Το ICIS δίνει απαντήσεις για τα ενεργειακά μέτρα της Κομισιόν και την αγορά - "Έως και 11 φορές αλλάζει χέρια μια κιλοβατώρα στη Γερμανία πριν φτάσει στον τελικό καταναλωτή"

Καθώς οι Ευρωπαίοι ηγέτες συζητούν τις προτάσεις που έχει υποβάλει η Κομισιόν για άμεσα και μόνιμα μέτρα αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης, το ICIS προχώρησε σε μια αξιολόγησή τους που αποκαλύπτει την επίδραση ανά προτεινόμενο μέτρο.

Συγκεκριμένα, οι προτάσεις της Κομισιόν είναι οι εξής:

- Συντονισμένη προσπάθεια μείωσης της κατανάλωσης ηλεκτρισμού αιχμής και της συνολικής κατανάλωσης.

- Τα κράτη-μέλη θα θέσουν πλαφόν στις τεχνολογίες ηλεκτροπαραγωγή πλην του αερίου στα 200 ευρώ/MWh.

- Τα έσοδα θα κατευθυνθούν στη στήριξη των ευάλωτων καταναλωτών και επιχειρήσεων.

- Ενίσχυση στα κράτη-μέλη ώστε να εγγυηθούν τα δάνεια των ενεργειακών ομίλων ώστε να μπορούν να συμμετέχον στις αγορές χονδρικής εν μέσω υψηλών τιμών.

- Πλαφόν στο ρωσικό αέριο.

Συντονισμένη προσπάθεια μείωσης της κατανάλωσης ηλεκτρισμού αιχμής και της συνολικής κατανάλωσης.

Μέτρο Α) Μείωση της ολικής κατανάλωσης ηλεκτρισμού από την 1η Νοεμβρίου ως την 31η Μαρτίου κατά τουλάχιστον 10% σε σύγκριση με το μέσο όρο των τελευταίων πέντε χειμώνων.

Μέτρο Β) Μείωση της αιχμιακής κατανάλωσης - Τα κράτη-μέλη θα προσδιορίσουν το 10% των ωρών με την υψηλότερη κατανάλωση κάθε μήνα για τους πέντε μήνες της χειμερινής περιόδου και θα τη μειώσουν κατά τουλάχιστον 5%.

Με βάση τους υπολογισμούς του ICIS, το πρώτο μέτρο θα μειώσει τη ζήτηση πανευρωπαϊκά κατά 125 TWh, δηλαδή όσο η ετήσια κατανάλωση της Ολλανδίας.

Το μέτρο Β θα έχει αμελητέα επίδραση στη συνολική ζήτηση με μόλις 4 TWh, όμως θα τη μειώνει όταν θα χρειάζεται περισσότερο, άρα θα είναι κομβικό για να εμποδίσει τις τιμές να φτάσουν πρόσκαιρα σε πολύ υψηλά επίπεδα.

Θεωρείται ότι ο περισσότερος ηλεκτρισμός θα εξοικονομηθεί από την ηλεκτροπαραγωγή με αέριο και εκτιμάται σε 30 δισ. κ.μ. αερίου λιγότερα.

Βασικά ερωτήματα:

Η πρόταση της Κομισιόν προβλέπει ότι οι μειώσεις ζήτησης θα εξασφαλίζουν ότι η όποια αποζημιωμένη μείωση ζήτησης θα είναι "πρόσθετη". Μειώσεις που θα λάμβαναν χώρα έτσι κι αλλιώς δεν πρέπει να αποζημιώνονται, άρα απαιτείται μια μεθοδολογία υπολογισμού της βάσης στην οποία θα υπολογίζονται οι πρόσθετες μειώσεις.

Ως εκ τούτου, το ICIS εκτιμά ότι τα παραπάνω μέτρα είναι εθελοντικά και ακούγονται αρκετά ασαφή. Θέτει το ερώτημα "πως η Κομισιόν θα εξασφαλίσει ότι η ζήτηση δεν απομακρύνεται απλά από τις ώρες αιχμής, αλλά καταστρέφεται;".

Πλαφόν στην ηλεκτροπαραγωγή

Η υποχρεωτική εφαρμογή του πλαφόν προσφέρει τη δυνατότητα άντλησης υψηλότερων εσόδων, αλλά έχει τις δικές του επιπλοκές, ενώ δεν προσφέρει πλεονεκτήματα στους ίδιους τους παραγωγούς.

Ενώ το πλαφόν είναι υψηλό με βάση τα δεδομένα πριν το 2022, εκπροσωπεί μια σημαντική μείωση εσόδων για τους παραγωγούς που μπορεί να μειώσει τις επενδύσεις σε νέες ΑΠΕ, που είναι απαραίτητες μεσοπρόθεσμα.

Παράλληλα, η πρόταση της Κομισιόν υποδεικνύει ότι οι μονάδες άνθρακα και πετρελαίου θα εξαιρεθούν από το πλαφόν αν τα κόστη τους είναι πάνω από 200 ευρώ/MWh. Έτσι ξεπερνιέται το πρόβλημα της βιωσιμότητάς τους.

Η συλλογή των χρημάτων μέσω των χρηματιστηρίων ενέργειας δεν θα είχε νόημα, άρα πρέπει να γίνει μετά και με βάση την παραγωγή. Όμως, αυτό θα αποτελέσει πρόβλημα για αρκετές χώρες.

