Η εξατομικευμένη ενεργειακή στόχευση είναι ο νέος θεμέλιος λίθος για επενδυτές και αυτοκαταναλωτές

Έχοντας την χρονιά που φεύγει εισέλθει για τα καλά στην νέα εποχή της αγοράς ηλεκτρισμού, η ωριμότητα στη σκέψη και στις αποφάσεις εκ μέρους επενδυτών περιλαμβανομένων και των αυτοκαταναλωτών, φαίνεται σταδιακά να παίρνει τη θέση που της αρμόζει. Η κεκτημένη ταχύτητα έργων που είχαν, ωστόσο, ήδη ξεκινήσει την υλοποίηση τους και τώρα ηλεκτρίζονται εξωραΐζει μεν επιφανειακά την εικόνα, πάντως το τοπίο στην αγορά είναι πλέον απείρως πιο σύνθετο. Οι επενδυτικές υπεραπλουστεύσεις όχι μόνο πλέον δεν «πουλάνε», αλλά θα λέγαμε γυρίζουν και μπούμερανγκ σε όσους τις εργαλειοποιούν. Καταλυτικό βεβαίως ρόλο στην ενσυναίσθηση αυτή, διαδραματίζουν αφενός τα ρεαλιστικά μοντέλα λειτουργίας με βάσει αμιγώς την αγορά που υποστηρίζει πλέον η Πολιτεία, όσο και η αδήριτη πραγματικότητα των περικοπών και των μηδενικών, αρνητικών τιμών στη χονδρική, η οποία όχι μόνο εξαφάνισε κάθε περιθώριο λαϊκισμού επί των ενεργειακών επενδύσεων αλλά ανάγκασε και τους θιασώτες της φούσκας των τελευταίων δύο ετών στα φωτοβολταϊκά να αλλάξουν ταχέως αφήγημα. Είναι ίσως η πρώτη φορά μετά από χρόνια που προειδοποιήσεις για το τι έρχεται στο ευρύ πεδίο μάλλον περιττεύουν, αφού η νέα πραγματικότητα είναι ήδη εδώ και ορατή από όλους, οπότε και μπορούμε να εστιάσουμε σε ποιο εξειδικευμένες πλέον επενδυτικές επιλογές στον τομέα.

Εστιάζοντας στην αυτοκατανάλωση και δη στην βιομηχανία που διψάει για χαμηλότερο κόστος ενέργειας, η παλέτα λύσεων δεν χρειάζεται να είναι μονολιθική. Η μετάβαση από το Net-Metering στο Net-Billing έχει κάνει το περιβάλλον αισθητά πιο περίπλοκο. Οι αρνητικές τιμές στη χονδρεμπορική αγορά – ακόμη κι αν επιτρέπεται η έγχυση – απαιτούν προσεκτική αξιολόγηση, καθώς χωρίς σωστή μελέτη και διαστασιολόγηση ενός έργου μπορεί να οδηγήσουν σε οικονομική αστοχία. Από την άλλη πλευρά, η δυνατότητα εγκατάστασης μονάδας αποθήκευσης πίσω από τον μετρητή δίνει έναν εντελώς νέο βαθμό ελευθερίας. Ο καταναλωτής μπορεί να αγοράζει φθηνή ενέργεια το μεσημέρι, να τη συσσωρεύει και να τη χρησιμοποιεί το βράδυ, όταν οι τιμές κορυφώνονται, χωρίς να επωμίζεται το LCOE λ.χ. της τεχνολογίας των φωτοβολταϊκών. Για να λειτουργήσει βεβαίως αυτό, απαιτείται ένταξη σε κυμαινόμενο τιμολόγιο που ακολουθεί τη χονδρεμπορική, κάτι που το 2026 πλέον θα καταστεί διαθέσιμο και για μικρότερους καταναλωτές μέσω των πορτοκαλί τιμολογίων, πέραν φυσικά της βιομηχανίας που παραδοσιακά τιμολογείται απευθείας με βάση τη χονδρική.

