IEEFA: Γιατί το «ιαπωνικό μοντέλο» για το LNG είναι ακατάλληλο για την Ευρώπη

Το σχέδιο για την προσιτή ενέργεια και την καθαρή βιομηχανική συμφωνία που παρουσίασε η Κομισιόν, προτείνει μεταξύ άλλων τη διερεύνηση του λεγόμενου “ιαπωνικού μοντέλου” στις επενδύσεις LNG, δηλαδή μια στρατηγική άμεσων επενδύσεων σε έργα εξαγωγής LNG τρίτων χωρών, με αντάλλαγμα μακροπρόθεσμα συμβόλαια με ελκυστικές τιμές για τους Ευρωπαίους.

Το εγχείρημα αυτό ωστόσο, σύμφωνα με ανάλυση του IEEFA, εγείρει κάποια ερωτήματα: Πώς λειτουργεί η προσέγγιση της Ιαπωνίας στην πράξη; Ποιο είναι το κόστος και οι κίνδυνοι που ενέχει; Και το σημαντικότερο, θα πρέπει η Ιαπωνία να αποτελέσει οδηγό για τη μείωση των ενεργειακών τιμών στην Ευρώπη;

Δεν υπάρχει καθολικό μοντέλο για την Ευρώπη

Η προσέγγιση της Ιαπωνίας αποτελεί ένα κράμα από πολιτικές οδηγίες, χρηματοδοτικά εργαλεία και κίνητρα, που αναπτύχθηκαν για περισσότερες από 7 δεκαετίες, παρά ένα ενιαίο σχέδιο για τις επενδύσεις LNG. Τα εργαλεία αυτά υποστηρίζουν ολόκληρη την αλυσίδα αξίας του υγροποιημένου φυσικού αερίου και όχι μόνο τα έργα εξαγωγής. Έτσι, οι πιο ισχυρές αγορές ενισχύουν την πρόσβαση της χώρας σε προμήθειες LNG, ενώ ταυτόχρονα και σε κέντρα ζήτησης όπου μπορεί να μεταπωλεί το πλεόνασμα LNG.

Το μοντέλο που αξιοποιεί το Τόκιο, περιλαμβάνει επίσης μια πληθώρα φορέων, μεταξύ αυτών δημόσια χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, με θεσμοθετημένες εντολές να διασφαλίζουν την εγχώρια ενεργειακή ασφάλεια μέσω της χρηματοδότησης του κλάδου.

Ως εκ τούτου, η Ιαπωνία θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους παρόχους δημόσιας χρηματοδότησης για ορυκτά καύσιμα. Κατά την τελευταία δεκαετία, οι τράπεζες της χώρας διέθεσαν 56 δισ. δολάρια για ξένα έργα φυσικού αερίου, κυρίως μέσω δανείων και εγγυήσεων.

Η προσέγγιση της Ιαπωνίας απαιτεί σημαντική ευελιξία και εμπορική τεχνογνωσία

Η Ιαπωνία έχει ως στόχο τη διατήρηση της δεσπόζουσας θέσης της στον κλάδο του LNG και την απόκτηση καλύτερων τιμών για τις εισαγωγές της. Επιπλέον, αντιμετωπίζει την αβεβαιότητα σχετικά με τη μελλοντική ζήτηση ενέργειας. Παρότι είναι ένας από τους μεγαλύτερους εισαγωγείς, οι ιαπωνικές εταιρείες πρέπει να βρουν τρόπους να μεταπωλούν το πλεόνασμα υγροποιημένου φυσικού αερίου, καθώς πυρηνικά και ΑΠΕ αναπληρώνουν την εγχώρια ζήτηση.

Οι μεγαλύτεροι αγοραστές της Ιαπωνίας προτίθενται να μεταπωλήσουν περισσότερα φορτία στη Νότια και Νοτιοανατολική Ασία, λόγω της μειωμένης ζήτησης στην Ιαπωνία. Για να μεταπωλήσουν αποτελεσματικά, οι ιαπωνικές εταιρείες χρειάζονται τεχνογνωσία στις διαφορετικές φάσεις της αλυσίδας αξίας. Επιπλέον, οι επενδύσεις σε τερματικούς σταθμούς εισαγωγής, δίκτυα διανομής και άλλες εγκαταστάσεις ενέργειας ενισχύουν τη ζήτηση και δημιουργούν ευκαιρίες μεταπώλησης LNG. Στην Νοτιοανατολική Ασία, ιαπωνικές εταιρείες έχουν συμμετάσχει σε περισσότερα από 30 έργα LNG από τον Ιούλιο του 2024.

Σε ότι αφορά την Ευρώπη όμως, παρότι ορισμένοι όμιλοι πετρελαίου και φυσικού αερίου διαθέτουν αντίστοιχες δυνατότητες, η δραστηριότητα εμπορίας LNG μπορεί να είναι δαπανηρή και αυξημένου ρίσκου για άλλους. Αυτό γιατί, με τον τρόπο αυτό οι εταιρείες στρέφονται ουσιαστικά από προβλέψιμες ρυθμιζόμενες αποδόσεις στην εγχώρια αγορά, σε εξαιρετικά ευμετάβλητα κέρδη στις παγκόσμιες αγορές εμπορευμάτων.

Το «ιαπωνικό μοντέλο» δεν θα κάνει το LNG φθηνό, ούτε θα σταθεροποιήσει τις τιμές

Η Ιαπωνία έχει αξιοποιήσει τα τελευταία χρόνια σημαντική δημόσια και ιδιωτική στήριξη. Το 2024, εκτός από τις δαπάνες για την ανάπτυξη της αλυσίδας αξίας του LNG, η χώρα κατέβαλε 41 δισ. δολάρια για εισαγωγές. Μπορεί τα μακροπρόθεσμα συμβόλαια της χώρας για την προστατεύουν από τη μεταβλητότητα των spot αγορών, ωστόσο τα στοιχεία δείχνουν ότι το κόστος εισαγωγών εξακολουθεί να αυξάνεται, ξεπερνώντας τα 64 δισ. δολάρια το 2022.

Ως αποτέλεσμα της μεγάλης εξάρτησης από το LNG, οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για τα νοικοκυριά της Ιαπωνίας φέρονται να είναι υπερδιπλάσιες από τον μέσο όρο σε ολόκληρη την Ασία.

Σύμφωνα με την ανάλυση, η Ευρώπη μπορεί να αντιμετωπίσει ακόμα πιο σημαντικές προκλήσεις από την εμπορία LNG στο εξωτερικό, καθώς η εγχώρια ζήτηση μειώνεται. Αντίθετα, οι πόροι θα μπορούσαν να δαπανηθούν πιο εύλογα στη στήριξη των υφιστάμενων προσπαθειών, για μείωση της ζήτησης φυσικού αερίου και επιτάχυνση των “καθαρών” τεχνολογιών, παρά σε επενδύσεις και συμβάσεις LNG που θα επιφέρουν μόνο τη μακροπρόθεσμη έκθεση στα ορυκτά καύσιμα.