Το δυναμικό comeback της πυρηνικής ενέργειας – Νέο κύμα χρηματοδότησης από 14 τραπεζικούς παγκόσμιους κολοσσούς

Σε μία κίνηση η οποία εκτιμάται ότι θα ξεκλειδώσει τη χρηματοδότηση για ένα νέο κύμα πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής, δεκατέσσερις από τις κορυφαίες τράπεζες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα του κόσμου δεσμεύονται να αυξήσουν την υποστήριξή τους για την πυρηνική ενέργεια.

Σε μια εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα στη Νέα Υόρκη με τον σύμβουλο για την κλιματική πολιτική του Λευκού Οίκου John Podesta, τραπεζικοί κολοσσοί όπως η Bank of America, η Barclays, η BNP Paribas, η Citi, η Morgan Stanley και η Goldman Sachs δεσμεύτηκαν ότι θα υποστηρίξουν οικονομικά τον στόχο που τέθηκε για πρώτη φορά στις διαπραγματεύσεις για το κλίμα  στην COP28, και ο οποίος προβλέπει  τον τριπλασιασμό της παγκόσμιας ικανότητας πυρηνικής ενέργειας έως το 2050.

Αν και δεν προχώρησαν σε περαιτέρω διευκρινίσεις για το πώς ακριβώς θα χρηματοδοτήσουν τη συγκεκριμένη ανάπτυξη, αναλυτές της αγοράς εκτιμούν ότι η δημόσια δήλωση υποστήριξης από μόνη της αποτελεί την πολυαναμενόμενη αναγνώριση ότι ο τομέας καλείται να διαδραματίσει έναν κρίσιμο ρόλο στη μετάβαση στην ενέργεια χαμηλών εκπομπών άνθρακα.

Οι δυσκολίες και το υψηλό κόστος

Αξίζει να σημειωθεί στο σημείο αυτό, ότι η δυσκολία και το υψηλό κόστος χρηματοδότησης πυρηνικών έργων αποτέλεσε εμπόδιο για τις νέες εγκαταστάσεις και συνέβαλε σε σημαντική επιβράδυνση στις δυτικές χώρες από τότε που κατασκευάστηκαν πολλοί αντιδραστήρες στις δεκαετίες του 1970 και του 1980.

«Αυτό το γεγονός θα αλλάξει το παιχνίδι», σχολιάζει χαρακτηριστικά στους Financial Times, ο Τζορτζ Μπορόβας, επικεφαλής της πυρηνικής πρακτικής στο δικηγορικό γραφείο Hunton Andrews Kurth και μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Παγκόσμιας Πυρηνικής Ένωσης. Μέχρι τώρα, είπε, οι τράπεζες δυσκολεύονταν πολιτικά να υποστηρίξουν νέα πυρηνικά έργα, τα οποία συχνά απαιτούσαν υπογραφή από το γραφείο του διευθύνοντος συμβούλου: «Οι τράπεζες στο ανώτερο διοικητικό τους επίπεδο θα έλεγαν απλώς, δεν καταλαβαίνουμε τίποτα για τα πυρηνικά. Απλώς ξέρουμε ότι είναι πολύ δύσκολο, πολύ αμφιλεγόμενο». Ο Τοζρτζ Μπορόβας πρόσθεσε επίσης ότι η υποστήριξη από τις τράπεζες θα βοηθήσει στην εξομάλυνση της πυρηνικής ενέργειας ως «μέρος της λύσης για την κλιματική αλλαγή» και όχι ως «αναγκαίο κακό».

Χρηματοδοτικά εργαλεία

Οι τράπεζες θα μπορούσαν να υποστηρίξουν νέες μονάδες αυξάνοντας τον άμεσο δανεισμό και τη χρηματοδότηση έργων σε πυρηνικές εταιρείες, διευθετώντας πωλήσεις ομολόγων ή εισάγοντας εταιρείες σε ιδιωτικά επενδυτικά κεφάλαια ή πιστωτικά κεφάλαια.

Επισημαίνεται πάντως, ότι τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα είναι εδώ και καιρό διχασμένα ως προς την πυρηνική ενέργεια, λόγω της πολυπλοκότητας της χρηματοδότησης έργων και του υψηλού επιπέδου κινδύνου, αλλά και λόγω ερωτημάτων σχετικά με το εάν συμμορφώνεται με τα οργανωτικά περιβαλλοντικά και κοινωνικά πρότυπα (ESG). Η Παγκόσμια Τράπεζα και άλλοι πολυμερείς οργανισμοί δεν παρέχουν καμία χρηματοδότηση σε πυρηνικά έργα.

Τα σενάρια 

Η BNP είπε στους Financial Times ότι «δεν υπάρχει κανένα σενάριο» στο οποίο ο κόσμος θα μπορούσε να χτυπήσει την ουδετερότητα των εκπομπών άνθρακα έως το 2050 χωρίς πυρηνική ενέργεια, επικαλούμενη τη Διακυβερνητική Επιτροπή του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή. Η Barclays από την πλευρά της αναφέρει ότι συμμετέχει στην πρωτοβουλία αυτή επειδή η πυρηνική ενέργεια θα μπορούσε να είναι μια λύση για τη διαλείπουσα αιολική και ηλιακή ενέργεια.

