Ένα «Ηλιακό Σχέδιο Μάρσαλ» για την Ουκρανία – Η Διάσκεψη του Βερολίνου και το ηλιακό «χαρτί» του Κιέβου

Στις 11 και 12 Ιουνίου, η Γερμανία και η Ουκρανία φιλοξενούν από κοινού στο Βερολίνο τη φετινή Διάσκεψη για την Ανάκαμψη της Ουκρανία. Περισσότεροι από 2.000 συμμετέχοντες από περισσότερες από 60 χώρες θα συζητήσουν πώς να παράσχουν ακόμη καλύτερη υποστήριξη για την ανάκαμψη της Ουκρανίας.

To ηλιακό σχέδιο Μάρσαλ

Στο πλαίσιο της Διάσκεψης για την Ανάκαμψη της Ουκρανίας έχει πέσει στο τραπέζι η πρόταση για ένα «Σχέδιο Μάρσαλ» για την ηλιακή ενέργεια.

Σύμφωνα με νέα μελέτη, η Ουκρανία θα μπορούσε να εγκαταστήσει πέντε φορές μεγαλύτερη χωρητικότητα ηλιακής ενέργειας από το τρέχον σχέδιο της κυβέρνησης.

Η Greenpeace ζητά από τη χώρα να υιοθετήσει ένα «Σχέδιο Μάρσαλ για την Ηλιακή Ενέργεια» - παρόμοιο με το χρηματοδοτούμενο από τις ΗΠΑ πρόγραμμα που βοήθησε την Ευρώπη να ανοικοδομηθεί μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η μελέτη ανατέθηκε στην εταιρεία οικονομικών συμβούλων Berlin Economics.

«Η αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης πρέπει να βρίσκεται στο επίκεντρο της Διάσκεψης για την Ανάκαμψη της Ουκρανίας», λέει ο Andree Böhling, ειδικός σε θέματα ενέργειας στην Greenpeace. 

«Μια ταχεία και μαζική επέκταση της ηλιακής ενέργειας μέσω ενός «Σχεδίου Μάρσαλ για την Ηλιακή Ενέργεια» θα πρέπει να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο», υπογράμμισε

Σύμμαχος ο ήλιος

Η Ρωσία έχει καταστρέψει ή δεσμεύσει περισσότερο από το ήμισυ της παραγωγής ενέργειας της Ουκρανίας από την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής της το 2022. Οι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής έχουν γίνει ιδιαίτερα στόχος επιθέσεων με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη τους τελευταίους μήνες.

«Το αποτέλεσμα είναι η συνεχιζόμενη διακοπή ρεύματος σε όλη τη χώρα, οι φόβοι για τον μελλοντικό εφοδιασμό με ενέργεια στις πόλεις της Ουκρανίας και πιθανότατα ένας παγωμένος χειμώνας για εκατομμύρια Ουκρανούς, εάν η Ευρώπη δεν δράσει γρήγορα», ανέφερε στο Euronews Green η Svitlana Romanko, ιδρύτρια και διευθύντρια της εκστρατείας Razom We Stand. 

Οι μισοί από τους υδροηλεκτρικούς σταθμούς της χώρας έχουν καταστραφεί και σχεδόν οι μισοί πυρηνικοί αντιδραστήρες της είναι μόνιμα εκτός σύνδεσης λόγω της κατάληψης του πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια.

« Η ηλιακή ενέργεια είναι το κλειδί για την ανοικοδόμηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ουκρανίας επειδή μπορεί να αναπτυχθεί εύκολα, φθηνά και γρήγορα», εξηγεί ο Böhling. «Οι αποκεντρωμένες ηλιακές εγκαταστάσεις είναι επίσης πολύ λιγότερο ευάλωτες στις ρωσικές επιθέσεις και μπορούν να παρέχουν αξιόπιστη ενέργεια σε κάθε κοινότητα και νοικοκυριό πολύ γρήγορα».

Πόση ηλιακή ενέργεια πρέπει να εγκαταστήσει η Ουκρανία;

Η Romanko λέει ότι υπάρχει μια «ασημένια γραμμή» στην καταστροφή της Ουκρανίας από τη Ρωσία - καθώς προσφέρει «την ευκαιρία να ανοικοδομηθεί η ενεργειακή της υποδομή με πιο έξυπνο και πιο τοπικό τρόπο που παρέχει μια ασύμμετρη και καινοτόμο απάντηση στις απειλές ενεργειακής ασφάλειας».

Το πρόσφατα εγκριθέν από την κυβέρνηση «Σχέδιο για την Ουκρανία» προβλέπει 0,7 γιγαβάτ (GW) επιπλέον ηλιακής δυναμικότητας που θα μπει στο δίκτυο μέχρι το 2027.

