Η ενεργειακή μετάβαση στην Ελλάδα: Ευκαιρίες και προκλήσεις

Η ελληνική ενεργειακή αγορά βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, καθώς πλησιάζουμε το τέλος του 2025. Με τη χώρα να επενδύει δυναμικά στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ), η προοπτική ταχύτερης απανθρακοποίησης έχει ήδη αρχίσει να οδηγεί σε πολλά υποσχόμενα αποτελέσματα. Παρ’ όλα αυτά, η πορεία αυτή συνοδεύεται από σημαντικές προκλήσεις, που έχουν τις ρίζες τους στην ασυμφωνία μεταξύ της προσφοράς και της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, στις δομικές αδυναμίες του Συστήματος Μεταφοράς και του Δικτύου Διανομής, καθώς και στην έλλειψη ενός αξιόπιστου σχήματος στήριξης.

Η Ελλάδα, χάρη στη γεωγραφική της θέση και το πλούσιο ενεργειακό δυναμικό , έχει τη δυνατότητα να πρωταγωνιστήσει στη μετάβαση προς την καθαρή ενέργεια. Η ενεργειακή ανεξαρτησία μπορεί να επιτευχθεί μέσω επενδύσεων σε ΑΠΕ, αποθήκευσης ενέργειας και τεχνολογιών μηδενικών εκπομπών. Προφανώς, η εν λόγω στρατηγική δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι μονοδιάστατη. Απαιτείται η προσεκτική σύγκριση του προσδοκώμενου οφέλους στο πλαίσιο της ανταγωνιστικότητας και της γεωπολιτικής ισχυροποίησης της χώρας, με το κόστος που απαιτείται για επενδύσεις. Σε κάθε περίπτωση, οι επιλογές προώθησης των ερευνητικών δραστηριοτήτων για υδρογονάνθρακες και ενίσχυσης της θέσης της χώρας μας ως πύλη εισόδου υγροποιημένου φυσικού αερίου, είναι προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά δεν πρέπει να «θολώσει» το μήνυμα σε σχέση με την μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών εκπομπών άνθρακα.

Άλλωστε, είναι αποδεκτό από όλους ότι η ενέργεια από μονάδες ΑΠΕ είναι αυτή που ευθύνεται για τη μείωση των τιμών της χονδρεμπορικής αγοράς.

Δυστυχώς και παρά την επιταχυνόμενη διείσδυση της καθαρής ενέργειας, η συνεχιζόμενη αναντιστοιχία προσφοράς και ζήτησης σε συνδυασμό με την έλλειψη ευελιξίας του ελληνικού συστήματος οδηγεί σε εκτεταμένες περικοπές, οι οποίες προβλέπεται να ξεπεράσουν το 15% με 20% για το 2026.

Ταυτόχρονα, η ενεργειακή μετάβαση απαιτεί από το ηλεκτρικό σύστημα να διαχειριστεί αυξανόμενους όγκους ανανεώσιμης ενέργειας, οι οποίοι οδηγούν σε συχνές και έντονες μεταβολές, τόσο στην παραγωγή, όσο και στην κατανάλωση. Ένας κρίσιμος, συχνά παραμελημένος παράγοντας, ο οποίος απαντάει σε αυτή την αλλαγή, είναι η ανάγκη για άμεση ανανέωση του γηρασμένου εξοπλισμού στα δίκτυα μεταφοράς και διανομής, συμπεριλαμβανομένων των μετασχηματιστών, υποσταθμών, γραμμών και συστημάτων ελέγχου.

Τέλος, η διάδοχη κατάσταση του σχήματος στήριξης για την λειτουργική ενίσχυση έργων ΑΠΕ και Αποθήκευσης, αποτελεί με τη σειρά της κρίσιμη παράμετρο στον δρόμο προς την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Μετά τη δημοπράτηση 538MW τον Σεπτέμβριο του 2022, το σχήμα στήριξης «πάγωσε», υπέρ των έργων με όρους αγοράς. Στο πλαίσιο αυτό, μια ολοκληρωμένη προσέγγιση και λύση είναι απαραίτητη, καθώς διαφορετικά ο κίνδυνος εκτροχιασμού της αγοράς ΑΠΕ παραμένει σοβαρός. Η εναλλακτική των cPPAs δεν φαίνεται να είναι ελκυστική στην ελληνική αγορά, όπου τα αποτελέσματα είναι περιορισμένα και οι προοπτικές δεν αναμένονται να βελτιωθούν λόγω της περιορισμένης ρευστότητας. Αντιθέτως, τα CfDs, όπως προβλέπει η Ευρωπαϊκή Οδηγία για τον Ηλεκτρισμό, μπορούν να προσφέρουν εγγυημένες τιμές, γεγονός που καθιστά τα έργα ΑΠΕ βιώσιμα και χρηματοδοτήσιμα.

Υβριδικά Έργα: Η Λύση στην Αποδοτικότερη Αξιοποίηση της Παραγωγής

Τα υβριδικά έργα που συνδυάζουν Αποθήκευση και ΑΠΕ αποδεικνύονται ως μια από τις πιο αποτελεσματικές λύσεις για την αύξηση της αξιοποίησης της ηλιακής και αιολικής ενέργειας.

Παρόλα αυτά, τα υβριδικά έργα και η ανάπτυξη αποθήκευσης από μόνες τους δεν θα μπορέσουν να αντιμετωπίσουν την πιο θεμελιώδη πρόκληση: η αυξανόμενη προσφορά Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στην Ελλάδα πρέπει να συνδυάζεται με την αντίστοιχη αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας. 

Η γεφύρωση της αναντιστοιχίας προσφοράς και ζήτησης θα απαιτήσει:

1. Επιτάχυνση των μέτρων εξηλεκτρισμού σε θερμότητα, μεταφορές και βιομηχανία.

2. Δημιουργία αγορών και μηχανισμών που ανταμείβουν την αποθήκευση για τις υπηρεσίες συστήματος.

3. Εκσυγχρονισμό και αυξημένες επενδύσεις στις υποδομές ηλεκτρικού δικτύου.

Μέσα σε αυτό το δύσκολο περιβάλλον, η EDF power solutions Hellas αποτελεί πρότυπο δέσμευσης και βιώσιμης ανάπτυξης στην ελληνική ενεργειακή αγορά. Παρά τις προκλήσεις, η εταιρεία συνεχίζει να επενδύει στην κατασκευή νέων ενεργειακών έργων, γεγονός που συμβάλλει στην ενίσχυση της απασχόλησης και της τεχνογνωσίας στον τομέα. Συγκεκριμένα, η EDF power solutions Hellas έχει εξασφαλίσει τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, ενώ συντηρεί άμεσα περισσότερες από 115 θέσεις εργασίας, δείχνοντας πίστη στις δυναμικές της ελληνικής αγοράς και στη δυνατότητα για μακροπρόθεσμη ανάπτυξη. Αυτή η προσέγγιση ενισχύει τη στρατηγική της χώρας για την ενεργειακή μετάβαση, αφήνοντας ένα ισχυρό επενδυτικό αποτύπωμα στη χώρα, με πολλαπλά οφέλη.

______

Ο Αντώνης Ξενιός είναι Διευθύνων Σύμβουλος της EDF Renewables Hellas.

Το άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του energypress: Η αγορά των ΑΠΕ μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα – Φόβοι και προσδοκίες από τη νέα χρονιά.