Κομισιόν: «Πέτρα του σκανδάλου» για την εκτόξευση των τιμών η παραβίαση του κανόνα 70% στο διασυνοριακό εμπόριο – Τι απάντησε σε ερώτηση του ευρωβουλευτή Ν. Φαραντούρη

Την σημασία αποδοτικής χρήσης των υφιστάμενων διασυνδέσεων μεταξύ της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της υπόλοιπης Ευρώπης υπογραμμίζει, μεταξύ άλλων, η Κομισιόν απαντώντας σε σχετική ερώτηση του ευρωβουλευτή Νικόλαου Φαραντούρη, χωρίς ωστόσο να παίρνει σαφή θέση περί του προβλήματος «Αυστρία».

Η ερώτηση του ευρωβουλευτή αναδεικνύει το πρόβλημα που παρατηρήθηκε πέρυσι το καλοκαίρι με την αδυναμία ελεύθερης ροής της ενέργειας στα σημεία διασύνδεσης της Αυστρίας, γεγονός που επέτεινε το φαινόμενο της «σπανιότητας ενέργειας», ωθώντας περαιτέρω τις τιμές ενέργειας σε ανοδική τροχιά.

Υπενθυμίζεται ότι το θέμα έχουν αναδείξει με σχετική τους επιστολή οι βιομηχανικές ενώσεις Ελλάδας (ΕΒΙΚΕΝ), Βουλγαρίας (BFIEC) και Ρουμανίας (ACER) με σχετική επιστολή προς την Κομισιόν, καταγγέλλοντας ότι η Αυστρία κάνει κατάχρηση της πρόβλεψης περί εξαιρέσεων από τους κανόνες διασυνοριακού εμπορίου, αφήνοντας «έκθετες» τις διασυνδεδεμένες αγορές νοτίως των συνόρων της.

Αναλυτικότερα, όπως έγραφε σχετικά το energypress, η Αυστρία απολαμβάνει εδώ και 6 συναπτά έτη, εξαίρεση από την υποχρέωση του κοινοτικού Κανονισμού 2019/943, (άρθρο 16/8) για την κοινή αγορά ενέργειας. Σύμφωνα με αυτόν, η μεταφορική ικανότητα των διεθνών διασυνδέσεων της χώρας πρέπει να αξιοποιείται τουλάχιστον κατά 70% για διασυνοριακές συναλλαγές.

Από την πλευρά της, η Αυστρία για λόγους διατήρησης της επιχειρησιακής ασφάλειας του δικού της ηλεκτρικού δικτύου, ζητά και παίρνει σταθερά από το 2020 εξαίρεση από την Κομισιόν ως προς την παραπάνω υποχρέωση.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ανάλογη άποψη ως προς την αξία της τήρησης του κανόνα περί 70% εξέφρασε και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Συνεργασίας Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας, παρουσιάζοντας σχετική προσομοίωση στα πλαίσια της task force που πραγματοποιήθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου στην Κοπεγχάγη.

Σύμφωνα με την προσομοίωση που πραγματοποίησε ο ACER, εάν όλη η περιοχή διέθετε ήδη την απαραίτητη διαθεσιμότητα στις διασυνδέσεις, τότε η εξέλιξη της περσινής κρίσης θα ήταν διαφορετική, αν και θα εξακολουθούσαν να εμφανίζονται αρκετά υψηλές τιμές. Συγκεκριμένα, στην Ελλάδα η τιμή τα απογεύματα ήταν μεσοσταθμικά στα 313 ευρώ/MWh για όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού, ενώ αν εφαρμοζόταν ο κανόνας του 70%, τότε θα βρισκόταν στα 272 ευρώ ανά Μεγαβατώρα.

Ως προς το επίδικο ζήτημα περί παραβίασης του κανονισμού από την Αυστρία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αρκέστηκε να υπογραμμίσει το θεσμικό πλαίσιο που διέπει τις περιπτώσεις παρεκκλίσεων.

Αναφέρει συγκεκριμένα ότι «Όσον αφορά τις παρεκκλίσεις βάσει του άρθρου 16 παράγραφος 9 του κανονισμού (ΕΕ) 2019/9431, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι έχουν έκτακτο χαρακτήρα και μπορούν να χορηγούνται μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις. Πρέπει να περιορίζονται σε ό,τι είναι αναγκαίο για τη διασφάλιση της επιχειρησιακής ασφάλειας και την αποφυγή διακρίσεων μεταξύ εσωτερικών και διαζωνικών ανταλλαγών. Επιπλέον, χορηγούνται για περίοδο ενός έτους προκειμένου να καταστεί δυνατή η επαναξιολόγηση των εντοπισθέντων ζητημάτων ασφάλειας. Η εθνική ρυθμιστική αρχή αποφασίζει σχετικά με τις εν λόγω παρεκκλίσεις».