Τα περισσότερα από τα πρόσφατα νέα πυρηνικά εργοστάσια στον κόσμο έχουν κατασκευαστεί στην Ασία και τη Μέση Ανατολή, με επικεφαλής την Κίνα. Ωστόσο, οι κυβερνήσεις στις αναπτυγμένες χώρες έχουν αρχίσει να υποστηρίζουν ότι η πυρηνική ενέργεια μπορεί να είναι μια λύση στις καθαρές μηδενικές δεσμεύσεις τους και οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιαπωνία, η Σουηδία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ήταν μεταξύ εκείνων που υπέγραψαν τη δέσμευση της COP28 για τριπλασιασμό της δυναμικότητας.

Η πυρηνική ενέργεια έχει επίσης αρχίσει να κερδίζει υποστήριξη από τις Big Tech, τις κορυφαίες εταιρείας τεχνολογίας, οι οποίες τη θεωρούν ως μια λύση χαμηλών εκπομπών άνθρακα για την τροφοδοσία των κέντρων δεδομένων . Την Παρασκευή, η Microsoft ανακοίνωσε μια 20ετή συμφωνία με την Constellation Energy για την επανεκκίνηση ενός πυρηνικού αντιδραστήρα 835 μεγαβάτ στο Three Mile Island στην Πενσυλβάνια που βρισκόταν σε διαδικασία παροπλισμού. Ο Λάρι Έλισον, συνιδρυτής και επικεφαλής τεχνολογίας της Oracle, δήλωσε αυτόν τον μήνα ότι η εταιρεία σχεδίαζε ένα τεράστιο κέντρο δεδομένων με «άδειες για τρεις . . . μικρούς αρθρωτούς πυρηνικούς αντιδραστήρες».

«Μόλις δείτε αυτές οι εταιρείες [τεχνολογικής] να αρχίσουν να υποστηρίζουν τα λόγια τους επενδύοντας σε πυρηνικά μέσω συμβάσεων, τότε όλα αυτά αρχίζουν να συμβαίνουν», δήλωσε ο James Schaefer, επενδυτικός τραπεζίτης στην Guggenheim Securities, που υπογράφει τη δέσμευση.

«Έχουμε συνομιλίες μαζί τους. Ρωτάτε τι κάνουν οι τράπεζες, συνδέουν πελάτες και επενδυτές με τους παραγωγούς και τους κατόχους αυτής της τεχνολογίας. Η Wall Street θα συνδέσει τις τελείες», πρόσθεσε, λέγοντας ότι «αυτή είναι η στιγμή λίγο πριν την αυγή» για τη χρηματοδότηση ενός νέου κύματος πυρηνικών σταθμών.

Ο αντίλογος

Ωστόσο, παραμένει υψηλός βαθμός ευαισθησίας γύρω από το θέμα εντός των τραπεζών.

Πληροφορίες τις οποίες επικαλούνται οι Financial Times αναφέρουν ότι πριν από την εκδήλωση, οι συμμετέχουσες τράπεζες απέστειλαν μη δεσμευτικές προτάσεις για την πυρηνική ενέργεια σε εταίρους του ιδιωτικού τομέα. Παράλληλα, αρκετά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα πολλές τράπεζες αρνήθηκαν να σχολιάσουν πριν από την εκδήλωση, υπογραμμίζοντας αυτή την ευαισθησία, ακόμη και όταν η κοινή γνώμη για την πυρηνική ενέργεια στις ΗΠΑ και την Ευρώπη έχει γίνει πιο ευνοϊκή.

Τα άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που εκφράζουν υποστήριξη για τα πυρηνικά είναι τα Abu Dhabi Commercial Bank, Ares Management, Brookfield, Crédit Agricole CIB, Guggenheim Securities, Rothschild & Co, Segra Capital Management και Société Générale.

Δυναμικό comeback

Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, η επιστροφή της πυρηνικής ενέργειας σε πολλές χώρες αναμένεται να οδηγήσει σε παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας σε επίπεδα ρεκόρ από την πυρηνική ενέργεια το 2025.  

Μέχρι το επόμενο έτος, η παγκόσμια πυρηνική παραγωγή προβλέπεται να ξεπεράσει το προηγούμενο ρεκόρ της που είχε σημειωθεί το 2021, ανέφερε ο ΙΕΑ.

Παρόλο που ορισμένες χώρες καταργούν σταδιακά την πυρηνική ενέργεια ή αποσύρουν νωρίς τους σταθμούς, η παγκόσμια πυρηνική παραγωγή αναμένεται να αυξάνεται κατά σχεδόν 3% ετησίως κατά μέσο όρο έως το 2026. Οι βασικοί μοχλοί ανάπτυξης θα είναι η ολοκλήρωση των εργασιών συντήρησης στη Γαλλία, η επανεκκίνηση ορισμένων πυρηνικών εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής στην Ιαπωνία και νέοι αντιδραστήρες που έρχονται online στην Κίνα, την Ινδία, τη Νότια Κορέα και την Ευρώπη, μεταξύ άλλων.  

Μετά την ενεργειακή κρίση του 2022, πολλές κυβερνήσεις –με αξιοσημείωτη εξαίρεση τη Γερμανία– επέλεξαν να ενισχύσουν την παραγωγή πυρηνικής ενέργειας για να εξασφαλίσουν ενεργειακή ασφάλεια και να μειώσουν τις εκπομπές από την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς στοχεύουν να φτάσουν τις καθαρές μηδενικές εκπομπές έως το 2050.

Το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Σουηδία και η Ελβετία είναι μερικές από τις ευρωπαϊκές χώρες που στοιχηματίζουν στην εγχώρια παραγωγή πυρηνικής ενέργειας και στην επέκταση της διάρκειας ζωής των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής ως τρόπο ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας και μείωσης των εκπομπών άνθρακα.