Που θα «πέσουν» τα 1,7 δισ του Ταμείου Απανθρακοποίησης των Νησιών - Μέχρι 30 Ιουνίου οι προτάσεις της Ελλάδας στη Κομισιόν - Οι τρεις μεγαλύτερες προκλήσεις

Την επεξεργασία των αναλυτικών προτάσεων για τα «πράσινα» έργα που θα επιδοτηθούν από το Ταμείο Απανθρακοποίησης των Νησιών, από επενδύσεις σε ΑΠΕ και μπαταρίες μέχρι μονάδες αφαλάτωσης, αντλησιοταμίευσης και ηλεκτρικές διασυνδέσεις, ολοκληρώνει το ΥΠΕΝ προκειμένου μέχρι τις 30 Ιουνίου να έχει υποβάλει το φάκελο προς έγκριση στις Βρυξέλλες.

Αμέσως μετά θα αναλάβει δουλειά η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, προκειμένου μέσα στους επόμενους μήνες να αξιολογήσει τις προτάσεις για το που θα «πέσουν» τα 1,75 δισ ευρώ του Ταμείου.

Δηλαδή σε ποια ακριβώς από τα εκατοντάδες έργα των Κυκλάδων, των Δωδεκανήσων, του Ιονίου και της Κρήτης θα διατεθούν τα κεφάλαια του Decarbonisation Fund, που «σπάνε» σε τρεις πυλώνες: Τις επενδύσεις σε ΑΠΕ (892 εκατ ή 51% του συνόλου), τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις (717 εκατ. ή 41%) και τις συμπληρωματικές τεχνολογίες (157 εκατ ή 9%).

Στο θέμα αναφέρθηκε χθες στη διάρκεια πάνελ του 10ου συνεδρίου της Ελληνικής Εταιρείας Ενεργειακής Οικονομίας (ΗΑΕΕ), ο Γενικός Γραμματέας Ενέργειας, Αριστοτέλης Αϊβαλιώτης, μιλώντας για τα εμπόδια που αντιμετωπίζει το «πρασίνισμα» των νησιών, όσο και για τις προκλήσεις που συνεπάγεται η σύνταξη των προτάσεων που πρέπει να έχουν αποσταλεί στη Κομισιόν μέχρι τα τέλη του μήνα.

Τα κεφάλαια που θα χρηματοδοτήσουν από διασυνδέσεις και μπαταρίες μέχρι μικρά υδροηλεκτρικά και υβριδικά συστήματα ΑΠΕ στα νησιά, είναι πολλά και περιμένουν τις ελληνικές προτάσεις, ωστόσο πολλές είναι και οι προκλήσεις. Τόσο ως προς το κατά πόσο τα νησιά διαθέτουν τον διοικητικό μηχανισμό για να «τρέξει» τα εκατοντάδες μικρά επιμέρους έργα που απαιτούνται, όσο και για το αν θα βρεθούν οι κατάλληλοι φορείς υλοποίησης, δηλαδή οι ανάδοχοι επενδυτές της πλειάδας διαγωνισμών που θα ακολουθήσουν.

«Από τους συνολικά 332 Δήμους της Ελλάδας, διοικητική ικανότητα για να απορροφούν επιδοτήσεις από τα κοινοτικά ταμεία, έχουν μόνο 20. Ξέρετε πόσοι απ' αυτούς αφορούν σε νησιά ; Κανείς», ανέφερε ο Γενικός, εξηγώντας γιατί η εξεύρεση επενδυτών, που προυποθέτει ότι μια συγκεκριμένη επένδυση θα φέρει κέρδη, συνδέεται ευθέως με τη διοικητική ικανότητα των Δήμων.

Οι τρεις προκλήσεις και το 1,75 δισ του «κουμπαρά»

Τα έσοδα του Decarbonisation Fund θα προέλθουν ως γνωστόν από τις δημοπρασίες 25 εκατομμυρίων δικαιωμάτων εκπομπών CO2. Και κρίνοντας από έναν υπολογισμό για 70 €/ τόνο CO2 (στα 72,06 η χθεσινή τιμή στο χρηματιστήριο https://tradingeconomics.com/commodity/carbon ), εκτιμάται ότι θα συγκεντρωθούν κεφάλαια 1,75 δισ ευρώ, όπως είπε ο κ. Αιβαλιώτης.

