Προς αναζήτηση ενός νέου ενεργειακού «πολικού αστέρα»

Το 2022 υπήρξε αναντίρρητα μια χρονιά παγκόσμιων ανακατατάξεων στο χώρο της ενέργειας και της πολιτικής. Η οικονομική ανάκαμψη από την παγκόσμια κρίση της COVID-19 εκτροχιάστηκε βιαίως από την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, συμπαρασύροντας τις προσδοκίες των αγορών για ομαλοποίηση μετά από μια μακρά περίοδο οικονομικής αναταραχής. Η εκρηκτική αύξηση των τιμών της ενέργειας δημιούργησε την τέλεια καταιγίδα, επιτείνοντας τις ανησυχίες των οικονομικών επιτελείων των Ευρωπαϊκών χωρών.

Οι φόβοι για το πέρασμα της παγκόσμιας οικονομίας σε ύφεση, εντάθηκαν κάτω από το βάρος της ενεργειακής πίεσης από τη Ρωσία, όσο και από την εμφάνιση του στασιμοπληθωρισμού.

Διαφαίνεται λοιπόν πως οι παγκόσμιες γεωπολιτικές εξελίξεις συνέλαβαν εν υπνώσει την Ευρώπη, η οποία προσπαθεί να βρει τη χρυσή τομή στην επίλυση της δύσκολης εξίσωσης που υπαγορεύει την πρόσβαση σε φθηνή ενέργεια -τροφοδότη της οικονομικής της ανάπτυξης- αλλά και την ανάγκη της ενεργειακής απεξάρτησής της από τη Ρωσία.

Η χαμηλή τιμή του φυσικού αερίου αποτέλεσε πόλο έλξης για την ευρώπη η οποία κινούμενη υπό τα κελεύσματα της Γερμανικής Ostpolitik, προσέδεσε εαυτόν στο ενεργειακό άρμα της Ρωσίας. Η στρατηγική εξάρτηση της ηπείρου από έναν μη αξιόπιστο εταίρο αποδείχθηκε σφάλμα, το οποίο οι ιθύνοντες νόες του Ευρωπαϊκού πολιτικού σχεδιασμού καλούνται άμεσα να διορθώσουν. Η συγκυρία αυτή αναδεικνύει την Ελλάδα ως χώρα-κλειδί στη μείωση της ενεργειακής εξάρτησής της. Η ανάπτυξη ενεργειακών υποδομών, όπως οι σχεδιαζόμενες FSRU και η ολοκλήρωση των καθέτων Βαλκανικών Διασυνδέσεων με Βουλγαρία και Βόρεια Μακεδονία θα εκτινάξουν την αξία του «ενεργειακού οικοπέδου» της Ελλάδας.

Παράλληλα, οι σχεδιαζόμενες ηλεκτρικές διασυνδέσεις EuroAfrica και EuroAsia θα καταστήσουν τη χώρα ως ενεργειακό hub και σημαντικό εξαγωγό φθηνής πράσινης ενέργειας, αναβιβάζοντας έτσι το γεωπολιτικό της αποτύπωμα και προσδίδοντας σημαντική προστιθέμενη αξία.

Επιπρόσθετα, η ακόμα εντονότερη στροφή στην πράσινη ενέργεια αναμένεται να μειώσει τις ανάγκες εισαγωγών ορυκτών καυσίμων και να συμβάλλει στην εξασφάλιση ενεργειακού στρατηγικού πλουραλισμού: Κάθε MWh ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ΑΠΕ, εξοικονομεί μια MWh φυσικού Αερίου που μπορεί να χρησιμοποιηθεί στη βιομηχανία λιπασμάτων. Ακόμα και μια μικρή μείωση στο κόστος της ενέργειας, δίνει ώθηση στην Ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα.

