Οι 7+1 νέες προτάσεις της Κομισιόν για φθηνή, ασφαλή και ανταγωνιστική ενέργεια – Σήμερα τα «αποκαλυπτήρια» του «Grid Package»

Παρεμβάσεις-προτάσεις με σκοπό την προώθηση και επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης σχεδιάζει η Κομισιόν για το νέο χρόνο, εκκινώντας με τις σημερινές ανακοινώσεις για το Grid Package.

Ειδικότερα, όπως επισημαίνουν πηγές με γνώση του θέματος, η ατζέντα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ακολούθως της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας (DG-Energy) περιλαμβάνει σειρά πρωτοβουλιών που έρχονται σε συνέχεια, όπως αναφέρει σχετικά ευρωπαϊκός αξιωματούχος, των κειμένων στρατηγικής και πολιτικής που παρουσιάστηκαν στην διάρκεια του 2025 με την επόμενη χρονιά, τη σκυτάλη να παίρνουν οι συγκεκριμένες προτάσεις.

Κατά πάγια πρακτική, όπως διευκρινίζεται, ο πρώτος χρόνος της θητείας εξαντλείται στον προσδιορισμό των βασικών αξόνων πολιτικής με το αμέσως επόμενο έτος να ακολουθούν συγκεκριμένες προτάσεις προς υπεράσπιση, ανάδειξη και προώθηση των βασικών αξόνων που χαράχτηκαν σε στρατηγικό επίπεδο.

Υπό αυτό το πρίσμα, η προσοχή της Κομισιόν και της αρμόδιας Διεύθυνσης αναμένεται να εστιάσει σε 3 βασικούς άξονες με τον πρώτο να αποτελεί η συγκράτηση και μείωση των τιμών ενέργειας για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, η ενεργειακή ασφάλεια και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, αναγνωρίζοντας ότι το κόστος ενέργειας αποτελεί βασική μεταβλητή στην όλη «εξίσωση» της οικονομίας. Σύμφωνα με τα τελευταία επίσημα στοιχεία, το ενεργειακό κόστος της ΕΕ εμφανίζεται υπερτριπλάσιο σε σχέση με τις ΗΠΑ όταν παραδοσιακά η διαφορά περιοριζόταν σε 1,5 με δύο φορές υψηλότερο, όπως επισημαίνει σχετικά στέλεχος της DG Energy που συνομίλησε με το energypress.

Σε αυτή την κατεύθυνση οι επικείμενες πρωτοβουλίες-προτάσεις της Κομισιόν φιλοδοξούν να προσθέσουν νέα εργαλεία προς αντιμετώπιση των παραπάνω προκλήσεων, διατηρώντας ωστόσο σταθερά την «πυξίδα» στην πράσινη μετάβαση.

Ενδεικτικά τα βασικά θέματα είναι τα εξής:

• Σχέδιο Δράσης για τον Εξηλεκτρισμό. Αναμένεται το δεύτερο τρίμηνο του 2026
• Στρατηγική για Καθαρές Επενδύσεις. Αναμένεται το πρώτο εξάμηνο του 2026
• Αναθεώρηση της οδηγίας για την ασφάλεια εφοδιασμού. Η εν λόγω «άσκηση» αποσκοπεί στην αναπροσαρμογή βασικών κατευθύνσεων και αξόνων σε συνέχεια των «μαθημάτων» που προέκυψαν από την ρωσο-ουκρανική πολεμική σύγκρουση. Επιπρόσθετα, αναμένεται να υπάρξουν προβλέψεις σχετικά με την κυβερνοασφάλεια και την ασφάλεια των υποδομών, καταλήγοντας όλα τα παραπάνω να συστήσουν το νέο πλαίσιο για την ενεργειακή ασφάλεια.
• Κατευθυντήριες οδηγίες για την πυρηνική ενέργεια. Αν και εκκρεμούν οι λεπτομέρειες των παρεμβάσεων, εντούτοις, το βασικό «σκεπτικό» έρχεται να ευθυγραμμιστεί με την πραγματικότητα που θέλει τα πυρηνικά μέρος του ενεργειακού συστήματος σε μια σειρά χώρες-μέλη της ΕΕ. Από την πλευρά της η Κομισιόν αναγνωρίζει την πρωτοβουλία των κρατών-μελών να αποφασίσουν υπέρ ή κατά της πυρηνικής ενέργειας, αναγνωρίζοντας, ωστόσο, ότι η πυρηνική ενέργεια στέκεται και θα σταθεί πλάι πλάι με τις ΑΠΕ στο ταξίδι της ενεργειακής μετάβασης.
• Πακέτο για το Κλίμα. Το εν λόγω πακέτο αφορά τους νέους κλιματικούς στόχους με ορίζοντα το 2040.
• Παρεμβάσεις στην ενεργειακή φορολόγηση με τον βασικό προσανατολισμό να θέλει αύξηση των φόρων στο φυσικό αέριο και μείωση τους αντίστοιχα στο κομμάτι της ηλεκτρικής ενέργειας προς υπηρέτηση και προώθηση του εξηλεκτρισμού σε πιο διευρυμένο επίπεδο.
• Στρατηγική για την Ψηφιοποίηση.

