Μητσοτάκης: Κομβικός ο ρόλος της Ελλάδας στον ενεργειακό διάδρομο Ανατολικής Μεσογείου - Ευρώπης - Ολοκληρώθηκε η τριμερής Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ

(upd:13:45) Με μια ευρεία ατζέντα θεμάτων προς συζήτηση, με κυρίαρχα τα ενεργειακά και την πολιτική προστασία, ολοκληρώθηκε η τριμερής Σύνοδος Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ, στη Λευκωσία.

"Είχαμε την ευκαιρία να επιβεβαιώσουμε την ισχύ αυτής της τριμερούς σχέσης που έχουμε παγιώσει… Συζητήσαμε πολλά διαφορετικά πεδία κοινών ενδιαφερόντων, αλλά και τη δυναμική επέκτασης αυτής της τριμερούς συνεργασίας… Όχι μόνο με τις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και την Ινδία", ανέφερε, στις δηλώσεις του, ο πρωθυπουργός. 

"Επικεντρωθήκαμε στην ενέργεια. Ένα ζήτημα κοινού ενδιαφέροντος και όπως έχουμε συζητήσει η Ελλάδα δεν είναι μόνο παραγωγός, αλλά και σημείο εισόδου φυσικού αερίου προς την Ευρωπαϊκή αγορά", τόνισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης. 

Ο πρωθυπουργός, είχε κατ' ιδίαν συνάντηση με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπέντζαμιν Νετανιάχου, στο περιθώριο της τριμερούς Συνόδου Κορυφής Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, οι δύο ηγέτες συζήτησαν για την ενίσχυση και εμβάθυνση των ήδη εξαιρετικών διμερών σχέσεων σε μια σειρά από τομείς, συμπεριλαμβανομένης της άμυνας, της οικονομίας, του τουρισμού και του αγροδιατροφικού τομέα. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη συνεργασία των δύο χωρών στην πολιτική προστασία και στην ενέργεια.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε τον κομβικό ρόλο της Ελλάδας στον ενεργειακό διάδρομο Ανατολικής Μεσογείου - Ευρώπης, τόσο μέσω των υποδομών που αναπτύσσει, όσο και μέσω της διασύνδεσης με τα Δυτικά Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη.

(upd: 13:00) Την επανεκκίνηση των συνομιλιών για το Κυπριακό στο πλαίσιο των αποφάσεων του ΟΗΕ υπογράμμισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά τη διάρκεια της συνάντηση που είχε στη Λευκωσία με τον Πρόεδρο της Κύπρου, Νίκο Χριστοδουλίδη. Ο πρωθυπουργός τόνισε ότι οι επόμενοι μήνες θα είναι σημαντικοί σε ό,τι αφορά τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Ο Κυρ. Μητσοτάκης υπογράμμισε, μεταξύ άλλων, ότι Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ αποτελούν χώρες σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, «ένα τριμερές σχήμα που έχει αντέξει στον χρόνο» και που έχει δείξει την ωφέλειά του τόσο στο πολιτικό όσο και στο οικονομικό επίπεδο, αλλά και σε άλλους τομείς.

Πρόσθεσε ότι στο Κυπριακό προσυπογράφει την προσέγγιση του Προέδρου της Δημοκρατίας ότι είναι πάρα πολύ σημαντικό να επανεκκινήσουν οι συνομιλίες στο πλαίσιο των αποφάσεων του ΟΗΕ. «Η Ελλάδα θα είναι πάντα σταθερή υπέρμαχος αυτής της θέσης», είπε ο κ. Μητσοτάκης, προσθέτοντας ότι οι επόμενοι μήνες θα είναι σημαντικοί και σε ό,τι αφορά τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, για να επισημάνει ότι αντιμετωπίζει τις εξελίξεις με συγκρατημένη αισιοδοξία. Είπε ακόμη ότι τις επόμενες μέρες ο Υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας θα μεταβεί στην Τουρκία, για συνομιλίες με τον Τούρκο ομόλογο του.

Εξάλλου, ο πρωθυπουργός ευχαρίστησε την Κυπριακή Δημοκρατία για τη βοήθεια της κατά τις πρόσφατες πυρκαγιές στην Ελλάδα.

