Από την ποσότητα στη λειτουργικότητα: η επόμενη φάση της ενεργειακής μετάβασης στην Ελλάδα

2025 - Μια δύσκολη αλλά αποκαλυπτική χρονιά

Η χρονιά που αφήνουμε πίσω μας ανέδειξε με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο τις δομικές αδυναμίες αλλά και τις μεγάλες εκκρεμότητες του ελληνικού ενεργειακού συστήματος. Οι εκτεταμένες περικοπές παραγωγής ΑΠΕ, η ουσιαστική εκτελεστική απραξία σε νέες συνδέσεις έργων αποθήκευσης (BESS), καθώς και ένα πρόγραμμα net billing που –παρά τις προσδοκίες– δεν παρήγαγε μετρήσιμα αποτελέσματα, συνθέτουν μια εικόνα αναντιστοιχίας μεταξύ σχεδιασμού και υλοποίησης.

Όλα αυτά, ενώ η διείσδυση έργων αποθήκευσης και αυτοκατανάλωσης στο ενεργειακό μείγμα παραμένει από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη: στο τέλος του 2024, από σχεδόν 10 GW εγκατεστημένων φωτοβολταϊκών στη χώρα, λιγότερα από 900 MW –δηλαδή κάτω από 10%– αφορούσαν συστήματα αυτοκατανάλωσης, την ώρα που σε ευρωπαϊκό επίπεδο τα οικιακά και επαγγελματικά συστήματα αντιπροσωπεύουν διαχρονικά πάνω από το 50% των νέων εγκαταστάσεων. Αντίστοιχα, στον τομέα της αποθήκευσης, παρά τον στόχο του ΕΣΕΚ για 4,3 GW συστημάτων με μπαταρίες έως το 2030, μέχρι σήμερα έχουν υλοποιηθεί μόνο ορισμένα περιορισμένα οικιακά συστήματα αποθήκευσης, χωρίς να έχουν τεθεί σε λειτουργία, στην πράξη, βιομηχανικές εφαρμογές ή μεγάλοι σταθμοί αποθήκευσης. Την ίδια στιγμή, η ανάπτυξη έξυπνων μετρητών προχωρά με βραδύ ρυθμό, ενώ στο γεωπολιτικό τομέα η χώρα συμμετέχει σε μεγάλες συμφωνίες για υδρογονάνθρακες με τις ΗΠΑ, στέλνοντας αντικρουόμενα μηνύματα ως προς τη στρατηγική της κατεύθυνση σε επίπεδο ενεργειακού σχεδιασμού.

Σε ένα περιβάλλον όπου η ενέργεια αποτελεί ταυτόχρονα οικονομικό, κοινωνικό και γεωπολιτικό ζήτημα πρώτης γραμμής, η Ελλάδα οφείλει να συγχρονίσει την ταχύτητά της με τις ραγδαίες παγκόσμιες εξελίξεις.

Οι ΑΠΕ ως αδιαμφισβήτητη βάση του νέου ενεργειακού μοντέλου

Παρά τις δυσλειτουργίες, ένα στοιχείο είναι πλέον αδιαμφισβήτητο: οι ΑΠΕ και κυρίως τα φωτοβολταϊκά έχουν καθιερωθεί ως η φθηνότερη τεχνολογία παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, με το μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Η πραγματικότητα αυτή αναγνωρίζεται τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, με το φυσικό αέριο να λειτουργεί ως μεταβατικό καύσιμο και τις ΑΠΕ να τίθενται αυτοδικαίως στον πυρήνα της στρατηγικής για την επίτευξη του στόχου του net zero.

Η πρόκληση, πλέον, δεν είναι η περαιτέρω ανάπτυξη εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ, αλλά η ορθολογική ενσωμάτωσή της στο σύστημα. Χωρίς αποθήκευση, χωρίς ευέλικτα δίκτυα και χωρίς ενεργό ρόλο του καταναλωτή, η πράσινη ενέργεια μετατρέπεται από πλεονέκτημα σε πρόβλημα.

Τι πρέπει να γίνει – Από τον σχεδιασμό στην πράξη

Για να καταστεί το 2026 έτος καμπής, απαιτείται μια συντονισμένη δέσμη παρεμβάσεων:

Α. Ρυθμιστικά μέτρα – ΕΣΕΚ

Το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα χρειάζεται επικαιροποίηση ώστε να αντικατοπτρίζει τα σημερινά δεδομένα της αγοράς, ιδίως ως προς την αποθήκευση ενέργειας. Η αποθήκευση δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως συμπληρωματική τεχνολογία, αλλά ως βασικός πυλώνας της ασφάλειας εφοδιασμού και της εύρυθμης λειτουργίας της αγοράς.

Β. Εκτελεστικοί φορείς – Εφαρμογή της νομοθεσίας

Η αγορά διαθέτει ώριμα έργα και διαθέσιμα κεφάλαια, όμως συχνά σκοντάφτει σε χρονοβόρες αδειοδοτικές διαδικασίες. Η αποτελεσματική εφαρμογή της νομοθεσίας, με σαφή χρονοδιαγράμματα, ψηφιοποίηση των διαδικασιών και λογοδοσία, αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επιτάχυνση των επενδύσεων.