Ως γνωστόν, το «Πακέτο για τα Δίκτυα» αναμένεται να εστιάσει, μεταξύ άλλων, στο κομμάτι της αδειοδότησης, αναγνωρίζοντας ότι πανευρωπαϊκά, αλλού περισσότερο και αλλού λιγότερο, συνιστά βασικό «τροχοπέδη» στην προώθηση νέων έργων ΑΠΕ, θέτοντας εν αμφιβόλω την επίτευξη μιας σειράς κλιματικών και ενεργειακών στόχων που έχουν τεθεί με ορίζοντα το 2030.

Από εκεί και πέρα, το εν λόγω «πακέτο μέτρων» φιλοδοξεί, όπως τονίζουν οι ίδιες πηγές, να εγκαθιδρύσει έναν «ευρωπαϊκό σχεδιασμό» στην ανάπτυξη του δικτύου που θα συμπεριλαμβάνει την ευρωπαϊκή οπτική στην διαμόρφωση των βασικών προτεραιοτήτων και έργων προκειμένου να ενισχύεται η διαλειτουργικότητα και η συμπληρωτικότητα σε μια κατά τα άλλα ενοποιημένη αγορά.

Προφανώς, όπως διευκρινίζεται, ο σχεδιασμός των συστημάτων μεταφοράς παραμένει ευρωπαϊκή υπόθεση, ωστόσο, θα πρέπει να αποφευχθεί η δημιουργία «stranded assets», δηλαδή υποδομών που υποχρησιμοποιούνται, ενώ την ίδια στιγμή, χρειάζεται να επιτευχθεί η βέλτιστη χρήση των υφιστάμενων.

Το παράδειγμα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης με τις ακραίες διακυμάνσεις των τιμών καθώς και το παράδειγμα της Ιβηρικής Χερσονήσου κατά το περσινό μπλακάουτ υπογραμμίζουν την σημασία των διασυνδέσεων τόσο από την άποψη των υποδομών όσο και από την άποψη της λειτουργίας. «Θέλουμε να ενσωματώσουμε την ευρωπαϊκή οπτική προκειμένου να επιτύχουμε την μεγαλύτερη δυνατή αποτελεσματικότητα στη βάση του βέλτιστου σχεδιασμού των υποδομών», αναφέρει χαρακτηριστικά αξιωματούχος της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας.

Επιπρόσθετα, ο επιμερισμός του κόστους, εστιάζοντας κύρια στο κομμάτι των διασυνοριακών διασυνδέσεων, αναμένεται να βρεθεί υψηλά στην ατζέντα με αφορμή το «Πακέτο για τα Δίκτυα» με την Κομισιόν να επιχειρεί μια επαναπροσέγγιση του ζητήματος στην κατεύθυνση να αποτυπωθεί με καλύτερο τρόπο «ποιος κερδίζει από αυτές». «Δεν είναι πάντα σαφές ποιος έχει τα οφέλη» σχολιάζει η ίδια πηγή για να συμπληρώσει ότι «θα πρέπει να διασφαλίζεται ότι και τα δύο μέρη έχουν εξίσου όφελος από την πραγματοποίηση ενός έργου.