Αναλαμβάνει δράση η νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Οι προκλήσεις και οι προτεραιότητες για την ενέργεια - Ο ρόλος του Νταν Γιόργκενσεν

Την περασμένη Πέμπτη, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο σφράγισε και επίσημα τον διορισμό των νέων μελών που θα απαρτίσουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την περίοδο από 1 Δεκεμβρίου 2024 έως 31 Οκτωβρίου 2029.

Πρόεδρος της Επιτροπής παραμένει η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Μεγάλο μέρος της ομάδας της, συμπεριλαμβανομένης της εκτελεστικής αντιπροέδρου Τερέζα Ριμπέρα Ροντρίγκεθ και του Ευρωπαίου Επιτρόπου για την Ενέργεια και τη Στέγαση Νταν Γιόργκενσεν, έχει επιφορτιστεί με την πράσινη μετάβαση και την κλιματική πολιτική.

Η Ισπανίδα Τερέζα Ριμπέρα αναλαμβάνει το χαρτοφυλάκιο της Καθαρής, Δίκαιης και Ανταγωνιστικής Μετάβασης. Ορίστηκε ως υπεύθυνη για την πολιτική ανταγωνισμού και, όπως είχε πει η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κατά την παρουσίαση των επιτρόπων, θα καθοδηγήσει τις εργασίες για να διασφαλίσει ότι η Ευρώπη θα τηρήσει τους στόχους της που ορίζονται στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση θέλει να διατηρήσει τον γρήγορο ρυθμό της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές, επιτρέποντας ταυτόχρονα προσιτές τιμές ενέργειας για τη βιομηχανία και τα νοικοκυριά. 

Το στίγμα της πολιτικής που θα ακολουθηθεί, έδωσε η φον ντερ Λάιεν παρουσιάζοντας την περασμένη Τετάρτη τους πυλώνες του πλαισίου πολιτικής για το νέο Σώμα των Επιτρόπων. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε υπέρ της σύνθεσης στη σύνοδο ολομέλειας στο Στρασβούργο με 370 βουλευτές υπέρ, 282 κατά και 36 αποχές.

Η πρώτη σημαντική πρωτοβουλία είναι η Compasitness Compass, αποκάλυψε η φον ντερ Λάειν. Εξήγησε ότι η ΕΕ πρέπει να κλείσει το χάσμα καινοτομίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα. Μια άλλη προτεραιότητα είναι ένα κοινό σχέδιο για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές και την ανταγωνιστικότητα και η τρίτη είναι η αύξηση της ασφάλειας και η μείωση των εξαρτήσεων.

Η ΕΕ έχει μερικούς από τους πιο φιλόδοξους στόχους για την πράσινη μετάβαση στον κόσμο αλλά κινδυνεύει  από την αποβιομηχάνιση, με τις υψηλές τιμές ενέργειας μεταξύ των βασικών παραγόντων. Ως εκ τούτου, υπάρχει μια σκληρή αντιστάθμιση μεταξύ των κλιματικών στόχων και της ανταγωνιστικότητας.

Ξεκλειδώνοντας κεφάλαια

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ξεκινήσει ξεκλειδώνοντας τη χρηματοδότηση που απαιτείται για την πράσινη, ψηφιακή και κοινωνική μετάβαση, σύμφωνα με τον επικεφαλής της Κομισιόν. Όλοι στην ομάδα θα συμβάλουν στην επίτευξη των βασικών στόχων, επεσήμανε. Ο επικεφαλής του εκτελεστικού βραχίονα της ΕΕ τόνισε επίσης το σχέδιο για τη δημοσίευση του Clean Industrial Deal εντός των πρώτων 100 ημερών.

«Πρέπει και θα παραμείνουμε στην πορεία προς τους στόχους της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Αλλά αν θέλουμε να έχουμε επιτυχία σε αυτή τη μετάβαση, πρέπει να είμαστε πιο ευέλικτοι και να συνοδεύουμε καλύτερα τους ανθρώπους και τις επιχειρήσεις στην πορεία. Και πρέπει να παίξουμε με τις παραδοσιακές δυνάμεις μας – τις βιομηχανίες και τις ΜΜΕ μας, τους καινοτόμους και τους εργαζομένους μας»,  υπογράμμισε, απευθυνόμενη στους Ευρωπαίους βουλευτές.