«Το μεγάλο όμως εμπόδιο δεν αφορά τα κεφάλαια, αφορά το έλλειμμα ικανών promoters που αδυνατούν να απορροφήσουν όλα αυτά τα χρήματα και να φέρουν σε πέρας τα έργα», ανέφερε από τη πλευρά του ο Ιωάννης Καλτσάς, επικεφαλής του Τμήματος Χρηματοδοτήσεων της ΕΤΕπ για την Ελλάδα και την Κύπρο. Και εξήγησε ότι σήμερα που δεν έχει ακόμη ενεργοποιηθεί το Ταμείο Απανθρακοποίησης, παρ’ ότι η τράπεζα χρηματοδοτεί με πολύ χαμηλό επιτόκιο παρόμοιες δράσεις, συχνά αυτό δεν συμβαίνει, καθώς απουσιάζουν οι φορείς υλοποίησης με την απαιτούμενη ικανότητα.

Το πλέον σημαντικό στοίχημα του Decarbonisation Fund αφορά τις διασυνδέσεις των νησιών (Δωδεκάνησα, Β. Αιγαίο), το κόστος των οποίων καλύπτεται κατά 41%. Δίχως αυτές, όσο δηλαδή τα νησιά παραμένουν απομονωμένα και δεν μπορούν να πουλήσουν τη παραγόμενη ενέργεια στο σύστημα, το «πρασίνισμα» και οι μαζικές επενδύσεις σε ΑΠΕ, δεν πρόκειται να περπατήσουν. Αυτός είναι άλλωστε και ο λόγος που το ΥΠΕΝ επιδίωξε να αυξηθούν οι πόροι του Ταμείου που προορίζονται για διασυνδέσεις, χωρίς ωστόσο να καταστεί εφικτό, καθώς η κατανομή είχε «κλειδώσει» και δεν μπορούσε να αλλάξει, όπως ενημερώθηκε από την Επιτροπή.

Το ίδιο στοίχημα ισχύει σε ακόμη μεγαλύτερο βαθμό για τα μικρότερα νησιά, όπου τα «σκαμπανεβάσματα» στις καταναλώσεις είναι τεράστια. Το χειμώνα δεν υπερβαίνουν τα 6 ΜW, αλλά τα καλοκαίρια λόγω τουρισμού εκτινάσσονται στα 100 MW. Τα νησιά αυτά, όσο θα παραμένουν μη διασυνδεδεμένα με το κεντρικό σύστημα, για λόγους ενεργειακής ασφάλειας, η συμμετοχή των ΑΠΕ δεν μπορεί να υπερβεί το 40% στο μείγμα. Το υπόλοιπο 60% θα συνεχίζει να αφορά τις παλιές θερμικές και ρυπογόνες μονάδες.

Το έλλειμμα σε Δήμους με διοικητική ικανότητα και η απουσία των διασυνδέσεων που μέχρι να γίνουν, αναβάλλονται πολλές επενδύσεις σε ΑΠΕ, είναι δύο βασικά εμπόδια για το όλο εγχείρημα. Το τρίτο αφορά την εναντίωση των νησιωτικών πληθυσμών προς τις ανεμογεννήτριες, χωρίς τις οποίες - μόνο με φωτοβολταικά και δίχως μπαταρίες- δεν επιτυγχάνεται ενεργειακή ασφάλεια ενός νησιού από τις ΑΠΕ.

Σε ΑΠΕ, μπαταρίες και hydro πάνω από 890 εκατ

Στο πρώτο πυλώνα, αυτόν που θα χρηματοδοτήσει έργα ΑΠΕ και μπαταρίες, προκειμένου να πάψει η τροφοδοσία των νησιών να εξαρτάται από τα ορυκτά καύσιμα, θα «πέσει» και η μερίδα του λέοντος, δηλαδή το 51% ή πάνω από 890 εκατ ευρώ.