Τέλος, οι παραγωγοί που έχουν υπογράψει προθεσμιακά συμβόλαια ή διμερή συμβόλαια μπορεί να μειονεκτούν ως αποτέλεσμα του πλαφόν.

Προστασία των καταναλωτών

Τα έσοδα από το πλαφόν θα προστατεύσουν τους καταναλωτές της λιανικής μέσω άμεσης στήριξης, ρυθμιζόμενων τιμολογίων ή μειώσεων των χρεώσεων. Υπάρχουν, όμως, αβεβαιότητες για τη διάρκεια του μέτρου.

Αντίστοιχα, αν υπάρχει σημαντική πτώση των τιμών ηλεκτρισμού, αυτό μπορεί να δράσει αρνητικά στις προσπάθειες εξοικονόμησης ενέργειας.

Ρευστότητα προς τις εταιρείες ενέργειας

Οι ενεργειακοί όμιλοι δεν δημοσιεύουν τις διμερείς εμπορικές συναλλαγές τους λόγω του ρίσκου να χρεοκοπήσει ο αντισυμβαλλόμενος μέσα στο περιβάλλον υψηλών τιμών.

Χρηματιστήρια όπως το ICE και το ΕΕΧ λύνουν αυτό το πρόβλημα, αλλά απαιτούν την καταβολή εγγυήσεων, οι οποίες έχουν αυξηθεί παράλληλα με τις τιμές. Η ανάγκη καταβολής κεφαλαίων και τόκων για αυτές τις πληρωμές περιορίζει τη δυνατότητα των ενεργειακών ομίλων να λειτουργούν ομαλά στην αγορά.

Οι πολιτικοί ανησυχούν ότι η έλλειψη ρευστότητας θα οδηγήσει ψηλότερα τις τιμές, για παράδειγμα αν υπάρχουν λιγότεροι πωλητές που κρατούν χαμηλά την τιμή χονδρικής. Αυτό μεταφράζεται σε υψηλότερα τιμολόγια, χειροτερέυοντας τα οικονομικά και πολιτικά προβλήματα στην Ευρώπη.

Τα στοιχεία του ICIS δείχνουν ότι η ρευστότητα έχει υποχωρήσει κατά 40% το 2022 σε ετήσια βάση. Πολλά χρηματιστήρια σταμάτησαν να προσφέρουν τα δεδομένα, όμως το ΕΕΧ και το EEX Spot εξακολουθούν να το κάνυν. Τα δεδομένα δείχνουν ότι το εμπόριοέχει μειωθεί κατά 22%.

Οι συναλλαγές αυτές αντιστοιχούν σε πάνω από τα δύο τρίτα της συνολικής ρευστότητας στον ηλεκτρισμό της Γερμανίας, όπου προκύπτει πως η κάθε μονάδα ηλεκτρισμού αλλάζει χέρια πλέον έξι φορές πριν την κατανάλωση, από 11 φορές κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του 2021.

Η ανάλυση του ICIS με βάση τις συναλλαγές στα τέλη Αυγούστου δείχνει μια αγορά ηλεκτρισμού που συμπεριφέρεται ορθολογικά και οι αποδοτικές μονάδες αερίου θα θέτουν την τιμή τους μήνες χαμηλής ζήτησης, όπως αυτό το φθινόπωρο και το επόμενο καλοκαίρι, αλλά οι λιγότερο αποδοτικές μονάδες αερίου θα τις θέτουν στο α' τρίμηνο του επομένου έτους.

Βασικά ερωτήματα:

Μείωση των τιμών αερίου

Το ρωσικό αέριο μέσω αγωγών είναι το φθηνότερο στην Ευρώπη. Τα γερμανικά τελωνεία δείχνουν ότι το Μάιο όταν η τιμή του TTF ήταν 100 ευρώ, η μέση τιμή των γερμανικών εισαγωγών ήταν 25% χαμηλότερα. Καθώς ορισμένες ποσότητες εισάγονταν από τη Νορβηγία ή μέσω LNG, φαίνεται πως το αέριο της Gazprom ήταν ακόμα χαμηλότερα.

Η τιμή ή η μεθοδολογία ενός πλαφόν θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα χαμηλή για να μπορέσει να περιορίσει τις χρηματικές ροές προς τη Ρωσία.

Τα σχόλια της φον ντερ Λάιεν για την πιθανότητα το πλαφόν να οδηγήσει σε ολική διακοπή των ρωσικών προμηθειών και το γεγονός ότι το ρωσικό αέριο είναι φθηνό, υποδεικνύει ότι το πλαφόν θα έχει συμβολικό χαρακτήρα και θα είναι περισσότερο μια πολιτική απάντηση.

Οι στενωποί στον εφοδιασμό και η πρόσθετη δυσκολία αντικατάστασης του υπολοίπου ρωσικού αερίου σημαίνει ότι η πρόταση θα συναντήσει την αντίσταση αρκετών κρατών.

Καθώς η τιμή του TTF έχει υποχωρήσει από τότε που έπεσε στο τραπέζι η πρόταση, άρα είτε η αγορά δεν τη θεωρεί ρεαλιστική ή η ξέφρενη άνοδος που σημειώθηκε ως τις 26/8 προεξόφλησε ήδη την πλήρη διακοπή των προμηθειών.

Παρόλο που ένα πλαφόν θα στήριζε τις τιμές βραχυπρόθεσμα, η απομάκρυνση της ρωσικής μόχλευσης θα περιόριζε τη μεταβλητότητα στην αγορά, καθώς ένας βασικός κίνδυνος θα είχε πλέον παρέλθει.