Η ερώτηση του Ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ Νικόλαου Φαραντούρη

Ερώτηση με αίτημα γραπτής απάντησης E-002930/2025

προς την Επιτροπή

Άρθρο 144 του Κανονισμού

Νικόλας Φαραντούρης (The Left)

Θέμα: Χορήγηση παρεκκλίσεων που επηρεάζουν σημαντικά τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη

Σύμφωνα με το άρθρο 16 παράγραφος 8 του κανονισμού (ΕΕ) 2019/9431, οι διαχειριστές συστήματος μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας οφείλουν να διασφαλίζουν ελάχιστα επίπεδα διαθέσιμης δυναμικότητας και δεν επιτρέπεται να περιορίζουν τον διαθέσιμο όγκο της δυναμικότητας διασύνδεσης ως μέσο επίλυσης της συμφόρησης εντός της δικής τους ζώνης προσφοράς. Κατ’ εξαίρεση, είναι δυνατή η χορήγηση παρεκκλίσεων για λόγους διατήρησης της ασφάλειας λειτουργίας του συστήματος, αποφεύγοντας όμως διακρίσεις μεταξύ εσωτερικών και διαζωνικών ανταλλαγών (παράγραφος 9 του ίδιου άρθρου).

Ο αυστριακός διαχειριστής συστήματος μεταφοράς (APG) έχει λάβει έξι συνεχόμενες παρεκκλίσεις2, παραμένοντας ουσιαστικά εκτός των ανωτέρω απαιτήσεων. Με τη συναπτή χορήγηση παρεκκλίσεων, η εξαιρετική αυτή δυνατότητα καθίσταται παγιωμένη κατάσταση, επηρεάζοντας σημαντικά τον όγκο της δυναμικότητας που παρέχεται σε λοιπά συμμετέχοντα κράτη στην αγορά ενέργειας. Αυτό, με τη σειρά του, επηρεάζει το επίπεδο των τιμών, δημιουργώντας μεγάλες διαφορές στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στις αγορές της επόμενης ημέρας μεταξύ της Νοτιοανατολικής και της Κεντρικής Ευρώπης, πλήττοντας σημαντικά τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και τις βιομηχανίες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Ερωτάται η Επιτροπή:

1. Θεωρεί δικαιολογημένη τη χορήγηση συναπτών παρεκκλίσεων στην APG, δεδομένων και των συνεπειών τους στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη;

2. Θα συνεργαστεί με τον ACER, ώστε να τερματιστούν φαινόμενα κατάχρησης της δυνατότητας παρέκκλισης;

3. Τι μέτρα σκοπεύει να λάβει για την αντιμετώπιση των σημαντικά πιο αυξημένων τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, όπως η Ελλάδα;

Κατάθεση: 16.7.2025

Η απάντηση του Επιτρόπου Ενέργειας και Στέγασης Ντάν Γιόργκενσεν

Το ζήτημα των τιμών της ενέργειας είναι κρίσιμο για την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και για την ευημερία των πολιτών. Η Επιτροπή αξιολογεί τα βαθύτερα αίτια των υψηλών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και έχει αναπτύξει διμερή συνεργασία με τα αντίστοιχα κράτη μέλη και τον Οργανισμό της ΕΕ για τη Συνεργασία των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας.

Η Επιτροπή βρίσκεται σε συνεχείς συζητήσεις με τα κράτη μέλη για να στηρίξει την εφαρμογή κατάλληλων εργαλείων για την αντιμετώπιση των εξάρσεων των τιμών, χωρίς να παρεμβαίνει στην ορθή λειτουργία των αγορών χονδρικής και στα αναγκαία επενδυτικά κίνητρα. Τα εργαλεία αυτά θα μπορούσαν, για παράδειγμα, να συμβάλουν στην κινητοποίηση ευελιξίας χωρίς ορυκτά καύσιμα, στη μείωση της ζήτησης κατά τη διάρκεια κρίσιμων ωρών, στην αύξηση της διασυνοριακής δυναμικότητας και στην προστασία των καταναλωτών. Οι υφιστάμενοι κανόνες της εσωτερικής αγοράς επιτρέπουν στα κράτη μέλη να θεσπίζουν τα μέτρα αυτά και η Επιτροπή δεσμεύεται να στηρίξει τα κράτη μέλη στον σχεδιασμό τους. Η Επιτροπή υπογραμμίζει επίσης τη σημασία της αποδοτικής χρήσης των υφιστάμενων διασυνδέσεων μεταξύ της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της υπόλοιπης Ευρώπης και στηρίζει σθεναρά τη μεγιστοποίηση της χρήσης των υφιστάμενων διασυνδέσεων.

Όσον αφορά τις παρεκκλίσεις βάσει του άρθρου 16 παράγραφος 9 του κανονισμού (ΕΕ) 2019/9431, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι έχουν έκτακτο χαρακτήρα και μπορούν να χορηγούνται μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις. Πρέπει να περιορίζονται σε ό,τι είναι αναγκαίο για τη διασφάλιση της επιχειρησιακής ασφάλειας και την αποφυγή διακρίσεων μεταξύ εσωτερικών και διαζωνικών ανταλλαγών. Επιπλέον, χορηγούνται για περίοδο ενός έτους προκειμένου να καταστεί δυνατή η επαναξιολόγηση των εντοπισθέντων ζητημάτων ασφάλειας. Η εθνική ρυθμιστική αρχή αποφασίζει σχετικά με τις εν λόγω παρεκκλίσεις.