Ομαδική δουλειά

Τουλάχιστον το ένα τρίτο της νέας επιτροπής είναι άμεσα υπεύθυνο για την πράσινη μετάβαση και την κλιματική πολιτική. Περιλαμβάνει την Εκτελεστική Αντιπρόεδρο για Καθαρή, Δίκαιη και Ανταγωνιστική Μετάβαση και Επίτροπο Ανταγωνιστικότητας Ριμπέρα και τον Ευρωπαίο Επίτροπο Γιόργκενσεν.

«Έχουμε κάνει πολλά για να απαντήσουμε στον ενεργειακό εκβιασμό της Ρωσίας και στον υψηλό πληθωρισμό που ακολούθησε. Αλλά η τιμή της ενέργειας πρέπει να μειωθεί περαιτέρω. Και πάνω σε αυτό θα δουλέψει ο Νταν Γιόργκενσεν βασιζόμενος στην προηγούμενη εμπειρία του. Να μειωθεί το κόστος για τα νοικοκυριά και τις εταιρείες. Να επενδύσουμε στην καθαρή ενέργεια. Και για την αντικατάσταση των ρωσικών εισαγωγών LNG», τόνισε η φον ντερ Λάιεν.

Η ενεργειακή πολιτική βρίσκεται στον πυρήνα όλων των προκλήσεων στην Ευρώπη

Ο ίδιος ο Γιόργκενσεν έχει επισημάνει ότι η ενεργειακή πολιτική βρίσκεται στον πυρήνα όλων των προκλήσεων που αντιμετωπίζει αυτή τη στιγμή η Ευρώπη – για την ανταγωνιστικότητα, τις θέσεις εργασίας, την ανάπτυξη, την ασφάλεια με τον πόλεμο στην Ουκρανία, την κλιματική αλλαγή και την κοινωνική δικαιοσύνη.

Οι ευρωπαϊκές εταιρείες πληρώνουν δύο έως τρεις φορές περισσότερο για ενέργεια από τους ανταγωνιστές τους στις ΗΠΑ και την Κίνα, ενώ το 10% των Ευρωπαίων δεν είναι σε θέση να θερμάνει επαρκώς τα σπίτια τους κατά τη διάρκεια του χειμώνα, πρόσθεσε. Ο Γιόργκενσεν δεσμεύτηκε να μειώσει τις τιμές για τη βιομηχανία και τους ανθρώπους ως κορυφαία προτεραιότητα.

Δεσμεύτηκε επίσης να ενισχύσει την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μέσω ταχύτερων διαδικασιών αδειοδότησης, να επεκτείνει τα ενεργειακά δίκτυα, να αναπτύξει διασυνδέσεις, να ενισχύσει τη δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα (CCS), τις τεχνολογίες αποθήκευσης ενέργειας και τις λύσεις power-to-X ή PtX .

Οι προκλήσεις στη ΝΑ Ευρώπη

Η Νοτιοανατολική Ευρώπη, ιδίως, υποφέρει περισσότερο από την αστάθεια των τιμών της ενέργειας και χρειάζεται επειγόντως περισσότερες δυνατότητες διασύνδεσης και αποθήκευσης.

Ο νέος επίτροπος ενέργειας υποσχέθηκε να καταλήξει σε μια στρατηγική για τη γεωθερμική ενέργεια. Όσον αφορά το πράσινο υδρογόνο, αναγνώρισε ότι απομένει πολλή δουλειά για τη δημιουργία μιας πραγματικής αγοράς. «Δεν έχουμε την πολυτέλεια να μην επικεντρωνόμαστε 100% στην επιτάχυνση», υπογράμμισε.

Η κλιματική κρίση

Υπό το φως των καταστροφικών πλημμυρών στη Βαλένθια και σε μεγάλο μέρος της Ισπανίας, η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Τερέζα Ριμπέρα είπε στα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου πριν από την επιβεβαίωση ότι είναι απαραίτητο να γίνουν περισσότερα για την ανθεκτικότητα της ΕΕ στα ακραία καιρικά φαινόμενα. Έδωσε έμφαση στα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και στην ικανότητα απόκρισης.

Κατά την ακρόασή της, υποσχέθηκε ένα νέο Ευρωπαϊκό Σχέδιο Προσαρμογής στο Κλίμα για την αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων. Η Ριμπέρα δεσμεύτηκε επίσης να καταστήσει την ανθεκτικότητα στο νερό προτεραιότητα.

