Εκρηκτικό τοπίο για ενεργειακή επάρκεια και τιμές εν όψει καυσώνων και τυχόν ελλείψεων φυσικού αερίου στην Δ.Ευρώπη

Eνα εκρηκτικό σκηνικό διαμορφώνεται ενόψει καυσώνων και τυχόν νέων ελλείψεων στην Δυτική Ευρώπη που θα προκαλέσουν ντόμινο και ράλι τιμών, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις προμήθειες αερίου για τον προσεχή χειμώνα. Την σημερινή ανακοίνωση από το ΥΠΕΝ των επιδοτήσεων του Ιουλίου για το ρεύμα σκιάζει ο φόβος που απλώνεται σε όλη την Ευρώπη και στα Βαλκάνια για ένα νέο σπιράλ ανατιμήσεων.

Στην μεν Ευρώπη η ανησυχία αφορά το προσωρινό κλείσιμο της στρόφιγγας του «Nord Stream Ι» από τη Ρωσία, με επίσημη δικαιολογία τις εργασίες συντήρησης, πίσω από την οποία, οι αναλυτές βλέπουν προοπτική πλήρους διακοπής του εφοδιασμού. Κίνδυνος που θα επηρεάσει ως ντόμινο και τις τιμές στα Βαλκάνια, σε συνδυασμό με την ανησυχία ότι μια κατακόρυφη αύξηση της ζήτησης στην περιοχή λόγω παρατεταμένων υψηλών θερμοκρασιών, θα στερήσει από την Ελλάδα μέσα στο καλοκαίρι τις πολύτιμες εισαγωγές από τις γειτονικές χώρες.

Η εξίσωση τιμών - ζήτησης προβληματίζει. Σε συνθήκες χαμηλής ακόμη κατανάλωσης, η τιμή του ρεύματος είναι σήμερα στα 323,78 ευρώ/ MWh. Τι θα συμβεί αν η ζήτηση φτάσει τις 11.000 MWh ; Ποιός εγγυάται ότι σε περίπτωση νέας μείωσης των ρωσικών ροών, το ελληνικό σύστημα θα έχει στην διάθεσή του το «μαξιλάρι» των πολύτιμων εισαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας από τους βόρειους γείτονες; Και αν επιλέξουν να καλύψουν πρώτα την εγχώρια κατανάλωση, όπως προτιθέμεθα να κάνουμε εμείς φέτος το καλοκαίρι με το φυσικό αέριο; 

Ετερος προβληματισμός αφορά τις εξαγωγές από Ελλάδα σε Βουλγαρία, Αλβανία και Ιταλία, που κινούνται σε υψηλά επίπεδα. Σήμερα, οι τιμές πώλησης στην Ιταλία είναι στα 418 ευρώ/ MWh, με αποτέλεσμα μαζικές εξαγωγές προς τη γείτονα. Ενα θέμα είναι κατά πόσο σε περίπτωση συναγερμού, αυτές θα πρέπει να διακοπούν.

Δύο σενάρια

Η αλήθεια είναι ότι τα πάντα κινούνται πάνω σε ένα τεντωμένο σχοινί. Το δείχνουν τα σενάρια που εξετάζονται από τον ΔΕΣΦΑ, όπως έγινε σαφές και κατά τη χθεσινή συνεδρίαση της ομάδας διαχείρισης κρίσεων. Στο πρώτο και πιο ήπιο για την Ελλάδα ενδεχόμενο, όπου διακόπτονται οι ροές από τον «Nord Stream Ι», η ζήτηση θα αυξηθεί παντού στην Ευρώπη και οι τιμές θα εκτιναχθούν. Μπροστά στον κίνδυνο να αποφευχθούν τα χειρότερα θα επιχειρηθεί να εξασφαλισθούν φορτία LNG, ανεξαρτήτως τιμών.

Στο πολύ αρνητικό σενάριο, όπου η Ρωσία διακόπτει τις ροές αέριου προς Ελλάδα μέσω του Turk Stream, τότε δημιουργείται κενό. Η χώρα μας εισάγει μέσω του Σιδηρόκαστρου γύρω στις 110.000 MWh ρωσικού αερίου. Μαζί με τις 40.000 MWh αζέρικου που μπαίνουν μέσω της Νέας Μεσημβρίας από τον αγωγό TAP και τις 10.000 MWh τουρκικού μέσω των Κήπων, αθροίζεται μια ποσότητα 160.000 MWh. Εάν φύγει από την εξίσωση το ρωσικό, τότε οι διαθέσιμες ποσότητες θα είναι οι 50.000 MWh αζέρικου και τούρκικου, συν οι τέσσερις πλέον δεξαμενές της Ρεβυθούσας (225.000 κυβικά μέτρα, μαζί με τα 136.000 κυβικά του FSU, το οποίο λέγεται ότι βρίσκεται ήδη εδώ).

Πως καλύπτουμε το κενό; Μέσω νέων φορτίων LNG. Ενόψει και του επικείμενου διαγωνισμού για τη Ρεβυθούσα, το μήνυμα Σκρέκα προς τις εταιρείες κατά την χθεσινή συνεδρίαση λέγεται πως ήταν, ότι πρέπει να γεμίσουν εγκαίρως όσα περισσότερα μπορούν από τα slots.

Ενα επομένως είναι το ερώτημα: Πόσο συχνά θα μπορεί να ανεφοδιάζεται η αναβαθμισμένη Ρεβυθούσα; Με την παραγωγική δυναμικότητα των ανά τον κόσμο LNG terminals να χρειάζεται μερικά ακόμη χρόνια για να φτάσει στο μέγιστο και τη ζήτηση από Κορέα, Ιαπωνία, Ινδία και Κίνα να αυξάνεται ενόψει φθινοπώρου, ουδείς εγγυάται ότι αν κοπούν οι ρωσικές ροές και εκτιναχθεί η κατανάλωση από τις ευρωπαϊκές χώρες, η Ελλάδα θα καταφέρνει να εξασφαλίζει τα καράβια που χρειάζεται, έστω και σε δυσθεώρατες τιμές.

Οι λιγνίτες

Κρίσιμη φυσικά και η λειτουργία των λιγνιτικών μονάδων. Η φουλ ενεργοποίησή τους σημαίνει μείωση της εξάρτησης από το αέριο. Το ίδιο ισχύει για την δυνατότητα λειτουργίας μονάδων αερίου με πετρέλαιο για όσες έχουν τη δυνατότητα αυτή. Το Σαββατοκύριακο, η εξάρτηση της ελληνικής ηλεκτροπαραγωγής από το αέριο ήταν στο 40%. Στο σενάριο που κοπεί εντελώς η ροή μέσω του Turk Stream, θα πρέπει να δουλεύουν καθημερινά 4-7 λιγνιτικές μονάδες, ανάλογα και με τις αιχμές των φορτίων.

Σε κάθε περίπτωση, μια μείωση των ρωσικών ροών, θα πλήξει πρώτα απ’ όλες τις δύο πιο εξαρτημένες από τη Μόσχα ευρωπαϊκές οικονομίες, δηλαδή τη Γερμανία και την Ιταλία. Με βάση στοιχεία του ΙΕΑ για το 2020, η Γερμανία εισήγαγε 42.6 bcm από τη Ρωσία, η δε, Ιταλία 29.2 bcm. Τα κενά που θα προκληθούν θα είναι τόσο μεγάλα, ώστε η ζήτηση για LNG θα εκτιναχθεί, μαζί και οι τιμές, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την Ελλάδα και τον αγώνα να εξασφαλίσει φορτία.