Όμως, σύμφωνα με τη μελέτη που ανατέθηκε από την Greenpeace, η Ουκρανία έχει την πολυτέλεια να είναι πιο φιλόδοξη. Η ανάλυση της Berlin Economics δείχνει ότι τα 3,6 GW τα επόμενα τρία χρόνια είναι εφικτά και οικονομικά συμφέροντα. 

Μέχρι το 2030, υποδηλώνει ότι η συνολική εγκατεστημένη ηλιακή ισχύς θα μπορούσε να αυξηθεί στα 14 GW από 5,6 GW σήμερα.

Η μελέτη καθορίζει επίσης τα βήματα για το πώς η Ουκρανία μπορεί να πραγματοποιήσει αυτό το λαμπρότερο μέλλον - αλλά όλα εξαρτώνται από τη διεθνή υποστήριξη.

Πώς μπορεί η Ουκρανία να αυξήσει την ηλιακή της ενέργεια;

Υπάρχουν πολλά εμπόδια για να εκπληρώσει η Ουκρανία το ηλιακό της δυναμικό. Η έλλειψη κινήτρων για τους επενδυτές, η ανεπαρκής σταθερότητα του δικτύου και η έλλειψη εργατικού δυναμικού είναι τρία βασικά εμπόδια που επισημαίνει η Greenpeace.

Η ΜΚΟ απαιτεί από τις χώρες εταίρους να βοηθήσουν παρέχοντας φθηνότερα δάνεια μέσω οικονομικής βοήθειας, περισσότερη τεχνογνωσία και ειδικευμένους εργαζόμενους, καθώς και τεχνολογίες αποθήκευσης μπαταριών.

Μια πρόσφατη έκθεση από το Razom We Stand επισημαίνει επίσης ότι οι ισχύοντες νόμοι αποτυγχάνουν να ορίσουν την «αποκεντρωμένη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας» και δεν ρυθμίζουν συστήματα αποθήκευσης ενέργειας ή μικρά συστήματα διανομής. Η απλοποίηση της πρόσβασης στο δίκτυο είναι απαραίτητη για περισσότερα από αυτά τα ασφαλή έργα, λέει.

Αναλυτές εκτιμούν επίσης ότι οι χώρες της ΕΕ θα πρέπει να επενδύσουν σε νέα έργα διασύνδεσης με την Ουκρανία και σε διασυνοριακές επιχειρήσεις που ενισχύουν την περιφερειακή ασφάλεια. 

 «Η αυξημένη υποστήριξη για βιώσιμα, αποκεντρωμένα, ενεργειακά αποδοτικά έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα βοηθήσει να γίνει η Ουκρανία η πρώτη μεταπολεμική χώρα στον κόσμο που θα ανοικοδομηθεί με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας , θέτοντας παγκόσμιο προηγούμενο για κλιματικές δράσεις με επίκεντρο τις υποδομές», λέει η Romanko.

Η Διάσκεψη για την Ανάκαμψη της Ουκρανίας στο Βερολίνο στις 11-12 Ιουνίου - η πρώτη φορά που η ετήσια εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί σε χώρα της ΕΕ - παρέχει μια «εξαιρετική ευκαιρία» να βοηθήσει στην πραγματοποίηση αυτού του πιο πράσινου μέλλοντος, λέει. 

Η Διάσκεψη για την Ανάκαμψη της Ουκρανίας 2024 (Ukraine Recovery Conference – URC2024) αποτελεί συνέχεια μιας σειράς ετήσιων πολιτικών εκδηλώσεων υψηλού επιπέδου αφιερωμένων στην ταχεία ανάκαμψη και τη μακροπρόθεσμη ανοικοδόμηση της Ουκρανίας. Πρόκειται για την πρώτη Διάσκεψη για την Ανάκαμψη της Ουκρανίας που φιλοξενείται σε κράτος μέλος της ΕΕ και πραγματοποιείται σε μια κρίσιμη στιγμή για την Ουκρανία.

Στόχος URC 2024

Ο βασικός στόχος της Διάσκεψης για την Ανάκαμψη της Ουκρανίας 2024 είναι να κινητοποιήσει την διεθνή υποστήριξη για την ανάκαμψη, την ανοικοδόμηση, την μεταρρύθμιση και τον εκσυγχρονισμό της Ουκρανίας. Αυτό περιλαμβάνει την παροχή βοήθειας έκτακτης ανάγκης, την υλοποίηση έργων ταχείας ανάκαμψης και τη δημιουργία ελκυστικών συνθηκών για τις επιχειρήσεις, ώστε να ξεκλειδώσουν τις επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα στην Ουκρανία και να συμμετάσχει ενεργά η κοινωνία των πολιτών στη διαδικασία ανοικοδόμησης.