• Στην ενεργειακή αυτονομία των νησιών προορίζονται 227 εκατ ευρώ. Τα έργα αφορούν φωτοβολταϊκά και μπαταρίες για νοικοκυριά, επιχειρήσεις, Δήμους, αγρότες και αεροδρόμια. Καθώς επίσης μεγαλύτερα φωτοβολταϊκά 130-170 MW από κοινού με μπαταρίες.
• Σε υβριδικά συστήματα ΑΠΕ για τα μικρά και μη διασυνδεδεμένα νησιά, το Ταμείο θα «ρίξει» 210 εκατ ευρώ. Ο λόγος για υβριδικά συστήματα ΑΠΕ και μπαταρίες. Σαν στόχος έχει μπει μια ισχύς έργων 450 MW.
• Στα μεγαλύτερα διασυνδεδεμένα νησιά (π.χ. Νάξος, Πάρος, Κρήτη), το νούμερο  «γράφει» 106 εκατ ευρώ. Κυρίαρχα τα μεγάλα φωτοβολταικά (πάντα μαζί με με μπαταρίες) για να καλυφθούν οι αυξημένες ανάγκες των νησιών σε ρεύμα κατά τη τουριστική περίοδο.
• Στα θαλάσσια αιολικά, όπου το πρόγραμμα αγνοείται καιρό τώρα, ο προϋπολογισμός συμμετοχής από το Ταμείο είναι περίπου 260 εκατ ευρώ.
• Standalone Μπαταρίες ( 36 εκατ ευρώ). Εδώ το πλάνο μιλάει για μπαταρίες διάρκειας 6–8 ωρών σε διασυνδεδεμένα νησιά (συστήματα 5 MW και 50 MW). Στόχος είναι να δημιουργηθούν «άμυνες» στα νησιά απέναντι σε πιθανές τεχνικές διακοπές του δικτύου.
• Μικρά υδροηλεκτρικά και φράγματα πολλαπλών χρήσεων (100 εκατ). Τα έργα θα αφορούν πολλαπλών χρήσεων ταμιευτήρες που υποστηρίζουν την ανθεκτικότητα τόσο στο νερό όσο και στην ενέργεια.

Πάνω από 700 εκατ στις διασυνδέσεις των νησιών 

Δίχως το Ταμείο που θα χρηματοδοτήσει με πάνω από 700 εκατ ευρώ τις μεγάλες ηλεκτρικές διασυνδέσεις, αυτές δεν θα ήταν εφικτές. Το Decarbonization Fund καλύπτει το 40% του συνολικού τους κόστους. Είναι ο δεύτερος πυλώνας του Ταμείου.

Στη διασύνδεση των Δωδεκανήσων (Κως - Ρόδος - Κάρπαθος) που υπολογίζεται να είναι έτοιμη το 2028-2029 θα διατεθούν 705 εκατ ευρώ. Εκκρεμούν ακόμη η ολοκλήρωση των Κυκλάδων (Σέριφος - Σίφνος, Νάχος - Αμοργός, κλπ) και των νησιών του Β. Αιγαίου. Στόχος μακροπρόθεσμα είναι να μειωθούν τα κόστη που καταβάλουν οι καταναλωτές μέσω των λογαριασμών τους (ΥΚΩ), ώστε οι νησιώτες να πληρώνουν την ίδια με όλους τιμή στο ρεύμα.

Ηλεκτροδότηση πλοίων, σταθμοί φόρτισης

Στο τρίτο πυλώνα του Ταμείου εντάσσονται μια σειρά από συμπληρωματικές δράσεις, όπως για την ηλεκτροδότηση των πλοίων στα λιμάνια (Cold ironing), με τα ποσά να καθορίζονται στα 100 εκατ. Σε ό,τι αφορά τη συμμετοχή για κατασκευή σταθμών φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων το ποσό ανέρχεται στα 31 εκατ ευρώ.