνονται και οι δυνατότητες εξαγωγών.