Το URC2024 θα επικεντρωθεί στις ακόλουθες τέσσερις θεματικές διαστάσεις:

Επιχειρηματική διάσταση – Κινητοποίηση του ιδιωτικού τομέα για την ανασυγκρότηση και την οικονομική ανάπτυξη

Για επιτυχή ανασυγκρότηση και οικονομική ανάπτυξη, απαιτείται ισχυρή δέσμευση του ιδιωτικού τομέα. Για να διευκολυνθούν οι επενδύσεις στην Ουκρανία τόσο σε τοπικό όσο και σε διεθνές επίπεδο, είναι σημαντικό να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη στο ουκρανικό επιχειρηματικό περιβάλλον, να προβληθούν οι ιστορίες επιτυχίας και η μακροπρόθεσμη πολιτική υποστήριξη. Σημαντικά ζητήματα θα αποτελέσουν οι επιχειρηματικές ευκαιρίες σε βασικούς τομείς της ουκρανικής οικονομίας, τα μέσα κρατικής στήριξης, η διεθνής υποστήριξη στην πρόσβαση στη χρηματοδότηση και μια πράσινη και ψηφιακή μετάβαση.

Ανθρώπινη διάσταση – Κοινωνική ανάκαμψη και ανθρώπινο κεφάλαιο για το μέλλον της Ουκρανίας

Η ανθρώπινη διάσταση είναι το κλειδί για την ανάκαμψη. Περιλαμβάνει την κινητοποίηση του ανθρώπινου κεφαλαίου για την ανασυγκρότηση καθώς και ζητήματα κοινωνικής συνοχής και ένταξης. Για να απελευθερωθεί το δυναμικό όλων των πολιτών στο εσωτερικό και στο εξωτερικό, ιδιαίτερα των γυναικών και των νέων, πρέπει να διασφαλιστεί ότι η Ουκρανία είναι μια χώρα που προωθεί την εκπαίδευση, την υγειονομική περίθαλψη και την παροχή κοινωνικών υπηρεσιών και υποδομών, καθώς και η ένταξη βετεράνων, εσωτερικά εκτοπισμένων και παλιννοστούντων.

Τοπική και περιφερειακή διάσταση – Ανάκαμψη Δήμων και Περιφερειών

Οι τοπικοί και περιφερειακοί παράγοντες διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην ανασυγκρότηση. Η Διάσκεψη θα επισημάνει τον ρόλο των τοπικών κοινοτήτων όσον αφορά την ανάκαμψη, την κατανομή των οικονομικών πόρων και την ανάπτυξη ικανοτήτων. Αυτό συνεπάγεται τη δημιουργία βιώσιμων ανθεκτικών κοινοτήτων μέσω της βιώσιμης αστικής ανάπτυξης, της στέγασης και της τοπικής οικονομικής δραστηριότητας. Ταυτόχρονα, πρέπει να στηριχθεί η διαφάνεια και η λογοδοσία, καθώς είναι βασικά στοιχεία για την οικοδόμηση της εμπιστοσύνης των πολιτών στην ανθεκτικότητα της Ουκρανίας.

Διάσταση ΕΕ – Προσχώρηση στην ΕΕ και συναφείς μεταρρυθμίσεις

Η ένταξη στην ΕΕ είναι μια ευνοϊκή διαδικασία για την οικονομική ανάπτυξη, την ασφάλεια των επενδύσεων και την βιώσιμη ανάκαμψη μιας ανταγωνιστικής οικονομίας. Υποστηρίζει επίσης σταθερούς πολιτικούς θεσμούς και εγγυάται τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου, καθώς και τους λειτουργικούς θεσμούς δημόσιας υπηρεσίας. Με τον απολογισμό και την προβολή της προόδου, εκτός από την ανάδειξη βασικών μέσων υποστήριξης, το συνέδριο στοχεύει και στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης στη διαδικασία μεταρρυθμίσεων.

Σημαντικά οριζόντια ζητήματα όπως η μακροοικονομική σταθερότητα, η ανθεκτικότητα και η ασφάλεια, οι υποδομές, η στέγαση, η ενέργεια, η προστασία του κλίματος, η πράσινη ανάκαμψη, η υγειονομική περίθαλψη, η εκπαίδευση, το περιβάλλον και το φύλο θα ενσωματωθούν στις προαναφερθείσες διαστάσεις. Επιπλέον, θα υπάρχει ένα διακυβερνητικό στοιχείο και ένα Φόρουμ Ανάκαμψης ως αναπόσπαστο μέρος της Διάσκεψης για την Ανάκαμψη της Ουκρανίας 2024.