HELIOS: Τα κρυφά θύματα της κυβερνητικής «αναμονής» για την αποθήκευση

Με μια αιχμηρή ανακοίνωση σχολιάζει τις δηλώσεις του υφυπουργού ΠΕΝ, Ν. Τσάφου σχετικά με την αποθήκευση ενέργειας ο Σύλλογος Φωτοβολταϊκών Πάρκων HELIOS:

 

 

            Σε πρόσφατη ανάρτησή του στο διαδίκτυο, ο υφυπουργός Ενέργειας κ. Νίκος Τσάφος εξηγεί γιατί η Ελλάδα «άργησε» να αναπτύξει αποθήκευση ενέργειας. Το επιχείρημά του είναι απλό: το κόστος των μπαταριών έπεφτε συνεχώς — κατά 32% από το 2021 έως το 2025 — οπότε η κυβέρνηση επέλεξε να περιμένει για να μην «χρυσοπληρώσει» τις επιδοτήσεις, όπως έγινε με τα φωτοβολταϊκά πριν από 15 χρόνια.

Το επιχείρημα ακούγεται λογικό. Αλλά  δεν είναι.

 

Ο κ. Τσάφος παραδέχεται ρητά ότι η καθυστέρηση ήταν επιλογή της κυβέρνησης. Αυτό δεν είναι αδράνεια — είναι αποφασισμένη πολιτική. Και αυτή η παραδοχή έχει νομικές και πολιτικές συνέπειες που ο κ. Τσάφος επιμελώς αποκρύπτει.

Γιατί η με πολιτική απόφαση καθυστέρηση της αποθήκευσης δεν είναι ουδέτερη. Είχε και έχει συγκεκριμένα θύματα και συγκεκριμένους ωφελημένους.

Τα θύματα είναι γνωστά: Χιλιάδες μικροί παραγωγοί ΑΠΕ που βλέπουν την ενέργειά τους να περικόπτεται χωρίς αποζημίωση και τις αμοιβές τους να καταρρέουν κατά τις ώρες μηδενικών και αρνητικών τιμών. Όμως εάν η αποθήκευση υπήρχε, η φθηνή μεσημβρινή ΑΠΕ θα αποθηκευόταν αντί να πλημμυρίζει την αγορά, πιέζοντας τις τιμές στο μηδέν και κάτω.

Η κυβέρνηση, επομένως, με την συνειδητή επιλογή της να καθυστερήσει την ανάπτυξη μπαταριών, ανέλαβε ευθύνη για την κατάρρευση των τιμών στο χρηματιστήριο ενέργειας και για τη ζημιά που υπέστησαν και συνεχίζουν να υφίστανται οι παραγωγοί. Αυτό από μόνο του θεμελιώνει τον λόγο αποζημίωσης που ζητάμε — τόσο για τις περικοπές ενέργειας όσο και για τις ώρες αρνητικών τιμών.

 

Θύματα ωστόσο αυτής της επιλογής, δεν είναι μόνο οι μικρομεσαίοι παραγωγοί φωτοβολταϊκών. Είναι και τα εκατομμύρια των καταναλωτών ηλεκτρικής ενέργειας, νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Γιατί τις μεσημβρινές ώρες, όταν οι μικρομεσαίοι παραγωγοί από φωτοβολταϊκά  βλέπουν τις τιμές αγοράς της ενέργειας που παράγουν, να μηδενίζονται ή και να γίνονται αρνητικές, η τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος για τους καταναλωτές παραμένει στα ύψη. Και παραμένει στα ύψη, επειδή την ίδια στιγμή κάποιοι άλλοι ελάχιστοι πλουτίζουν. Είναι οι μετρημένοι στα δάκτυλα «θερμικοί» παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας  από φυσικό αέριο, που καλούνται να καλύψουν την ανάγκη εξισορρόπησης του συστήματος τις μεσημβρινές ώρες, παρέχοντας ενέργεια σε τιμές εξοργιστικά υψηλές, τις οποίες μάλιστα καθορίζουν οι ίδιοι υπό συνθήκες πλήρους αδιαφάνειας, μέσω των προσφορών που υποβάλλουν. Κι αυτό το τεράστιο κόστος εξισορρόπησης — που δεν θα υπήρχε εάν τις μεσημβρινές ώρες η “πλεονάζουσα” ενέργεια από φωτοβολταϊκά αποθηκευόταν σε μπαταρίες —, το επωμίζονται ολόκληρο οι καταναλωτές. Και μάλιστα, το επωμίζονται “στα κρυφά”, γιατί στους λογαριασμούς λιανικής, εντελώς αυθαίρετα, το εν λόγω κόστος δεν περιλαμβάνεται στον κωδικό που αφορά το κόστος κατανάλωσης ρεύματος, αλλά στον κωδικό που αφορά το κόστος μεταφοράς ρεύματος. Κι αυτό γίνεται σκοπίμως, προκειμένου η κυβέρνηση να μπορεί να κομπάζει ότι δήθεν έχουμε μία από τις φθηνότερες τιμές λιανικής ρεύματος στην Ευρώπη.   