Σε ό,τι αφορά τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις, ιδιαίτερη αξιολόγηση και μελέτη οφείλει ταυτόχρονα να καταλαμβάνει και τις ανάγκες τους σε θερμότητα, που συνήθως κυριαρχεί στο μίγμα τους. Στο πεδίο αυτό εκτιμούμε πως υπάρχει σημαντικό περιθώριο για μεγαλύτερη αξιοποίηση των λύσεων ΣΗΘΥΑ, που προσφέρονται από την Πολιτεία, δηλαδή μέσω της συμπαραγωγής ηλεκτρισμού με θερμότητα. Αν και τα έργα αυτά είναι πιο σύνθετα από πλευράς μελετών και αδειοδοτήσεων ώστε να υπερκερνούν ένα ελάχιστο κατώφλι αποδοτικότητας και εξοικονόμησης που ορίζεται από τη νομοθεσία, εταιρείες που σήμερα χρησιμοποιούν φυσικό αέριο για τα θερμικά φορτία τους, έχουν μια μοναδική ευκαιρία να καλύπτουν αυτές τις ανάγκες σχεδόν χωρίς κόστος, χάρη στα έσοδα που προκύπτουν από την πώληση της συμπαραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας στο δίκτυο υπό καθεστώς τιμής αναφοράς. Η πτώση της τιμής του φυσικού αερίου που πλέον μόνιμα διαφαίνεται στον ορίζοντα, βελτιώνει περαιτέρω τις οικονομικές συνθήκες για τέτοια projects. Για να το πούμε κατά το δυνατόν μονολεκτικά, το αρχικό επενδυτικό κόστος ενός τέτοιου σύνθετου έργου επιστρέφει πολλαπλά πίσω στο EBITDA της επιχείρησης σε βάθος χρόνου.

Για τους μεγάλους καταναλωτές υπάρχουν βέβαια και οι καθαρά εμπορικές επιλογές, όπως η σύναψη PPA με παραγωγό ή με καλάθι παραγωγών ΑΠΕ, χωρίς καμία επενδυτική δαπάνη εκ μέρους τους. Ωστόσο, για επιχειρήσεις που λειτουργούν πάνω από μία βάρδια ημερησίως, οι λύσεις αυτές συνήθως δεν καλύπτουν επαρκώς τις ανάγκες σταθερών και χαμηλών τιμών ρεύματος για όλες τις ώρες του 24ώρου.

Αναφορικά με την αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας ανάντη του μετρητή (ΣΑΗΕ) σε επίπεδο συστήματος αλλά και δικτύου, όπως έχουμε από προσομοιώσεις μας παρουσιάσει, η ισόποση σε ισχύ GW προσθήκη ΣΑΗΕ δίωρης χωρητικότητας δεν αρκεί για να εξισορροπήσει την αθρόα διείσδυση των φωτοβολταϊκών της τελευταίας διετίας, περίπου +5 GW και που σήμερα συνολικά προσεγγίζουν τα 12 GW ενώ όλες οι ΑΠΕ τα 18 GW και για μια τελική ζήτηση ηλεκτρικής ισχύος παρά τις εξαγωγές συνήθως 6 – 8 GW. Η εξήγηση πίσω από αυτό έγκειται στο γεγονός πως τα φωτοβολταϊκά εγχέοντας χρονικά συγκεντρωμένα σε ένα διάστημα 6 - 8 ωρών ημερησίως απαιτούν πολλαπλές βάρδιες ΣΑΗΕ δίωρης χωρητικότητας για να απορροφηθεί η παραγωγή τους και ουσιαστικά να «απλωθεί» η ενέργεια τους σε ώρες που η ζήτηση πραγματικά το χρειάζεται, όπως λ.χ. το βράδυ ή νωρίς το πρωί. Για τον λόγο αυτό το Υπουργείο Ενέργειας στα πλαίσια της πρόσφατης πρόσκλησης του αλλά και οι διαχειριστές ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ, οφείλουν να δώσουν Όρους Σύνδεσης σε κάθε έργο ΣΑΗΕ που έχει προϋποθέσεις υλοποίησης και να μην παραμείνουν τυπολατρικά προσκολλημένοι μόνο στα ποσά της υπουργικής απόφασης. Η πραγματικότητα των ΑΠΕ δυστυχώς τα έχει ξεπεράσει. Άλλωστε τα έργα αποθήκευσης αυτά θα είναι merchant, ήτοι χωρίς λειτουργική ενίσχυση και ιδίως όσα δεν ανήκουν σε καθετοποιημένους ομίλους, δεν έχουν την δυνατότητα ούτε εμμέσως να επιβαρύνουν τους λογαριασμούς των καταναλωτών μετακυλίοντας εκεί λ.χ. κόστη που τυχόν δεν καλύπτουν από την χονδρεμπορική αγορά.

Κλείνοντας και επειδή στην νέα εποχή που ήδη από πέρυσι διανύουμε οι λύσεις είναι σύνθετες, ως συμβουλή θα συστήναμε πριν ληφθεί η οιαδήποτε επενδυτική απόφαση, να προηγείται βαθιά ποσοτική ανάλυση και μελέτη των δυνητικών ωφελειών κάθε εγχειρήματος από ειδικούς. Η σωστή διαστασιολόγηση και το καλά μελετημένο και σταθμισμένο ρίσκο είναι αυτά που θα κάνουν πάντα τη διαφορά.

______

Ο Στέλιος Λουμάκης είναι πρόεδρος του Συνδέσμου Παραγωγών Ενέργειας με Φωτοβολταϊκά (ΣΠΕΦ).

Το άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του energypress για τις εμπειρίες του 2025, τις προκλήσεις και τις προσδοκίες για το 2026.