Οι νέοι ανώτατοι αξιωματούχοι σημείωσαν ότι η ΕΕ σχεδιάζει να μειώσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά 90% από τα επίπεδα του 1990 έως το 2040. Αποτελεί βασικό ορόσημο για την επίτευξη ουδετερότητας άνθρακα έως τα μέσα του αιώνα.

Η πυρηνική ενέργεια

Ενώ η ΕΕ υποστηρίζει επίσημα την επέκταση στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας, έδειξαν ελάχιστο ενθουσιασμό για τη χρηματοδότηση, ιδίως τα έργα που βασίζονται στη συμβατική τεχνολογία.

Ο νέος επίτροπος συμβούλεψε τη βιομηχανία πυρηνικής ενέργειας να στηριχθεί στην ιδιωτική χρηματοδότηση

Κατά τη γνώμη του Γιόργκενσεν, είναι καλύτερο να υποστηρίξουμε μια αύξηση της ιδιωτικής χρηματοδότησης. «Δεν το βλέπω ως ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης… να χρηματοδοτήσει την κατασκευή ενός πυρηνικού σταθμού», είπε στους ευρωβουλευτές.

Από την άλλη, επιβεβαίωσε την υποστήριξη της επιστημονικής έρευνας, και άφησε ανοικτό παράθυρο για να διευκολύνει την ανάπτυξη μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων (SMR).

Προειδοποίησε ενάντια στην αύξηση της εξάρτησης της Ευρώπης από την πυρηνική βιομηχανία και τις ξένες αλυσίδες εφοδιασμού που σχετίζονται με τα καύσιμα, ιδίως τη Ρωσία. Ενώ η ΕΕ θα σέβεται το ενεργειακό μείγμα σε κάθε χώρα, η πυρηνική ενέργεια θα χρειαστεί για να επιτευχθεί η κλιματική μετάβαση και θα είναι μέρος των σχεδίων καθαρής ενέργειας της Επιτροπής, διευκρίνισε.

Ποιος είναι ο Γιόργκενσεν

Ο νέο επίτροπος Ενέργειας, Γιόργκενσεν, πτυχιούχος πολιτικών επιστημών και Ευρωπαίος και Δανός βουλευτής τα τελευταία 20 χρόνια, αποτελεί πλέον μέρος του νέου Κολλεγίου των Επιτρόπων της Ευρώπης για την τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδο 2024-2029.

Κατά τη διάρκεια της καριέρας του κατείχε μια σειρά από χαρτοφυλάκια, αλλά δεν είναι ξένος στον ενεργειακό τομέα, αφού προηγουμένως είχε διατελέσει υπουργός της Δανίας για το κλίμα, την ενέργεια και τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας.

Ως νέος επίτροπος ενέργειας της Ευρώπης αντιμετωπίζει μια σειρά από προκλήσεις και καθήκοντα, εκ των οποίων το κορυφαίο είναι να μειώσει την τιμή της ενέργειας για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.

Αυτό θα απαιτήσει επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια και την αντικατάσταση των ρωσικών εισαγωγών LNG.

Ο ρόλος του βασίζεται στην εκπλήρωση των στόχων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και άλλων ενεργειακών νομοθεσιών.

Τα καθήκοντά του

Τα συγκεκριμένα καθήκοντα που ορίζονται στην επιστολή αποστολής του περιλαμβάνουν την ενημέρωση και την απλούστευση της διακυβέρνησης της ενεργειακής ένωσης, την πρόταση πρωτοβουλίας για την προώθηση της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και αποθήκευσης ενέργειας, την πρόταση σχεδίου δράσης βιομηχανικής ηλεκτροδότησης που υποστηρίζεται από μια επενδυτική στρατηγική για καθαρή ενέργεια και την εξέταση του πλαισίου για τα δίκτυα.

Άλλοι τομείς εστίασης που επισημάνθηκαν είναι η υιοθέτηση ενός οδικού χάρτη για την ψηφιοποίηση και την τεχνητή νοημοσύνη στον ενεργειακό τομέα, η ανάπτυξη και εγκατάσταση μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων και η απορρόφηση της δέσμευσης, χρήσης και αποθήκευσης άνθρακα.

Προτείνεται επίσης ένα ενεργειακό πακέτο πολιτών για την αύξηση της συμμετοχής των πολιτών στην ενεργειακή μετάβαση.