 

Η «αναμονή» λοιπόν δεν έχει μόνο θύματα. Έχει και κερδισμένους: Τους μεγάλους θερμικούς παραγωγούς φυσικού αερίου, οι οποίοι κερδίζουν αδρά. Και κερδίζουν, όχι μόνο κατά τις μεσημβρινές ώρες, αλλά και κατά τις βραδινές. Γιατί αυτοί οι μεγάλοι όμιλοι ορίζουν και το βράδυ τις τιμές αιχμής της ενέργειας που προσφέρουν — ακριβώς επειδή εκείνες τις ώρες δεν υπάρχει ανταγωνισμός από τους παραγωγούς ΑΠΕ. αφού η κυβέρνηση δεν έχει επιτρέψει μέχρι σήμερα στους χιλιάδες μικρομεσαίους παραγωγούς φωτοβολταϊκών να αναπτύξουν μπαταρίες ώστε να μεταφέρουν εκεί τη φθηνή μεσημεριανή τους ΑΠΕ. Ταυτόχρονα, οι ίδιοι ακριβώς μεγάλοι όμιλοι  είναι μέχρι σήμερα οι μόνοι που έχουν λάβει άδειες αποθήκευσης ενέργειας μέσω μπαταριών — και μάλιστα με επιδότηση 150.000 ευρώ ανά MW από κοινοτικούς πόρους — αλλά καθυστερούν να τις υλοποιήσουν, παρατείνοντας έτσι μία στρέβλωση, από την οποία οι ίδιοι θησαυρίζουν.

 

Η εικόνα είναι πλέον ολοκληρωμένη: Επιδότηση μόνο σε ελάχιστους μεγάλους ομίλους για να χτίσουν μπαταρίες, καθυστέρηση από αυτούς στο χτίσιμο τους, άρνηση από την κυβέρνηση στην καθολική ανάπτυξη μπαταριών και κέρδη από το φυσικό αέριο που “γεμίζει” το κενό. Αυτό όμως δεν είναι ελεύθερη αγορά. Είναι προστατευόμενο ολιγοπώλιο.

 

Ο κ. Τσάφος ισχυρίζεται ότι η καθυστέρηση έγινε «για να προστατευτεί ο καταναλωτής». Ας το εξετάσουμε.

Εάν η ίδια λογική — «περιμένω να πέσει το κόστος πριν επιδοτήσω» — εφαρμοζόταν και στα φωτοβολταϊκά πάρκα, σήμερα δεν θα είχαμε ούτε ΑΠΕ, ούτε πράσινη ενέργεια, ούτε φθηνές μεσημεριανές τιμές που ο ίδιος επικαλείται ως επίτευγμα. Η πράσινη ενέργεια υπάρχει ακριβώς επειδή κάποτε η Πολιτεία επιδότησε έγκαιρα τις επενδύσεις σε φωτοβολταϊκά — ακόμα και όταν το κόστος τους ήταν υψηλό.

Επιπλέον, ο καταναλωτής δεν ωφελήθηκε από αυτή την «αναμονή». Πλήρωνε και πληρώνει ακριβά — γιατί το κρυφό κόστος εξισορρόπησης, που μεταφέρεται αδιαφανώς στον λογαριασμό ρεύματος, αντιστοιχεί ακριβώς στις θερμικές μονάδες που ενεργοποιούνται για να καλύψουν το κενό που αφήνει η έλλειψη αποθήκευσης.

 

Ο κ. Τσάφος δεν απαντά σε ένα ερώτημα: Γιατί το άρθρο 11Β — που είναι ήδη νομοθετημένο από το 2022 και δεν κοστίζει τίποτα σε επιδοτήσεις — παραμένει ανεφάρμοστο; Αυτό δεν αφορά κόστος μπαταριών. Αφορά αδειοδότηση για ανάπτυξη μπαταριών. Αφορά συνεπώς πολιτική βούληση. Και η απουσία αυτής της βούλησης δεν εξηγείται από καμία οικονομική λογική — μόνο από την επιλογή να παραμείνουν οι μικροί παραγωγοί εκτός της αγοράς ευελιξίας που τους ανήκει.

 

Ο κ. Τσάφος ήθελε να δικαιολογηθεί. Κατέληξε να ομολογήσει. Η συνειδητή καθυστέρηση της αποθήκευσης, την οποία ο ίδιος επιβεβαιώνει, είναι η αιτία της ζημιάς που υπέστησαν και υφίστανται οι μικροί παραγωγοί ΑΠΕ. Αυτή η ζημιά πρέπει να αποζημιωθεί. Το 11Β πρέπει να εφαρμοστεί. Και οι «μεγάλοι» που πήραν επιδοτήσεις και δεν τις υλοποίησαν πρέπει να λογοδοτήσουν.

Αυτά δεν είναι αιτήματα κλαδικής συντεχνίας. Είναι προϋποθέσεις ελεύθερου και υγιούς ανταγωνισμού — τον οποίο η παρούσα ενεργειακή πολιτική, με κάθε ευκαιρία, υπονομεύει".