Οι προβλέψεις για το 2023 καταδεικνύουν πως ο χειμώνας θα αποτελέσει ένα σημαντικό τεστ για την αντοχή της Ευρώπης στους κραδασμούς. Η παγκόσμια ζήτηση για LNG, το οποίο αποτελεί πλέον σημαντικό εργαλείο για την ενεργειακή τροφοδοσία της ηπείρου, αναμένεται να εκτοξευθεί λόγω της σταδιακής εξόδου της Κίνας από τα σκληρά lockdown, του σταδιακού μηδενισμού των ροών φυσικού Αερίου μέσω αγωγών από τη Ρωσία, της μειωμένης στάθμης των αποθηκών στο τέλος του χειμώνα και του σκληρού ανταγωνισμού για την εξασφάλιση φορτίων. Παράλληλα, η Πράσινη Ενέργεια, αν και δυναμικά αναπτυσσόμενη , δεν έχει φθάσει ακόμη στην κρίσιμη μάζα που θα επιτρέψει τη σημαντική μείωση της εξάρτησης από το καύσιμο-γέφυρα του φυσικού Αερίου. Απαιτούνται γενναίες και αποφασιστικές κινήσεις που θα δημιουργήσουν τις συνθήκες που απαιτούνται για την απεμπλοκή της Ευρώπης από την ενεργειακή μέγγενη. Η τιθάσευση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίες έχουν εκτοξευθεί περισσότερο ως προϊόν χρηματιστηριακής κερδοσκοπίας παρά ως αποτέλεσμα ουσιωδών αλλαγών στα θεμελιώδη μεγέθη της αγοράς, αποτελεί προτεραιότητα για την κοινωνική συνοχή και την έξοδο από την οικονομική στενωπό.

Λέγεται πως, κάθε κρίση αποτελεί και μια ευκαιρία. Η παρούσα κρίση ανέδειξε τη σημασία της ενεργειακής ανεξαρτησίας για κάθε πολιτική οντότητα που θέλει να διεκδικήσει το εκτόπισμα που της αναλογεί στο παγκόσμιο γεωπολιτικό στερέωμα. Η Ευρώπη δεν θα μπορέσει να διαδραματίσει το ρόλο που της αρμόζει αν πρωτίστως δεν επιλύσει τα δομικά ζητήματα που άπτονται της ενεργειακής της αυτάρκειας.

Προς αυτή την κατεύθυνση οφείλει να εντείνει τις προσπάθειες της για την ανάπτυξη τεχνολογιών που αφορούν την εξοικονόμηση και διαχείριση ενέργειας με καινοτόμες εφαρμογές που θα μειώσουν την εξάρτηση από το φυσικό αέριο.

Η ανάπτυξη αιολικών και φωτοβολταϊκών πάρκων, η αποθήκευση ενέργειας και η αξιοποίηση τεχνολογίας υδρογόνου, παράλληλα με την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών για πράσινη πυρηνική ενέργεια, αποτελούν τις προκλήσεις στον νέο παγκόσμιο ενεργειακό σχεδιασμό.

Η EREN, ως ένας αμιγώς Ευρωπαϊκός όμιλος, θα εστιάσει μελλοντικά στην έξυπνη και καινοτόμα διαχείριση της ενέργειας με σκοπό την εξοικονόμηση από 30% - 70% σε υπάρχουσες υποδομές, με χαμηλό κόστος και έμφαση στο πράσινο αποτύπωμα.  

Η Ελλάδα αποτελεί πεδίο κεφαλαιώδους σημασίας των δραστηριοτήτων του ομίλου, επιτυγχάνοντας μέσω της έρευνας και της καινοτομίας πρωτοποριακές λύσεις για το περιβάλλον, συνεισφέροντας στην αποτροπή της κλιματικής αλλαγής.

* Ο κ. Κοσμάς Φέσσας είναι Δ/νων Σύμβουλος της Eren Hellas

Το άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του energypress για τις προκλήσεις, τους φόβους και τις προσδοκίες στον ενεργειακό τομέα το 2023