Γ. Χρηματοδοτικά μέτρα – Δίκτυα και υποδομές

Ο εκσυγχρονισμός και η ανάπτυξη των ηλεκτρικών δικτύων είναι αναγκαίος όρος για οποιαδήποτε περαιτέρω πρόοδο. Χωρίς ισχυρά, ψηφιοποιημένα και ευέλικτα δίκτυα, με δυνατότητα διαχείρισης αποκεντρωμένης παραγωγής, ούτε οι ΑΠΕ ούτε η αποθήκευση μπορούν να αποδώσουν τη μέγιστη αξία τους.

Δ. Λειτουργικά και αγοραία μέτρα – Η πλευρά της ζήτησης

Η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά, εφόσον αφεθεί η αγορά να λειτουργήσει ορθολογικά. Data centers στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, ηλεκτρικά οχήματα, νέες διασυνδέσεις, μπαταρίες και η συνολική αυξανόμενη ψηφιοποίηση, δημιουργούν νέες ανάγκες αλλά και νέες ευκαιρίες.

Κομβικό ρόλο σε αυτό το νέο τοπίο διαδραματίζει η αυτοκατανάλωση. Μέσω δυναμικών τιμολογίων και έξυπνων δικτύων, ο τελικός καταναλωτής παύει να είναι παθητικός αποδέκτης και μετατρέπεται σε ενεργό συμμέτοχο του συστήματος. Για τον μικρομεσαίο καταναλωτή, η αυτοκατανάλωση αποτελεί όχι μόνο εργαλείο μείωσης κόστους, αλλά και ασπίδα απέναντι στη μεταβλητότητα των τιμών.

Ο ρόλος της ENGAIA στην πράξη

Σε αυτό το περιβάλλον, η ENGAIA επενδύει συστηματικά σε λύσεις που απαντούν στις πραγματικές ανάγκες της μετάβασης. Το χαρτοφυλάκιό μας περιλαμβάνει μεγάλα υβριδικά έργα utility scale συνολικής ισχύος 126 MW, έργα αποθήκευσης stand alone συνολικής χωρητικότητας 455 MWh, καθώς και εκτεταμένα έργα αυτοκατανάλωσης για τελικούς καταναλωτές.

Η ENGAIA υπήρξε πρωτοπόρος στην Ελλάδα σε λύσεις virtual net metering και net billing, δίνοντας τη δυνατότητα σε επιχειρήσεις και οργανισμούς να αξιοποιήσουν την πράσινη ενέργεια με ευελιξία και οικονομική αποδοτικότητα. Παράλληλα, μέσω του ENGAIA Charge, λειτουργούμε ήδη 3 πράσινους σταθμούς φόρτισης ηλεκτρικών αυτοκινήτων με αποκλειστική χρήση ΑΠΕ και μπαταριών, με στόχο την ανάπτυξη 20 όμοιων σταθμών εντός του 2026.

Κοινωνική ευθύνη, θεσμική παρουσία και διακρίσεις

Η ενεργειακή μετάβαση δεν είναι μόνο τεχνικό ή επενδυτικό ζήτημα, είναι βαθιά κοινωνικό. Στο πλαίσιο της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, η ENGAIA στηρίζει έμπρακτα τις τοπικές κοινωνίες, παρέχοντας ανανεώσιμη ενέργεια σε ευάλωτα νοικοκυριά, προχωρώντας σε δωρεές πράσινων πάρκων σε πόλεις και υποστηρίζοντας μικρά αθλητικά σωματεία, ανάμεσα σε άλλα.

Οι πρωτιές και οι διακρίσεις μας, όπως τα βραβεία Green Awards, επιβεβαιώνουν τη στρατηγική μας επιλογή για καινοτομία και ποιότητα. Επιπλέον, η διάκριση της ENGAIA ως Great Place to Work υπογραμμίζει ότι για εμάς η ενεργειακή μετάβαση ξεκινά από τους ανθρώπους μας, από ένα σύγχρονο, συνεργατικό και αξιοκρατικό εργασιακό περιβάλλον που ενθαρρύνει τη γνώση και τη δημιουργικότητα. Ταυτόχρονα, η ενεργή παρουσία της εταιρείας σε συνέδρια, forum και επιτροπές θεσμικών παρεμβάσεων αποτελεί συνειδητή επιλογή συμβολής στον δημόσιο διάλογο και στη διαμόρφωση ενός πιο λειτουργικού πλαισίου για την αγορά ενέργειας.

Το 2026 ως ευκαιρία

Το 2026 μπορεί και πρέπει να αποτελέσει σημείο καμπής για την ελληνική ενεργειακή αγορά. Με ρεαλιστικό σχεδιασμό, αποτελεσματική εφαρμογή, επενδύσεις σε αποθήκευση και δίκτυα και με τον πολίτη στο επίκεντρο, η ενεργειακή μετάβαση μπορεί να μετατραπεί από πρόκληση σε μοχλό βιώσιμης ανάπτυξης. Η ENGAIA θα συνεχίσει να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της προσπάθειας, συμβάλλοντας σε ένα καθαρότερο, πιο ανθεκτικό και κοινωνικά δίκαιο ενεργειακό μέλλον.

______

Ο Αλέξανδρος Γιάννης είναι Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Engaia.

Το άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του energypress: Η αγορά των ΑΠΕ μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα – Φόβοι και προσδοκίες από τη νέα χρονιά.