Μανουσάκης: Το δίκτυο μεταφοράς στο επίκεντρο της ενεργειακής ασφάλειας και ανταγωνιστικότητας

Το 2026 βρήκε την Ευρώπη σε ένα ενεργειακό και γεωπολιτικό περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, φέρνοντας την ασφάλεια εφοδιασμού στο επίκεντρο της δημόσιας πολιτικής, για ακόμα μια φορά. Οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή οδήγησαν στον περιορισμό της ροής υδρογονανθράκων και προκάλεσαν επαναλαμβανόμενες αναταράξεις στις αγορές ορυκτών καυσίμων, οδηγώντας σε αύξηση του κόστους της ενέργειας.

Σε αυτό το περιβάλλον, η αξιοποίηση του πλούσιου ανανεώσιμου δυναμικού της Ευρώπης είναι κρίσιμη για τη διασφάλιση της ενεργειακής αυτάρκειας και της στρατηγικής αυτονομίας. Υπό αυτό το πρίσμα, οι ΑΠΕ αποτελούν σοβαρό αντίβαρο στην αβεβαιότητα των ορυκτών καυσίμων. Η νέα αυτή πραγματικότητα αποτυπώνεται πλέον και στις προτεραιότητες της οικονομίας, καθιστώντας τον εξηλεκτρισμό με βάση την ανανεώσιμη ενέργεια πηγή σταθερότητας για την πλειονότητα των επιχειρήσεων, καθώς το ενεργειακό κόστος και η ανάγκη προβλεψιμότητας επηρεάζουν άμεσα τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα.

Επομένως, η ανάπτυξη των δικτύων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας έχει στρατηγικό χαρακτήρα. Οι Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς, καλούνται να συμβάλουν με στοχευμένες επενδύσεις σε ενεργειακές υποδομές που συνδυάζουν την ασφάλεια εφοδιασμού με την παραγωγή καθαρής ενέργειας και την οικονομική βιωσιμότητα

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το 2026 χαρακτηρίζεται από αυξημένη πολιτική κινητοποίηση για την αναβάθμιση των ηλεκτρικών υποδομών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω του European Grids Package, προωθεί μέτρα επίσπευσης των αδειοδοτήσεων, προβλέπει ενιαία σενάρια ενεργειακών υποδομών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, στοχευμένες δράσεις για την κάλυψη ελλείψεων σε διασυνδέσεις, καθώς και ενισχυμένη χρηματοδότηση έργων κοινού ενδιαφέροντος, με σημαντική αύξηση των διαθέσιμων πόρων από περίπου 5,8 δισ. ευρώ για την περίοδο 2021-2027 σε σχεδόν 30 δισ. ευρώ για την περίοδο 2028-2034.

Παράλληλα, η ΕΕ δρομολογεί πρωτοβουλίες για τον εξηλεκτρισμό της ευρωπαϊκής οικονομίας με καθαρή ενέργεια. Ενδεικτικά, το NetZero Industry Act αποτελεί βιομηχανική στρατηγική για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, όπου μέσα από την αύξηση της εγχώριας παραγωγής καθαρών τεχνολογιών, από υποδομές δικτύων έως ΑΠΕ και συστήματα αποθήκευσης, συμβάλλει στη μείωση της εξάρτησης από εισαγωγές και λειτουργεί ως καταλύτης για τον βιομηχανικό μετασχηματισμό. Επίσης, η ΕΕ παρουσίασε πρόσφατα και το χρονοδιάγραμμα ενεργειών του AccelerateEU για την επίτευξη μιας ασφαλούς και οικονομικά βιώσιμης Ενεργειακής Ένωσης.

Η θέση αυτή αντανακλάται και στις θεσμικές τοποθετήσεις. Σύμφωνα με τον Αντιπρόεδρο της ΕΤΕπ Ιωάννη Τσακίρη, η Ευρώπη, ως απάντηση στο ανταγωνιστικό μειονέκτημα του υψηλού ενεργειακού κόστους, πρέπει να επιταχύνει τις επενδύσεις σε ενεργειακά δίκτυα, διασυνδέσεις και υποδομές αποθήκευσης. Αντίστοιχα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει σημειώσει ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να επιτύχει χωρίς στρατηγικές επενδύσεις τόσο στις ανανεώσιμες πηγές όσο και στα δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Ο ΑΔΜΗΕ χρειάζεται ισχυρή κεφαλαιακή βάση για να υλοποιήσει ένα εκτεταμένο πρόγραμμα επενδύσεων σε έργα που απαιτούν σημαντικά κεφάλαια πριν αρχίσουν να αποδίδουν έσοδα. Η Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου (ΑΜΚ) προσφέρει νέα ίδια κεφάλαια, απολύτως απαραίτητα για την υλοποίηση του προγράμματός του, περιορίζοντας το χρηματοοικονομικό ρίσκο και επιτρέποντας δανειοδότηση από τράπεζες και θεσμικούς φορείς όπως η ΕΤΕπ.