Ν. Χριστοδουλίδης: Η επίλυση του Κυπριακού πρωταρχικής σημασίας για εμάς

Νωρίτερα, καλωσορίζοντας τον πρωθυπουργό της Ελλάδας, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης είπε, μεταξύ άλλων, ότι ο τριμερής μηχανισμός εντάσσεται στις περιφερειακές συνεργασίες που αποδεικνύουν τον ρόλο που Κύπρος και Ελλάδα, ως κράτη μέλη της ΕΕ, μπορούν να διαδραματίσουν στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

«Θα έχουμε την ευκαιρία να συζητήσουμε και για το Κυπριακό και για τα ελληνοτουρκικά. Θεωρώ ότι ο Σεπτέμβριος και ο Οκτώβριος είναι καθοριστικής σημασίας μήνες για το πώς θα εξελιχθούν τα θέματα. Η Γενική Συνέλευση των ΗΕ, οι συναντήσεις που θα έχουμε, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Οκτωβρίου είναι καθοριστικής σημασίας και είμαστε εδώ για να υπάρξουν τέτοιου είδους εξελίξεις που θα οδηγήσουν σε θετικά βήματα και στα ελληνοτουρκικά και στο Κυπριακό.

Η επίλυση των διαφορών, η επίλυση των όποιων προβλημάτων, η επίλυση του Κυπριακού είναι πρωταρχικής σημασίας για εμάς. Η παρούσα κατάσταση πραγμάτων δεν μπορεί να αποτελεί το μέλλον της Κύπρου. Αυτό που πολύ ξεκάθαρα μετέφερα και πρόσφατα στον Βοηθό ΓΓ των Ηνωμένων Εθνών είναι την ετοιμότητα μας για επανέναρξη των συνομιλιών το συντομότερο δυνατόν, για να οδηγηθούμε σε επίλυση του Κυπριακού, κάτι που θα έχει οφέλη για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη. Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη γεωγραφία και είμαστε εδώ για να συνεργαστούμε με όλους τους γείτονες μας, στη βάση του διεθνούς δικαίου, στη βάση δεδομένων που θα οδηγούν σε οφέλη για όλους τους λαούς της περιοχής».

Νωρίτερα το energypress έγραφε:

Το μήνυμα ότι η στρατηγική συμμαχία του Ισραήλ με Ελλάδα και Κύπρο έχει βάθος και δεν επηρεάζεται από την επαναπροσέγγισή του με την Τουρκία, στέλνει η κίνηση Νετανιάχου να θέσει επί τάπητος στην σημερινή τριμερή, όλα τα υπό σχεδίαση μεγάλα projects της Ανατολικής Μεσογείου, τόσο τα τωρινά, όσο και τα «παγωμένα».

Οι χθεσινές του δηλώσεις από την Λευκωσία ότι επείγει η λήψη των αποφάσεων για το «μονοπάτι» που θα ακολουθήσουν οι εξαγωγές του ισραηλινού αερίου προς την Δύση, καθώς και ότι στις σημερινές συναντήσεις με Μητσοτάκη και Χριστοδουλίδη, ο ίδιος θα επικεντρωθεί σε δύο επιλογές, τον αγωγό EastMed ή μια μονάδα υγροποίησης στην Κύπρο, έχει πολλαπλούς αποδέκτες.

Για να μην νομίζει ωστόσο κανείς ότι τα μηνύματα του Τελ Αβίβ αφορούν μόνο την τουρκική πλευρά, χθες, παραμονές της σημερινής τριμερούς στην Λευκωσία, ο υπουργός Ενέργειας της χώρας Ισραέλ Κάτζ συνομίλησε τηλεφωνικά με τον τούρκο ομόλογό του, Αλπαρσλαν Μπαιρακτάρ. Αντικείμενο της συνομιλίας, οι πολλές ευκαιρίες για συνεργασία στο ενεργειακό ενόψει της επικείμενης επίσκεψης Νετανιάχου στην Τουρκία.

Στο αμιγώς τώρα σκέλος των έργων, είναι ασφαλώς σημαντικό ότι μερικούς μήνες μετά τις θετικές αναφορές στον αγωγό EastMed από τον ισραηλινό ΥΠΕΞ Ε. Κοέν, τώρα ο ίδιος ο Μ. Νετανιάχου τον βάζει στο τραπέζι ως ένα από τα σενάρια – όχι το μόνο, φυσικά- για την μεταφορά του ισραηλινού αερίου από την Αν. Μεσόγειο στην Ευρώπη. Ένα έργο για το οποίο οι Αμερικανοί έχουν εγκαταλείψει το ενδιαφέρον τους, ωστόσο παραμένει ενταγμένο στα Projects of Common Interest της ΕΕ και οι τεχνικές μελέτες έχουν χρηματοδοτηθεί από ευρωπαϊκά ταμεία.

EastMed: Θα δείξει το market test

Ερωτηθείσες σχετικά ελληνικές πηγές κατά πόσο είναι όντως βιώσιμος ο EastMed ως το έργο που θα «σηκώσει» την εξαγωγή του φυσικού αερίου της περιοχής, παραμένουν επιφυλακτικές και παραπέμπουν στο market test, το οποίο πρόκειται να πραγματοποιήσουν εντός του 2023, οι ΔΕΠΑ, Edison, μέτοχοι του IGI Poseidon, που φιλοδοξεί να αποτελέσει τον «δυτικό βραχίονα» του αγωγού.

