Χώρος 1,5 δισ. για μέτρα για την ενεργειακή κρίση

Δημοσιονομική «ανάσα» σε ένα έτος με βαρύ πολιτικό και οικονομικό φορτίο θα προσφέρει η ρήτρα διαφυγής για τις ενεργειακές δαπάνες, παρότι δεν προβλέπεται η άμεση εξαίρεση των μέτρων για το αυξημένο ενεργειακό κόστος από τα δημοσιονομικά όρια. Οπως εξηγούν πηγές του οικονομικού επιτελείου, οι ενεργειακές επενδύσεις θα μπορούν να χρηματοδοτηθούν μέσω του πρόσθετου περιθωρίου που δημιουργεί η ρήτρα διαφυγής, απελευθερώνοντας χώρο για άλλα μέτρα στήριξης χωρίς απόκλιση από την πορεία των καθαρών δαπανών που έχει συμφωνηθεί με την Ευρώπη. Η Ελλάδα άλλωστε διαθέτει επιπλέον δημοσιονομικό περιθώριο, αλλά περιορίζεται από τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει έναντι της Ε.Ε. για την περίοδο 2025-2028.

Στην έκθεση του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, που δόθηκε χθες στη δημοσιότητα, η Κομισιόν ανακοίνωσε τη δυνατότητα επέκτασης του πεδίου εφαρμογής της υφιστάμενης εθνικής ρήτρας διαφυγής, προκειμένου να συμπεριληφθούν –υπό όρους– δαπάνες και επενδύσεις που ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια και μειώνουν την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Για τα μέτρα αυτά προβλέπεται ειδικό ετήσιο όριο 0,3% του ΑΕΠ για την περίοδο 2026-2028, που στην Ελλάδα μεταφράζεται σε περίπου 745 εκατ. ευρώ, και σωρευτικό όριο 0,6% του ΑΕΠ, δηλαδή περίπου 1,5 δισ. ευρώ, για επενδύσεις ενεργειακής ανθεκτικότητας, εντός του συνολικού πλαισίου ευελιξίας που έχει ήδη θεσπιστεί για την άμυνα.

Η αναφορά αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς επωφελείται από την ευελιξία που παρέχει η εθνική ρήτρα διαφυγής για την άμυνα. Σύμφωνα με την έκθεση του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου εκτιμάται ότι οι αμυντικές δαπάνες θα διαμορφωθούν στο 2,6% του ΑΕΠ το 2026, καταγράφοντας αύξηση 0,4 ποσοστιαίων μονάδων σε σύγκριση με το 2024.

Σε ό,τι αφορά τα μέτρα που ήδη ελήφθησαν για την αντιμετώπιση των πληθωριστικών πιέσεων από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή –όπως η επιδότηση του ντίζελ, το fuel pass, η έκτακτη ενίσχυση για οικογένειες με παιδιά– η Κομισιόν εκτιμά ότι το δημοσιονομικό τους κόστος θα ανέλθει στο 0,2% του ΑΕΠ το 2026. Μάλιστα, αν τα μέτρα αυτά παραμείνουν σε ισχύ μέχρι το τέλος του 2026, το κόστος θα ανέλθει στο 0,6% του ΑΕΠ.

Με βάση αυτά τα δεδομένα, οι καθαρές δαπάνες αναμένεται να αυξηθούν κατά 7,3% το 2026 και κατά 10,4% αθροιστικά για την περίοδο 2024-2026, υπερβαίνοντας και στις δύο περιπτώσεις την πορεία αύξησης δαπανών που έχει συμφωνηθεί. Η απόκλιση από τα συμφωνηθέντα αντιστοιχεί στο 1,5% του ΑΕΠ σε ετήσια βάση για το 2026 και στο 0,2% του ΑΕΠ για την τριετία. Ωστόσο οι αποκλίσεις αυτές παραμένουν εντός του περιθωρίου ευελιξίας που παρέχει η εθνική ρήτρα διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες.

Στο πλαίσιο της υπουργικής διάσκεψης του ΟΟΣΑ, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, δήλωσε ότι η ρήτρα διαφυγής δημιουργεί δημοσιονομικό χώρο για στρατηγικές επενδύσεις στην Ευρώπη. «Ασφαλώς χρειάζεται να κατευθύνουμε τους πόρους μας με χειρουργική ακρίβεια. Αυτό ακριβώς πράξαμε στον τομέα της άμυνας», συμπλήρωσε.

Πρέπει να σημειωθεί ότι στο πλαίσιο των συστάσεων προς την Ελλάδα, η Κομισιόν υπογραμμίζει την ανάγκη τήρησης του ανώτατου ορίου αύξησης των καθαρών δαπανών. Στο πλαίσιο αυτό, αναφερόμενη στο πρόσφατο ενεργειακό ράλι, πρότεινε για άλλη μια φορά να αποφευχθεί η οριζόντια στήριξη και να ληφθούν προσωρινά και στοχευμένα μέτρα για την προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών και τις ανάγκες των ενεργοβόρων επιχειρήσεων.
Στη νέα έκθεση του ΟΟΣΑ για τις οικονομικές προοπτικές που επίσης δημοσιεύθηκε χθες, τονίζεται ότι εφόσον υποχωρήσουν οι πιέσεις στις τιμές, αυτά τα μέτρα θα πρέπει να αποσυρθούν χωρίς καθυστερήσεις. Σημειώνεται επίσης ότι η επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης –μεταξύ άλλων με περαιτέρω απλοποίηση των διαδικασιών αδειοδότησης για επενδύσεις στις ΑΠΕ– θα μειώσει την εξάρτηση της Ελλάδας από τα ορυκτά καύσιμα, η οποία παραμένει υψηλή ιδίως στις μεταφορές και τα νοικοκυριά.

(Καθημερινή)