Η ΑΜΚ ύψους περίπου 1 δισ. ευρώ, ενίσχυσε τη κεφαλαιακή βάση για να υποστηρίξει την έγκαιρη υλοποίηση του Δεκαετούς Προγράμματος Ανάπτυξης 2025-2034 ύψους περίπου 8 δισ. ευρώ. Η συμμετοχή του Ελληνικού Δημοσίου, ως πλειοψηφικός μέτοχος του ΑΔΜΗΕ, με 500 εκατ. Ευρώ, συνιστά ισχυρή ψήφο εμπιστοσύνης στη στρατηγική σημασία των ηλεκτρικών δικτύων και στο επενδυτικό μας πρόγραμμα. Η ΑΜΚ υποστηρίχθηκε επίσης από τη State Grid Corporation of China με 240 εκατ. ευρώ ενώ τα υπόλοιπα 250 εκατ. ευρώ να αντλήθηκαν από την αγορά όπου και σημειώθηκε τεράστιο επενδυτικό ενδιαφέρον.

Τα νέα κεφάλαια θα επιτρέψουν τις επενδύσεις σε κρίσιμες διασυνδέσεις, όπως των Δωδεκανήσων, των νησιών του Βορείου Αιγαίου και τη δεύτερη διασύνδεση με την Ιταλία - έργα καθοριστικά για την εγχώρια επάρκεια ενέργειας και την μείωση του κόστους των καταναλωτών. Οι επενδύσεις αυτές υποστηρίζονται και από ευρωπαϊκούς πόρους, όπως το Ταμείο Απανθρακοποίησης και το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, καθώς και με δανειακή στήριξη από την ΕΤΕπ.

Για τη μετάβαση σε ένα ηλεκτρικό σύστημα με υψηλή διείσδυση ΑΠΕ, η αποθήκευση ενέργειας αναδεικνύεται πλέον σε κρίσιμη υποδομή καθώς περιορίζει τις περικοπές καθαρής παραγωγής και ενισχύει την ευελιξία και την ευστάθεια του συστήματος. Ο ΑΔΜΗΕ έχει ήδη εκδώσει Οριστικές Προσφορές Σύνδεσης για έργα αποθήκευσης συνολικής ισχύος περίπου 1,61 GW, εκ των οποίων περίπου 1,12 GW έχουν προχωρήσει σε συμβάσεις σύνδεσης, με ορίζοντα ολοκλήρωσης έως το 2027. Τα πρώτα 200 MW μπαταριών έχουν ήδη ηλεκτριστεί, ενώ νέα έργα αναμένεται να αυξήσουν την εγκατεστημένη ισχύ σε περίπου 500 MW εντός του 2026. Παράλληλα, ωριμάζουν δηλώσεις ετοιμότητας για ακόμη 700 MW.

Σε θεσμικό επίπεδο, προχωρούν κρίσιμες κανονιστικές και τεχνικές παρεμβάσεις ώστε οι μονάδες αποθήκευσης να μπορούν να ενταχθούν με όρους ασφάλειας, αξιοπιστίας και ισότιμης συμμετοχής στις αγορές. Οι εξελίξεις αυτές αποσκοπούν στη μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας, ιδίως στις ώρες αιχμής όπου η ζήτηση ακόμη καλύπτεται από ακριβές μονάδες ορυκτών καυσίμων.

Να σημειωθεί πως η γεωπολιτική διάσταση είναι ιδιαίτερα σημαντική καθώς τα ηλεκτρικά δίκτυα λειτουργούν ως υποδομές συνεργασίας μεταξύ χωρών, και αυξάνουν τη δυνατότητα αμοιβαίας στήριξης. Έργα όπως η διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ, η δεύτερη διασύνδεση Ελλάδας-Ιταλίας και οι νέοι διάδρομοι με Βουλγαρία, Αλβανία, Βόρεια Μακεδονία, Τουρκία και Αίγυπτο αναβαθμίζουν τη θέση της Ελλάδας ως ενεργειακού κόμβου.

Τέλος, οι στρατηγικές μας υποδομές πρέπει να προστατεύονται από υβριδικές απειλές, κυβερνοκινδύνους και φυσικές καταστροφές. Στο πεδίο αυτό, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει εκδώσει τη οδηγία CER για την Ανθεκτικότητα Κρίσιμων Οντοτήτων, τη NIS2, τη Στρατηγική για τα Drones και το Σχέδιο Δράσης για την Ασφάλεια Καλωδίων, και έχει εγκρίνει τον νέο Κανονισμό Δικτύου για την Κυβερνοασφάλεια στον ηλεκτρικό τομέα. Με τους ευρωπαϊκούς Διαχειριστές συνεργαζόμαστε στενά για κοινά πρότυπα ασφάλειας, ανταλλαγή τεχνογνωσίας και προληπτικές δράσεις προστασίας έναντι κινδύνων.

Εν κατακλείδι, το 2026 επιβεβαιώνει ότι η μετάβαση σε καθαρότερη και πιο ανταγωνιστική ενέργεια εξαρτάται από την έγκαιρη αναβάθμιση των υποδομών μεταφοράς. Η Ελλάδα, μέσω του ΑΔΜΗΕ, μπορεί να αξιοποιήσει νέα κεφάλαια, διασυνδέσεις και την αποθήκευση ενέργειας, ώστε να ενισχύσει τη θέση της στον ευρωπαϊκό ενεργειακό χάρτη και να διαμορφώσει πιο ανθεκτικό σύστημα για την οικονομία, τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές.

___________

Ο Μάνος Μανουσάκης είναι Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του ΑΔΜΗΕ.

To άρθρο περιλαμβάνεται στον τόμο GREEK ENERGY 2026 που εξέδωσε για 15η συνεχή χρονιά η ομάδα του energypress.