Η μονάδα υγροποίησης και ο «μίνι» αγωγός

Το άλλο θέμα που θα τεθεί επί τάπητος κατά τις επαφές των αντιπροσωπειών στην σημερινή τριμερή αφορά την πρόταση στην οποία επίσης αναφέρθηκε ο Μ. Νετανιάχου για δημιουργία στην Κύπρο μιας μονάδας υγροποίησης αερίου, το οποίο θα εισάγει ισραηλινό αέριο μέσω ενός αγωγού, μήκους 200 χλμ (σσ: το σχέδιο στηρίζεται σε παλαιότερη πρόταση της Energean).

Το ίδιο σχέδιο προβλέπει επίσης την κατασκευή μονάδας ηλεκτροπαραγωγής στην Κύπρο, η οποία με καύσιμο το ισραηλινό αέριο θα παράγει ρεύμα, που θα εξάγει μέσω του ηλεκτρικού καλωδίου Euroasia, τόσο προς την Ελλάδα, όσο και προς το Ισραήλ για την κάλυψη των ενεργειακών του αναγκών.

Διαφωνίες εντός Ισραήλ για τις εξαγωγές

Τα πάντα ωστόσο, όπως άλλωστε και στην περίπτωση του East Med, εξαρτώνται από το τι ποσότητες θα εξασφαλισθούν προκειμένου να είναι οικονομικά βιώσιμη μια τέτοια μονάδα, η οποία απαιτεί τουλάχιστον 4 bcm το χρόνο, (μελέτη της Energean). Και μπορεί να μην ευρέως γνωστό, ωστόσο πέραν των όσων λέει δημόσια ο ισραηλινός πρωθυπουργός, το τελευταίο διάστημα έχει ανοίξει στην χώρα ένα debate γύρω από το πόσες ποσότητες θα πρέπει να εξάγει μελλοντικά, κυρίως από το κοίτασμα Λεβιάθαν, προκειμένου να μη διακυβευτεί η ενεργειακή της ασφάλεια. Διαφορετικές απόψεις για το ζήτημα υπάρχουν και εντός της κυβέρνησης, με τον υπουργό Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς, να εκφράζει σοβαρότατους προβληματισμούς σε πρόσφατες συσκέψεις που έγιναν για το θέμα.

Euroasia: Μεγαλώνουν τα προβλήματα

Στο τρίτο από τα συζητούμενα έργα, αυτό του Euroasia Intercconector, της διασύνδεσης των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας του Ισραήλ με της Κύπρου και της Ελλάδας, τα προβλήματα μεγαλώνουν. Η αμφισβήτηση από τις Βρυξέλλες του κατά πόσο είναι βιώσιμο το έργο και οι προειδοποιήσεις ότι πρέπει να βρεθεί επιπλέον χρηματοδότηση (το κόστος του έχει αυξηθεί από τα 1,57 δισ στα 1,9 δισ) και να τηρηθούν τα δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα, προκαλεί αυξανόμενο προβληματισμό στην Κύπρο. Τα δημοσιεύματα των τελευταίων ημερών εγείρουν σοβαρά ερωτηματικά για την τύχη του έργου και μεγαλώνει ο φόβος ότι θα απωλέσει την μέχρι τώρα στήριξη ακόμη και της κυβέρνησης.

Όπως είναι γνωστό, ο ΑΔΜΗΕ έχει έρθει σε προκαταρκτική συμφωνία με ισραηλινό fund για την είσοδό του στο μετοχικό κεφάλαιο του Euroasia. Η ανάγκη να βρεθούν επιπλέον κεφάλαια επίγει, καθώς και να επιταχυνθεί το legal due diligence. Εφόσον αυτό ολοκληρωθεί, τότε ο ΑΔΜΗΕ προτίθεται να εισφέρει ποσό από 25% έως 33% της επένδυσης, ενώ θα μπει στο project, επίσης με 33% και το εν λόγω fund. Σε ένα τέτοιο σενάριο, ΑΔΜΗΕ και ισραηλινοί θα κατέχουν το 66,66% του μετοχικού κεφαλαίου του Euroasia με το υπόλοιπο ποσοστό να ανήκει στην πλευρά Κτωρίδη.

Σημειώνεται ότι βάσει της σύμβασης που υπέγραψε πρόσφατα ο Euroasia Interconnector με τη νορβηγική Nexans για την κατασκευή του καλωδιακού τμήματος της διασύνδεσηες το πρώτο χρονικό ορόσημο που αφορά στην καταβολή 50 εκατ. ευρώ εκπνέει την Πέμπτη, 7 Σεπτεμβρίου. Δεν είναι σαφές αν συζητείται να δοθεί κάποια παράταση.